Ofwel wordt België buitenspel gezet en tot toegeven gedwongen, ofwel mislukt de hele Euroclear-constructie, schrijft Marc De Vos.
Terwijl het Amerika van Donald Trump de vrede wil forceren, het Rusland van Poetin geen duimbreed toegeeft en het vermoeide Oekraïne in geldnood raakt, twisten de Europese landen over het recupereren van soevereine Russische tegoeden voor een overbruggingslening. De laatste Europese top van het jaar ligt in de balans, maar lijkt stilaan gedoemd op een nulsomspel uit te draaien: ofwel kapseist de Europese Oekraïnestrategie, ofwel scheurt de Unie in twee kampen. Euroclear wordt dan Zeroclear: Europa kan er alleen maar bij verliezen.
Hoe is het in godsnaam zover kunnen komen? Sinds de herverkiezing van Donald Trump weet Europa dat het Oekraïne ofwel alleen zal moeten steunen, ofwel zal moeten opgeven. Het vergt de zinsbegoocheling van de Brusselse EU-bubbel om een demonstratie van Europese sterkte te zien in de feitelijke confiscatie van Russische tegoeden bij een internationaal effectenhuis dat toevallig in België staat. De rest van de wereld ziet een toneel waarbij sommige van de rijkste landen ter wereld de fondsen van een ander land gebruiken voor leningen die ze zelf kunnen, maar niet willen aangaan. Tot daar de Europese solidariteit en vastberadenheid.
De Europese Unie zelf, de 27 lidstaten, de landen van de eurozone, een coalitie van Europese landen of een alliantie met derde landen: in elke configuratie is er meer dan genoeg begrotingsmarge, kredietwaardigheid, belastingruimte of een combinatie ervan voor de een of andere vorm van oorlogsfinanciering, om het moedige Oekraïense volk in zijn existentiële strijd te steunen. Niets van dat alles is ook maar geprobeerd, want het is bij voorbaat politiek onmogelijk door een collectief gebrek aan historisch leiderschap. Dat is een blijk van politieke zwakte en morele lafheid, die zowel Amerika als Rusland overtuigen van het Europese verval.
Euroclear moest de deus ex machina worden, die Europa zijn onmacht zou doen vergeten. Meer dan genoeg Russische miljarden voor twee jaar oorlogsfinanciering voor Oekraïne, een forse Europese troef te midden de lopende vredesgesprekken. Maar dan wel in de veronderstelling dat Rusland zijn miljarden nooit zou terugzien door een nederlaag aan het front of een toegift aan de onderhandelingstafel. Anders keert de rekening als een boemerang terug naar de zender, eventueel met intresten en schadevergoedingen erbovenop. Ondertussen aast president Trump op dezelfde Euroclear-miljarden voor de wederopbouw van Oekraïne na de oorlog. Denkt Europa zowel Rusland als Amerika te kunnen verschalken?
Dat het kleine België die EU-bubbel moest doorprikken om zich in te dekken tegen mogelijke Russische represailles die zijn nationale overheidsschuld kunnen doen ontploffen, is bijzonder pijnlijk. België wil garanties die per definitie onmogelijk zijn, omdat ze neerkomen op wat de Euroclear-constructie juist noodzakelijk maakt: directe financiële verantwoordelijkheid voor de EU-landen. Daarmee draagt een kernland van de Unie, de bakermat van de EU-instellingen, zo pro-Europees als maar kan, noodgedwongen de fakkel van het euroscepticisme. Ofwel wordt België buitenspel gezet en tot toegeven gedwongen, ofwel mislukt de hele Euroclear-constructie. In beide gevallen komt de Unie verdeeld, verzwakt en verzuurd buiten. Euroclear kan het moment zijn waarin de anti-EU-politiek van het populisme naar de mainstream overslaat.
We zouden bijna vergeten dat Europa op zoek is naar sterkte en autonomie in geopolitieke tijden. Dat de euro en de eurozone daarbij troeven zijn. Dat Euroclear de wereldwijde rol van de euro ondersteunt, zolang iedereen daarop kan vertrouwen, in vrede zoals in oorlog. De euro aansterken als hefboom voor een lening, of ondermijnen als onderpand van een inbeslagname: dat is geen keuze.
De auteur is co-CEO van de denktank Itinera, strategieconsultant en doceert aan de UGent. www.marcdevos.eu