Families schenken graag een stukje van hun vermogen weg aan een goed doel. Maar ze willen niet langer gewoon geven, ze willen ook meer impact. Ook bij het traditionele schenken, bijvoorbeeld in het kader van successie, was er al die ambitie bij goede doelen iets in beweging te zetten.
...

Families schenken graag een stukje van hun vermogen weg aan een goed doel. Maar ze willen niet langer gewoon geven, ze willen ook meer impact. Ook bij het traditionele schenken, bijvoorbeeld in het kader van successie, was er al die ambitie bij goede doelen iets in beweging te zetten."Filantropie herinnert familiebedrijven aan hun langetermijnwaarden", vindt Peter Verbaas. De Nederlander doceert aan de Nyenrode Business Universiteit en adviseert met Charistar bedrijven over filantropie en projecten rond goede doelen. "Als families schenken, willen ze een goed doel duurzaam en zelfredzaam maken. Maar ze doen dat niet afstandelijk. Ze willen op lange termijn bij het project betrokken blijven." Wel nieuw is de aard van de impact die families nastreven. Die moet zelfs niet extern zijn. Voor veel families is filantropie ook een intern cement, een middel tot meer samenhorigheid. "Filantropie is zeer dankbaar voor een iets grotere familie waarin niet alle leden nauw betrokken zijn bij de familiale activiteiten", vervolgt Verbaas. "Het kan dienstdoen als baken of als motief bij het kneden van de identiteit van een familie. Met filantropie kun je daaraan bouwen. Dat geldt nog veel meer na een verkoop van de bedrijfsactiviteiten."De nieuwe aanpak heeft veel meer aandacht voor de bedrijfsmatige aanpak. Families beroepen zich graag op de financiële methodes waarmee ze in hun familiebedrijf vertrouwd zijn geraakt. Vooral de intrede van risicokapitaal in de liefdadigheid is opmerkelijk. Specialisten omschrijven het als 'venture philantropy' of ook wel 'filantrokapitalisme'. "De familie ziet haar maatschappelijk doel als een financiële investering", benadrukt Peter Verbaas. "Omdat het maatschappelijk doel wordt bereikt, betaalt de investering zichzelf terug en kan de familie de middelen opnieuw in filantropie investeren."Families mikken met die investeringen dus op directe en concrete resultaten. Maar de medaille heeft ook een keerzijde. Sociale problemen laten zich niet altijd oplossen zoals een zakelijke uitdaging. De drang naar een objectieve meting van de impact is zonder twijfel nuttig, maar kan ook tot ontgoochelingen leiden.Vandaar een tweede, meer gematigde en toch financieel geïnspireerde tendens: de impactinvesteringen. Families investeren in bedrijven, fondsen of organisaties die wel een financieel rendement beogen, maar vooral een meetbare sociale of ecologische ambitie hebben. In vergelijking met filantrokapitalisme zet deze filantropie toch weer de maatschappelijke impact vooraan. Het financiële rendement is hoogstens de hefboom en minder het belangrijkste doel. Ook de Koning Boudewijnstichting, die met het Centrum voor Filantropie heel wat families begeleidt, houdt almaar meer rekening mee. Het Centrum ondersteunt deze nieuwe vormen en zoekt mee met schenkers naar de gepaste formule.Die filosofie vinden we ook terug als we uitleg krijgen over de investering van de Belgische bierbaron Alexandre Van Damme (AB InBev) in het Antikankerfonds van Luc Verelst. Het Antikankerfonds kon Van Damme overtuigen een specifiek onderzoeksproject te ondersteunen. Van Damme wil daar geen financiële meerwaarde uithalen, benadrukt bestuurder Emiel Lathouwers. "Alexandre Van Damme wil doorbraken, dat heeft hij meermaals herhaald. Het project heeft hem overtuigd en hij wil met zijn steun belangrijke doorbraken in het kankeronderzoek mogelijk maken."Van Damme ondersteunt drie jaar lang onderzoek naar borstkanker aan de universiteit van Cambridge. Via hem belandde ook ex-AB InBev-topmanager Jo Van Biesbroeck in de raad van bestuur van het Antikankerfonds. "Het toont heel duidelijk dat Alexandre Van Damme echt gelooft in wat we doen", zegt Lathouwers. "Hij heeft ook zijn inspanning verhoogd toen bleek dat het project een hoger budget vereiste dan initieel begroot. We zijn bij hem op het juiste moment met het juiste project gekomen. Hij wou iets veranderen, hij liet duidelijk verstaan dat hij zijn filantropisch niveau wou opkrikken."Grote families die hun centen eerder investeren dan wegschenken, is voor de ontvangende organisaties misschien net iets minder comfortabel dan schenkingen uit dividenden, zoals bij het Fonds InBev Baillet-Latour, dat teert op geërfde aandelen. Toch schrikt het niet af. "Kanker is een goed voorbeeld van een sociale problematiek die zich niet in financieel rendement laat uitdrukken", vindt Emiel Lathouwers. "Het is per definitie een ongelijke strijd met de ziekte, maar je kunt wel vooruitgang boeken als filantroop. Daarom vind ik ook dat er niets mis is met een beetje kapitalisme in de filantropie. Als ik kijk naar hoe ik mijn vermogen voor goede doelen inzet, dan zou dat ook voor mij een goede volgende stap kunnen zijn. Je kunt je inspanningen structureren en het zet aan tot nadenken over wat je met een investering in een goed doel als familie wil bereiken."Wouter Temmerman