In onze reeks vraaggesprekken met befaamde architekten van bedrijfsgebouwen het woord aan Michel Jaspers.
...

In onze reeks vraaggesprekken met befaamde architekten van bedrijfsgebouwen het woord aan Michel Jaspers.Als er één architekt niet mag ontbreken in deze reeks is het Michel Jaspers. Bij vrijwel elke belangrijke realizatie in België wordt zijn team van architekten en bouwspecialisten gekontakteerd. En vaak krijgen ze ook de vraag de opdracht uit te voeren. Jaspers gelooft niet in sterarchitekten, wel in gespecializeerde bouwteams. Voor verschillende grootschalige projekten gaat hij associaties aan met andere bureaus. Zelf pendelt hij tussen de kantoren in Hasselt, Brussel, Antwerpen en Leuven. Een gesprek over bedrijfsgebouwen met een charmant, charismatisch en goed georganizeerd man met een volle agenda en een gezonde nachtrust.Uw bureau heeft een merkwaardige manier van werken. Wat bedoelt u precies met een "subtiele en flexibele organizatie" ?MICHEL JASPERS. Alles begint met een architekturale visie en filozofie die ik in mijn projekten probeer te leggen. Vanuit deze visie zal een bouwteam onder de leiding van een projektleider het bouwproces met een team van medewerkers organizeren en koördineren. Ik acht het verder van groot belang dat mijn medewerkers voldoende vrijheid krijgen om zich binnen de groep gelukkig te voelen. Het aantal projekten in voorbereiding bij uw kantoor is indrukwekkend. Hoe slaagt u erin zich bezig te houden met al die diverse projekten ?JASPERS. Hier staat de kommunikatie tussen mijn medewerkers en mezelf centraal. Er is een konstante wisselwerking tussen de projektverantwoordelijke en mezelf, zodat ik steeds op de hoogte blijf van de essentiële informatie. Vooral tijdens de konceptperiode zal ik persoonlijk richting geven aan de belangrijkste besluitvorming. Nadien, dus tijdens de uitwerking van het dossier, houd ik me via het bijwonen van werfvergaderingen en besprekingen bezig met de kontrole. De organizatie van één enkel groot kantoor is voorbijgestreefd. Ik heb daarom een kantoor in Hasselt, één in Brussel en er is een nauwe samenwerking met de bureaus Atelier d'Art Urbain en Alta in Brussel, en met een medewerker die een kantoor uitbouwde in de Leuvense regio. Zijn uw Amerikaans geïnspireerde manier van werken en de struktuur van uw kantoren typisch en bepalend voor de klantenbinding of spelen nog andere faktoren mee ?JASPERS. Ook andere faktoren zijn van belang. Wij garanderen het resultaat. Zowel op architekturaal als urbanistisch vlak, zonder daarbij het bouwtechnische en de goede projektorganizatie uit het oog te verliezen. De bouwheer weet dat zijn projekt met respekt voor timing en budget tot een goed einde zal worden gebracht. Zoiets moet natuurlijk groeien. We hebben lang gewerkt met een traditioneel bureau in Hasselt van 25 à 30 mensen. Pas later, toen ons aktieterrein zich meer naar de hoofdstad ging verplaatsen, heb ik geopteerd voor een tweede kantoor in Brussel.Nog later kwam het kantoor in de Leuvense regio. Vanuit dat kantoor worden bijvoorbeeld alle werken in het Noordkwartier opgevolgd, in nauwe samenwerking met ons kantoor in Hasselt.Dit verleggen van organizatorische aksenten werd ook konjunktureel bepaald. Toen de Vlamingen beslisten om van Brussel hun hoofdstad te maken, en toen Brussel gekozen werd als hoofdstad van Europa, begon men massaal te bouwen in Brussel : ministeries, banken, verzekeringsmaatschappijen, bedrijven...Zijn die grote opdrachtgevers vooral geïnteresseerd in de goed georganizeerde struktuur van uw kantoor of gaat het verder dan dat ?JASPERS. Er is meer. Onze opdrachtgevers worden in eerste instantie aangetrokken door het architekturale koncept en de filozofie die men in mijn werk terugvindt. Omob bijvoorbeeld zocht in het begin van de jaren tachtig naar een nieuwe visie voor hun hoofdzetel in Hasselt en kwam bij ons terecht. We hebben de grote landschapskantoren en de archieven gegroepeerd rond een ruim atrium van 500 m². We ontwierpen een kantoor van 7000 m² zonder één enkele scheidingswand. De indeling van deze ruimte getuigt van een streven naar integratie van de aktiviteiten zowel intern als extern. Er ontstond een open struktuur met ontmoetingsruimten voor het personeel. Deze filozofie heeft ook later Cera gemotiveerd om met ons samen te werken. De Brusselse zetel van de Kredietbank vormt een uitzondering. Hier werd een architektuurwedstrijd uitgeschreven en de opdrachtgever koos voor ons ontwerp. Een bank vraagt los van een perfekte interne organizatie ook veel aandacht voor de veiligheid. Er moet zelfs rekening gehouden worden met eventuele sociale problemen.Verder wisten we dat het verkrijgen van een bouwvergunning niet zo eenvoudig zou zijn. De integratie van het gebouw in een kantoor- en woonsite was essentieel. Stedebouwkundig is het centrale gedeelte van het gebouw een herkenbaar objekt dat wordt omringd door lagere gebouwen waaraan nieuwe kantoren en gebouwen makkelijk kunnen aansluiten.Voor de bouwheer lijkt het me erg moeilijk uit te drukken wat hij precies wil ?JASPERS. Dat klopt. Een goed gebouw ontstaat vanuit een degelijk programma. De Kredietbank speelde de rol van bouwheer nagenoeg perfekt. Zij lieten hun programma opstellen door een extern bureau, Berenschot. Dat programma is achteraf niet meer gewijzigd. Alleen werden de kofferzalen nog bovengronds geplaatst om te vermijden dat de mensen die daar werkten het zonder daglicht moesten stellen. Bij het ontwerp van de nieuwe luchthaven van Zaventem lag het anders. Daar was het programma onvoldoende bestudeerd en het werd onafgebroken gewijzigd. Niemand durfde trouwens te stellen dat er een nieuwe luchthaven zou komen. Dat zou immers leiden tot de vraag waar die luchthaven moest komen en uitmonden in een communautaire diskussie tussen Wallonië en Vlaanderen. Men sprak dus liever over een "uitbreiding". Uiteindelijk werd een nieuwe luchthaven gebouwd van 25.000 m² en heeft men de oude gebouwen gesloten.U begrijpt dat de evolutie van een verbouwing naar een nieuwbouw een permanent wijzigen van het programma tot gevolg had. Met enorme gevolgen voor de timing en het budget. Aan deze manier van werken bleek achteraf slechts één voordeel verbonden : wij hadden onze nieuwe luchthaven op vijf jaar, terwijl de ons omringende landen er gemiddeld vijftien tot twintig jaar over deden. Pleit u voor het werken met een extern bureau bij het opmaken van het programma ?JASPERS. Absoluut. Toch zeker voor de grotere en complexe werken. Het programma dat Berenschot voor de KB maakte, bleek vóór, tijdens en na de werken een perfekt werkinstrument. Aan welke voorwaarden moet een goed bedrijfsgebouw beantwoorden ?JASPERS. Ieder gebouw heeft zijn eigen, specifieke kenmerken en zijn eigen imago, en vraagt dus steeds een nieuwe aanpak. Er zijn evenwel steeds een aantal filozofische uitgangspunten die ik steeds in mijn ontwerp zal leggen. de kommunikatie is daarbij essentieel : dat vertaalt zich in een spel van ruimten, waarbij de atria een centrale rol spelen. Zij vormen de ontmoetingsplaatsen voor de werknemers en voor de bezoekers. Gebouwen moeten hun gebruikers ook een optimaal komfort bieden. Dat kan enkel door een optimale integratie van de nieuwste technieken inzake verwarming, verluchting en onderhoud.Een goed bedrijfsgebouw is ook makkelijk bereikbaar. De aanwezigheid van openbaar vervoer, parkeerplaatsen voor wagens en stalplaatsen voor fietsen werken bevorderend.DROMEN.Om te besluiten informeren we of de architekt tussen al deze grote projekten nog tijd heeft om te dromen. Hij zou het fantastisch vinden om samen met zijn partner en medewerkers de ontwikkeling langs het kanaal in Brussel nog volledig te kunnen uitwerken. Diverse projekten voor deze buurt (tot aan de gebouwen van Turn & Taxis) zijn in ontwerp- of uitvoeringsfaze. Jaspers hoopt verder nog een wandelpark langs het kanaal te kunnen aanleggen. Verder is er de ontwikkeling van de gebouwen in het Noordwijkpark, in de buurt van het Egmontpaleis. Allemaal projekten die volgens Jaspers een ruimere stedebouwkundige visie meedragen en kunnen bijdragen tot een verbetering van de stedelijke omgeving."De wijzigende wereldorganizatie en de kommunikatiemogelijkheden zorgen voor toenemende konkurrentie van buitenlandse bureaus. Ik ben geboren als Vlaming, werd Belg en binnenkort ben ik een Europeaan. We hebben er dus alle belang bij om konkurrentieel te blijven."Stijn PeetersStijn Peeters is architekt en free-lance medewerker van ImmoTrends.KREDIETBANK (BRUSSEL) Eerste van een reeks ontwikkelingen in de kanaalzone.BELGACOM-TOREN Aan de Brusselse Jacqmainlaan.