Sinds 11 september 2001 is het vertrouwen van de Belgische bedrijfstop in de economische conjunctuur lichtjes verbeterd, maar reden voor euforie is er niet. Drie dagen na de aanslagen in New York peilde Trends naar de vertrouwensgraad van de Belgische bedrijfsleiders. Op een schaal van 1 (laag) tot 10 (hoog) lag de gemiddelde score toen op 5,1. Vandaag, een half jaar later, staat de barometer iets hoger: op 5,9.
...

Sinds 11 september 2001 is het vertrouwen van de Belgische bedrijfstop in de economische conjunctuur lichtjes verbeterd, maar reden voor euforie is er niet. Drie dagen na de aanslagen in New York peilde Trends naar de vertrouwensgraad van de Belgische bedrijfsleiders. Op een schaal van 1 (laag) tot 10 (hoog) lag de gemiddelde score toen op 5,1. Vandaag, een half jaar later, staat de barometer iets hoger: op 5,9. Ook over de toekomst van hun bedrijf zijn de Belgische managers iets enthousiaster (7,6 tegenover 6,8 in september vorig jaar), al wordt die mening niet helemaal gedeeld door de accountants en belastingconsulenten die deze bedrijven adviseren (slechts 6,8).EuroOpvallende vaststelling: het vertrouwen in de euro is niet noemenswaardig toegenomen (7 tegenover 6,9). Dit in tegenstelling tot de dollar, die een sprong maakt van 5,3 naar 6,9. "Wij drijven zelf handel met Azië, en daar geloven ze nog steeds niet in de euro, laat staan dat ze de munt aanvaarden voor betalingen," merkt een exportgerichte ondernemer op in de Trends CEO-Poll. "China zou zo snel mogelijk de euro moeten accepteren als handelsmunt, maar voorlopig gebruikt het land alleen maar de dollar," vindt ook een andere bedrijfsleider. "De euro zal stijgen tegenover de dollar als Wim Duisenberg, de voorzitter van de Europese Centrale Bank, duidelijkheid verschaft over zijn opvolger en de ECB snel een beslissing ter zake neemt," voorspelt iemand. "Want de euro heeft een ruim publiek. Het is trouwens niet de dollar, maar de petrodollar die de grootste macht is in onze (financiële) wereld." BedrijfsprestatiesZodra we inzoomen op de te verwachten bedrijfsprestaties voor het komende kwartaal, klinken de antwoorden iets optimistischer in de Trends CEO-Poll dan in de Trends IAB-Poll. Gevraagd naar de evolutie van hun bedrijfsomzet, geven de Belgische CEO's, op een schaal van 1 (sterk dalend) tot 10 (sterk stijgend), een gemiddelde score aan van 6,1. De accountants en belastingconsulenten schatten de omzetevolutie bij hun klanten iets lager in: slechts 5,6. Tewerkstelling en investeringenHetzelfde geldt voor de evolutie van de tewerkstelling en het investeringsbeleid de komende drie maanden. Bij de bedrijfsleiders ligt de gemiddelde score respectievelijk op 5,4 en 5,6; bij de accountants en belastingconsulenten op 4,9 en 5. De externe bedrijfsadviseurs zijn dus ook hier iets pessimistischer. Hoe komt dat? "Pessimisme is een eigenaardig woord," zegt Johan De Leenheer, voorzitter van het Instituut van de Accountants en de Belastingconsulenten (IAB). "Uiteindelijk is het verschil klein. Maar wellicht zijn accountants en belastingconsulenten van nature, maar ook door hun vorming en algemene praktijk, iets voorzichtiger. Ze willen niet te snel op de zaken vooruitlopen. Op die manier kunnen ze ook een uitstekend klankbord vormen voor de leiding en de raad van bestuur van een bedrijf." Economisch herstelOver een opleving van de economie zijn de meeste antwoorden in de Trends CEO-Poll en Trends IAB-Poll eerder realistisch of zelfs uitermate kritisch. "Ik denk niet dat we momenteel van een sterke recessie in Europa kunnen spreken," schrijft één bedrijfsleider. "Maar ik verwacht die nog wel op langere termijn (meer dan drie jaar)." Een andere ondernemer houdt vooral rekening met een "snellere cyclische evolutie van de economie: de groei zal weliswaar snel hernemen, maar ook weer vlug worden gevolgd door een groeivertraging". Nog een andere respondent denkt dat het economisch herstel zich niet zal doorzetten in alle sectoren, maar sectorgebonden zal zijn.Relatie met bankenWat het meest verrast in deze eerste editie van de Trends CEO-/IAB-Poll - een enquête die we voortaan elk kwartaal zullen houden onder een vast panel van 1000 bedrijfsleiders en 1500 accountants en belastingconsulenten - is de gespannen, ja zelfs vertroebelde relatie met de banken. Op de laatste en vierde vraag of de kredietpolitiek van de banken ervoor heeft gezorgd dat het bedrijf zijn investeringsplannen heeft moeten aanpassen of terugschroeven, antwoordt één op de vijf bedrijfsleiders met 'ja'. Die score ligt nog veel hoger als dezelfde vraag wordt gesteld aan de leden van het IAB. Bij hen polsten we of de banken een impact hebben op het investeringsgedrag van hun klanten: meer dan 50%, of één op twee, antwoordt hierop positief.Johan De Leenheer: "Dat verwondert mij niet. Onze leden hebben altijd al een ietwat meer gespannen relatie gehad met de bankiers. Vanuit onze functie kijken we kritischer en alerter naar het fenomeen kredietverschaffing."Hoewel 46,7% van de bedrijfsleiders negatief antwoordt op de vraag of de houding van de banken hun investeringsbeleid heeft aangetast, waren de opmerkingen die de respondenten aan deze vraag toevoegden bijzonder scherp. De meesten gaven onomwonden toe dat er minder kredieten zijn én dat de kredietverschaffing duurder is geworden - al hoefde dat geen negatieve impact te hebben op hun investeringspolitiek. "Het is duidelijk dat zowel de banken, de leasingmaatschappijen als de kredietkaartmaatschappijen strengere kredietnormen en procedures hanteren dan vroeger," merkt een respondent op. "Banken zijn moeilijke instellingen," zegt een ander. "Blindelings geven ze miljoenen aan bepaalde bedrijven - bijvoorbeeld Lernout & Hauspie - maar gezonde KMO's wantrouwen ze, hoewel wij nochtans de ruggengraat van de economie vormen." Vooral de Basel II-akkoorden voor nieuwe solvabiliteitsnormen bij de banken en de fusie- en consolideringsbeweging in de sector worden daarbij met de vinger gewezen. "Bankiers moeten meer naar mensen kijken en minder naar de cijfers. Fusies van banken werken nefast," schrijft een ondernemer. "Door hun stugge houding zullen er heel wat kleine en solide bedrijven verdwijnen," voorspelt een ander. En nog een andere bedrijfsleider uit de ICT-sector voegt eraan toe: "De banken richten zich te veel op kortetermijninspanningen. Een visie voor hightech en research ontbreekt." Door de stuggere en volgens sommigen 'klantonvriendelijke' houding van hun banken voelen diverse bedrijfsleiders zich gedwongen uit te kijken naar alternatieve financieringsbronnen. "De grote banken, zoals KBC en Fortis, hanteren waardeloze waarderingsregels bij het toekennen van kredieten. Zo wordt maar 10% van onze voorraad aanvaard bij de waardebepaling van de vennootschap," merkt een bedrijfsleider op. "Wij hebben nu kapitaal gevonden bij privé-investeerders via de uitgifte van obligaties. Die kredietvorm is weliswaar iets duurder, maar dan wel zonder de overdreven eisen van de banken." Velen vrezen dat vooral de kleintjes het slachtoffer zullen worden van de gewijzigde kredietpolitiek van de banken. Een laatste getuigenis van een KMO-bedrijfsleider laat daarover geen twijfel bestaan: "De eisen van de bank zijn zo streng dat we eerst verplicht waren om werkingskapitaal te investeren voor de uitbouw of groei van de onderneming, iets waardoor de cash werd aangetast. Vervolgens moesten we zelfs putten uit het privé-kapitaal, waardoor de buffers van onze aandeelhouders werden verminderd. De onbegrijpelijke flaters die de banken in het recente verleden hebben gemaakt zullen alleen repercussies hebben voor het voortbestaan van de kleine bedrijven en niet van de grootmachten in de industrie."Piet DepuydtDe exhaustieve resultaten van de Trends CEO/IAB-Poll, inclusief de procentsgewijze opsplitsing van de antwoorden en de onderverdeling volgens type respondent (Nederlandstalig of Franstalig, CEO of IAB-lid).Over een opleving van de economie zijn de Belgische bedrijfsleiders kritisch.De meeste CEO's vinden dat er minder kredieten zijn én dat de kredietverschaffing duurder is geworden.