De cijfers zijn bekend. De Studiecommissie voor de Vergrijzing schat de meerkosten van de vergrijzing tussen nu en 2060 op 4,8 procent van het bbp. De totale vergrijzingskosten stijgen tegen dan tot 31,2 procent van het bbp. De Europese Commissie heeft het zelfs over 10 procent extra vergrijzingskosten in 2060. Om de haverklap pleiten economen voor langere loopbanen om de vergrijzingsgolf tegen te houden. Zeer algemene voorstellen die Jef Vuchelen, emeritus hoogleraar economie aan de VUB, allang ergeren: "Economen trekken te weinig conclusies op microniveau, voor de individuele burger. Wat betekent langer werken? Is dat één jaar? Twee jaar? Is dat de enige oplossing?" Na gesprekken met Mark Scholliers, econoom en beleggingsspecialist met een eigen adviesbedrijf Precisis, kwam Vuchelen tot het besluit dat een boek over de pensioen-uitdaging op zijn plaats is. Uw pensioen onder vuur? Vecht terug! (Pelckmans, 350 blz.) wijst op de gevaren van het wettelijke pensioenstelsel, dat volgens Vuchelen en Scholliers op drijfzand is gebouwd. Maar tegelijk willen auteurs de werkende bevolking oplossingen aanreiken.
...

De cijfers zijn bekend. De Studiecommissie voor de Vergrijzing schat de meerkosten van de vergrijzing tussen nu en 2060 op 4,8 procent van het bbp. De totale vergrijzingskosten stijgen tegen dan tot 31,2 procent van het bbp. De Europese Commissie heeft het zelfs over 10 procent extra vergrijzingskosten in 2060. Om de haverklap pleiten economen voor langere loopbanen om de vergrijzingsgolf tegen te houden. Zeer algemene voorstellen die Jef Vuchelen, emeritus hoogleraar economie aan de VUB, allang ergeren: "Economen trekken te weinig conclusies op microniveau, voor de individuele burger. Wat betekent langer werken? Is dat één jaar? Twee jaar? Is dat de enige oplossing?" Na gesprekken met Mark Scholliers, econoom en beleggingsspecialist met een eigen adviesbedrijf Precisis, kwam Vuchelen tot het besluit dat een boek over de pensioen-uitdaging op zijn plaats is. Uw pensioen onder vuur? Vecht terug! (Pelckmans, 350 blz.) wijst op de gevaren van het wettelijke pensioenstelsel, dat volgens Vuchelen en Scholliers op drijfzand is gebouwd. Maar tegelijk willen auteurs de werkende bevolking oplossingen aanreiken. JEF VUCHELEN. "De vergrijzingsbom is nog altijd niet ontmijnd. De kosten worden steevast onderschat. In 2002 dacht de Studiecommissie dat die in 2010 iets meer dan 20,5 procent van het bbp zouden bedragen. Ze voorspelde zelfs dat de kosten eerst licht zouden dalen. België torst nu al totale vergrijzingskosten van 25 procent, wat tien jaar geleden de voorspelling was voor 2030." VUCHELEN. "Dat is deels slecht beleid. Het vorige decennium zijn de sociale uitgaven te sterk gestegen. De regeringen hebben ook tegenslag gehad met de financiële crisis. Maar dat is geen excuus." MARK SCHOLLIERS. "Komt er nog bij dat de groei de vorige jaren is tegengevallen." VUCHELEN. "Als er dan toch maatregelen worden genomen, wordt de legitimiteit van het stelsel ondermijnd." VUCHELEN. "Er wordt een bewust beleid gevoerd om de verschillen tussen pensioenbijdragen en uitkeringen weg te werken of op zijn minst weg te moffelen. Dat is het stilzwijgende plan van de PS en de sp.a om tot een basispensioen voor iedereen te komen. Bij elke kleine hervorming verhogen de minimumpensioenen terwijl de andere pensioenuitkeringen gestaag afnemen." VUCHELEN. "De pensioenbijdragen zijn niet geplafonneerd, maar de uitkeringen wel. Boven 50.000 euro bruto per jaar telt het loon niet mee voor het pensioen en zijn de bijdragen eigenlijke zuivere belastingen. Dat komt neer op een marginale aanslagvoet van 66,36 procent in plaats van 50 procent. Neem daar de gemeentebelastingen bij en je zit aan een marginale aanslagvoet van 70 procent. We zouden tot een transparante regeling moeten komen, zodat er weer een duidelijke relatie is tussen bijdragen en uitkeringen." SCHOLLIERS. "Het korten van de uitkeringen kan zelfs subtieler gebeuren. In het licht van bepaalde verkiezingsprogramma's denk ik dat niet enkel het arbeidsinkomen de pensioenen zal bepalen, maar ook het totale vermogen en het rendement daarop. Nu geniet een zelfstandige die vijf appartementen verhuurt als gepensioneerde, nog altijd een zelfstandigenpensioen. Het is voor sommige politieke partijen aantrekkelijk om te zeggen: u hebt vijf keer een huurinkomen, dus u hoeft geen wettelijk pensioen meer, ook al hebt u daarvoor bijgedragen." SCHOLLIERS. "Dat is de consequentie van wat nu gebeurt. De band tussen wat je nu afdraagt en wat je later krijgt als pensioen wordt losser." VUCHELEN. "De man in de straat redeneert in termen van een contract en denkt dat er daarom niet aan zijn pensioen zal worden geraakt. De dag dat zijn pensioen met 5 procent daalt, zal hij schrikken." VUCHELEN. "De fiscale druk zal toenemen en dat geld zal gebruikt worden om de sociale zekerheid te betalen. Ik denk aan een meerwaardebelasting op aandelen, een vermogensbelasting of zelfs vermogensconfiscatie." VUCHELEN. "Als de financiële nood groot is, is de fiscale creativiteit ook groot. Vandaar dat ik een roerende voorheffing tot zelfs 50 procent mogelijk acht." SCHOLLIERS. "Ik vrees dat de eindbelasting op groepsverzekeringen na de verkiezingen op tafel zal liggen. Die bedraagt nu doorgaans 10 of 16 procent. De kans is groot dat dit tarief zal stijgen naar 25 procent, zoals bij de liquidatiebonus." VUCHELEN. "Het pensioenspaarpotje van de zelfstandigen wordt zo zwaar belast. Dat is de eerste stap naar het aanslaan van private pensioenreserves door de overheid. Het gevaar bestaat dat ze privaat gekapitaliseerde fondsen zal nationaliseren, zoals bijna tien jaar geleden met het pensioenfonds van Belgacom is gebeurd. Men had dat beter in het Zilverfonds gestoken. Dan zat er echt iets in." SCHOLLIERS. "Dat is niet zeker. Zes maanden geleden is ongeveer de helft van de tweede pensioenpijler in Polen genationaliseerd. Meer nog, de Poolse overheid heeft alle eigen overheidsobligaties in die tweede pijler geschrapt om de overheidsschuld te verlagen. Veel protest is er niet geweest. Wat nu nog sciencefiction is, wordt straks wellicht harde realiteit." VUCHELEN. "Ik heb daar vragen bij. Als de pensioenleeftijd met twee jaar wordt verhoogd, zullen er 200.000 mensen langer werken. Maar zal de werkloosheid niet stijgen? Vinden jongeren dan een job? Sommige economen zeggen dat je niet mag redeneren dat de werkgelegenheid een vast gegeven is. Maar ik hoor van hen niet hoe je dan wel moet redeneren." VUCHELEN. "Ik ben voor een malus en vind dat er geen pensioenbonus moet zijn. Waarom zou je mensen belonen om te blijven werken na hun 62ste?" SCHOLLIERS. "Op lange termijn, 10 tot 20 jaar of meer, renderen aandelen beter dan vastrentende beleggingen zoals staatsobligaties. Een pensioenfonds gaat voor 40 tot 50 procent naar aandelen, dat is meer dan een groepsverzekering. Op langere termijn zal je daarom meer verdienen met een pensioenfonds dan met een verzekering. Bovendien geven pensioenverzekeringen actueel zo'n laag rendement dat je amper je koopkracht kan bewaren. Als je als 25-jarige 100.000 euro erft en je plaatst dat vandaag in een tak21-verzekering, dan bedraagt het gegarandeerde rendement 2 procent. Als je weet dat de inflatie in België op lange termijn een stuk boven 2 procent per jaar uitkomt, dan is het duidelijk dat je met die belegging heel wat koopkracht verliest." SCHOLLIERS. "Ze kunnen niet anders. Solvency II verplicht hen meer in overheidsobligaties te beleggen. En daar liggen de rentes lager. Ze zijn meer slachtoffer dan schuldige." SCHOLLIERS. "Aan de basis ligt de MiFID-richtlijn die financiële instellingen verplicht een risicoprofiel van de klanten op te stellen. Mensen worden via vragenlijsten gedreven naar meer defensieve en vastrentende beleggingen. Niet alleen brengen ze weinig op, als de inflatie stijgt, heb je nog een groter probleem." VUCHELEN. "De portefeuilles van de banken hebben een gemiddelde looptijd van vijf tot zes jaar. Er zitten dus contracten van tien jaar in. Als de inflatie naar 2,5 procent stijgt, dan zit je wel tien jaar vast aan die beleggingen met lage rentes." SCHOLLIERS. "Zoals in de tweede pijler worstelen de verzekeraars ook hier met een structureel lage rente. Zonder de fiscale aftrek kies je daar niet voor. Je stort jaarlijks 940 euro, maar daar gaan allerlei kosten en belastingen af, terwijl het rendement rond 2 procent hangt. De eerste vier of vijf jaar win je daar niets aan." SCHOLLIERS. "Op langere termijn zorgen aandelen voor het hoogste rendement. In 2013 stegen sommige aandelenfondsen met tientallen procenten. Wie zijn beleggingen zelf stuurt via aandelen, kan zijn pensioenprobleem zelf oplossen. En kies daarbij voor de stop-lossaanpak." SCHOLLIERS. "Je belegt in de activaklasse die op lange termijn het meeste opbrengt, namelijk aandelen. Die zijn zeer volatiel. Daarom is het essentieel dat je de wilde neerwaartse rit -- die er altijd zit aan te komen -- vermijdt. De stop-losstechniek steunt op onderzoek dat aantoont dat een beursdaling van zo'n 10 procent in ongeveer 70 procent van de gevallen gevolgd wordt door een nog meer uitgesproken daling. Heb je dalingen van 5, 6 of 7 procent, dan verkoop je niet. We pleiten voor een buy & hold-aanpak, maar gecorrigeerd voor forse koersuitschuivers. Voor het opnieuw instappen bepleiten we eenzelfde aanpak. Vooraleer opnieuw volop in aandelen te beleggen, moeten de koersen eerst met 10 procent zijn gestegen. Op die manier vermijden we de meeste valse instapsignalen. Zoals we in ons boek met talrijke voorbeelden illustreren, resulteert de combinatie van een automatische stop loss met een al even automatische herinstap in bijzonder aantrekkelijke extra rendementen. Bovendien verlaagt de volatiliteit van de pensioenportefeuille. "In hetzelfde kader -- beperking van de risico's -- zijn we voorstander van beleggingsfondsen. Individuele aandelen verhogen het risico. Iemand die op lange termijn voor een extra pensioen spaart, wil dat vermijden. Bovendien presteren veel fondsen op lange termijn beter dan hun referentie-index. Een consequente stop-losstechniek, gecombineerd met beleggingen in de consistent betere aandelenfondsen, leidt tot hogere pensioenkapitalen. Het verzacht de pensioenproblematiek. Maar je moet het zelf doen." ALAIN MOUTON, FOTOGRAFIE MICHEL WIEGANDT"De PS en de sp.a hebben een stilzwijgend plan om tot een basispensioen voor iedereen te komen"