Ilham Kadri neemt afscheid van Syensqo: ‘De splitsing van Solvay is mijn trots’

Ilham Kadri verlaat Syensqo, twee jaar nadat ze Solvay in twee bedrijven heeft gesplitst. Ze maakt een balans op en trekt lessen uit haar avontuur. “Solvay stond bekend als een schone slaapster. En inderdaad, het bedrijf was ingedommeld, meer dan ik eerst had gedacht. We hebben hard gewerkt en de opeenvolgende crisissen hebben ons geholpen om vooruitgang te boeken.”

Het Maison Ernest Solvay is een uitzonderlijk stuk historisch erfgoed in een park in het hart van Elsene, dat getuigt van de rijke geschiedenis van het Belgische industriële kapitalisme. “Hier is het allemaal begonnen”, glimlacht Ilham Kadri, de CEO van Syensqo, die na zeven jaar afscheid neemt van het bedrijf dat ze grondig heeft hervormd. In 2018 haalde Solvay haar uit de Verenigde Staten om leiding te geven aan het bedrijf dat toen ‘een schone slaapster’ werd genoemd. “Kort na de bekendmaking van mijn benoeming kwam ik hier om het uitvoerend comité te ontmoeten”, herinnert Ilham Kadri zich. “Mijn voorganger, Jean-Pierre Clamadieu, verwelkomde me met zijn team, voordat ik op 7 januari 2019 in functie trad.”

Ilham Kadri zou het bedrijf grondig hervormen en het zelfs opsplitsen in twee bedrijven, Solvay en Syensqo.

Een emotioneel afscheid

Wat voelt u, nu u Syensqo verlaat?

ILHAM KADRI. “Het is een mengeling van emotie, verdriet, trots, en ook sereniteit. Maar het is vooral heel emotioneel. Aan het einde van vorig jaar maakte ik mijn afscheidstournee in België, Italië en de Verenigde Staten, en hebben we het tweejarig bestaan van Syensqo gevierd. De mensen spraken niet over resultaten, maar over gevoelens. Ik sluit een hoofdstuk af dat me dierbaar is, met banden die zullen blijven. Ik ben trots op alles wat we de afgelopen zeven jaar hebben bereikt. Ik vertrek ook met een gerust hart, omdat de opvolging door Mike Radossich heel goed verloopt. Hij is intern gekozen en ik heb de tijd gehad om hem op deze taak voor te bereiden, net als ik heb gedaan met Philippe Kehren bij Solvay.”

Was dit vertrek een weloverwogen keuze?

KADRI. “Mensen zullen misschien verbaasd zijn dit te horen, maar de opvolging was al sinds de eerste dag gepland. Kort na mijn eerste honderd dagen heb ik een overzicht gemaakt van het beschikbare talent en heb ik potentiële opvolgers voorgesteld, die we in de loop van de tijd hebben gevolgd. Die profielen zijn uiteraard vergeleken met externe profielen, wat je mag verwachten van een beursgenoteerd bedrijf. We kiezen voor de beste kandidaat voor de functie op het juiste moment.”

De splitsing

De grote transformatie was de splitsing van de groep in twee entiteiten, die in december 2023 werd afgerond. Hoe zou u het verschil tussen Solvay en Syensqo uitleggen aan iemand die beide bedrijven niet kent?

KADRI. “De producten van Solvay zijn essentieel voor de mensheid. Ze waren er gisteren en zullen er morgen nog altijd zijn. Natriumcarbonaat blijft natriumcarbonaat, ook al moeten de productieprocessen opnieuw worden uitgevonden om duurzamer te worden. Het is net als zout of peper. Het zijn activiteiten met een hoog dividendrendement, die een regelmatige bron van inkomsten en kasstroom vormen voor beleggers.

“Bij Syensqo gaat het om de technologie van morgen: een vijfde van onze inkomsten komt elk jaar van producten die minder dan vijf jaar oud zijn. Dat vereist dus voortdurende innovatie. Het gaat om materialen voor batterijen, lichte materialen voor vliegtuigen en ruimtevaart, connectiviteit en halfgeleiders.”

Waarom dan splitsen? Had u niet alles bij het oude kunnen behouden, aangezien die activiteiten twee verschillende economische cycli vertegenwoordigen die elkaar compenseren?

KADRI. “Het doel was om de medewerkers te laten focussen op gemeenschappelijke activiteiten met hetzelfde doel, op coherente doelstellingen, en een duidelijk signaal te geven aan de investeerders. Er zijn verschillende soorten investeerders: degenen die elk jaar een dividend willen ontvangen, gaan naar Solvay, maar degenen die organische groei willen ondersteunen, zullen eerder kiezen voor Syensqo. Vroeger was Solvay een heterogeen geheel dat zeker aantrekkelijk was voor dividendliefhebbers. Met Syensqo proberen we nieuwe investeerders te vinden die zich aangetrokken voelen tot een profiel als het onze: groeien op middellange termijn en de technologie van morgen ontwikkelen. Dat kost tijd.

“Ik besef dat die splitsing gewaagd was voor Europa, maar zulke operaties vinden vaker in de Verenigde Staten plaats. Het riep vragen op: blijft Solvay in de Bel20? Is het bedrijf niet te klein om het te splitsen? Ik ben trots dat ik die twee sterke entiteiten heb gecreëerd. Het is bijvoorbeeld niet zo dat we alle schulden bij een van de twee hebben ondergebracht. Dat komt ook doordat ik vijf jaar van deze transformatie heb besteed aan het aflossen van de schulden.”

Stond de splitsing al vast toen u aan het hoofd van Solvay kwam?

KADRI. “Helemaal niet. De opdracht die ik van de raad had gekregen, was het potentieel van het bedrijf te benutten. Solvay stond bekend als een schone slaapster. En inderdaad, het bedrijf was ingedommeld, meer dan ik eerst had gedacht. We hebben hard gewerkt en de opeenvolgende crisissen hebben ons geholpen om vooruitgang te boeken.”

Was die oplossing vanzelfsprekend?

KADRI. “In 2021 hadden we de Grow-strategie opgesteld, met een onderscheid tussen de activiteiten van Syensqo, die van Solvay en die waarvan ik niet wist of ze nog relevant waren. Vervolgens hebben we nagedacht over de strategie: er waren twaalf opties, waaronder de opsplitsing van het bedrijf. Sommigen dachten dat we dat nooit zouden doen, maar ik sta bekend als iemand die heel zakelijk is. We hebben dus die twaalf opties geanalyseerd en de raad van bestuur vanaf 2022 meegenomen in ons besluit.”

Is het niet gewelddadig om historisch erfgoed als Solvay te splitsen?

KADRI. “Nee, het was niet gewelddadig. Als je een goede atleet wilt worden, moet je elke dag trainen. Toen ik hier kwam, wilde ik Solvay ambitie geven. We waren tevreden met wat we hadden, maar misten ambitie. Je moet een ambitie hebben die je bang maakt, anders is ze niet groot genoeg. En we zijn op beide fronten geslaagd. In vier jaar hebben we 4 miljard cash vrijgemaakt, 4 miljard geïnvesteerd en 4 miljard aan schulden afgelost. En dat terwijl we ook voor 2 miljard onderdelen hebben verkocht. De crisissen vormden eerder een partner, waardoor we sneller vooruitgang hebben geboekt.”

De crisissen

Als u het over crisissen heeft, bedoelt u dan crisissen buiten het bedrijf?

KADRI. “Ja, er was de crash van de 737 MAX toen ik net was aangekomen, daarna volgde covid, en daarna de oorlog in Oekraïne, die inflatie en een industriële crisis in Europa uitlokte. Het was een perfecte storm die ik nog nooit had meegemaakt.”

Het was dus het ideale moment om een transformatie door te voeren?

KADRI. “Als we in onze comfortzone waren gebleven, zou het niet hebben gewerkt. In de week van 24 februari 2022, toen we de splitsing bespraken, verklaarde Poetin de oorlog aan Oekraïne. Toen het project vorm kreeg, moesten we het bekendmaken aan de markt en aan onze medewerkers. Met de oorlog in Oekraïne, die niemand op het Europese continent had verwacht, waren we bezorgd over wat mensen zouden denken: waren we soms roekeloos of ongevoelig? Ik nam mijn teams mee naar Portugal om het project te onthullen en dat was voor velen een schok, maar iedereen tekende ervoor. Dat toont de kracht van het collectief. Als mijn medewerkers nee hadden gezegd, had ik het niet gedaan.”

Heeft de crisis de mensen om u heen dichter bij elkaar gebracht?

KADRI. “Beter nog: iedereen zei dat we er iets mee moesten doen. En in dit team waren al mensen die naar Solvay wilden, anderen wilden naar Syensqo. Het was nog maar een project, het moest nog worden goedgekeurd door de raad van bestuur. Dat leidde tot een buitengewone algemene vergadering, waar het project met 99,7 procent van de stemmen werd goedgekeurd. Dat cijfer zal ik nooit vergeten.”

De lessen van de transformatie

Hoe verdeel je een entiteit als Solvay? Wat zijn de belangrijkste elementen? Risicobeheer, management, portefeuilles?

KADRI. “We hebben geprobeerd om objectief te zijn door het profiel van de portefeuille aan beide kanten te definiëren, tussen generieke producten en innovaties. Er was ook behoefte aan een solide cashflow en balans aan beide kanten, wat mogelijk was dankzij de schuldafbouw. Het probleem bij splitsingen is vaak dat je moet weten wie de schulden op zich neemt en wie er sterker uitkomt. Ik had al eens een splitsing gedaan en wilde de fout van toen niet herhalen. Ik zou mensen bijvoorbeeld niet vertellen bij welke entiteit ze terecht zouden komen. Zelfs mijn persoonlijke toekomst stond nog niet vast.”

Wat is het gevaar van het aankondigen terwijl het proces nog bezig is?

KADRI. “Het is zoals in bed: het risico bestaat dat je de dekens naar je toe trekt. Dat is wat bij mijn eerste splitsing gebeurde. Ik wilde juist dat mensen eerlijk en professioneel bleven. De andere fout die ik maakte, was dat we van de ene op de andere dag de nieuwe entiteit wilden beheren. Het resultaat was bijvoorbeeld dat de creditcards van mijn verkopers niet meer werkten. Op 1 juli 2023 leidde ik drie bedrijven: het historische Solvay en het nieuwe Solvay en Syensqo. We moesten ons ook afvragen wat we met de IT zouden doen, die twee jaar bij Solvay bleef voordat we ze overnamen.”

Wat zou u als les uit de splitsing meenemen, als u het opnieuw zou moeten doen?

KADRI. “Operationeel is alles goed verlopen. De klanten hebben er niets van gemerkt. Maar als ik het opnieuw zou doen, dan zou ik zeggen dat je steeds weer moet communiceren. Je kunt nooit genoeg communiceren. Wij zitten er middenin, maar je moet die grote schok begeleiden, die zowel voor de werknemers en hun families als voor de aandeelhouders angstgevoelens kan oproepen, ook al is de communicatie van een beursgenoteerd bedrijf goed geregeld.”

Waarop wilt u worden beoordeeld?

KADRI. “Het duurt tien jaar om de effecten van zo’n beslissing te kunnen meten. Mensen zijn tegenwoordig erg ongeduldig, ze verwachten binnen een kwartaal of een jaar rendement. Ik heb mijn raad van bestuur gezegd dat het drie tot vijf jaar zou duren. Het zijn echter moeilijke jaren voor de chemische industrie, ook al doen we het beter dan onze concurrenten. Ik heb er alle vertrouwen in: het gaat lukken.”

Het risico van een Europees industriemuseum

U vertegenwoordigt de Europese chemici, maar Syensqo realiseert 40 procent van zijn omzet in de Verenigde Staten. Is dat geen paradox?

KADRI. “Ja, 40 procent in Amerika en 35 procent in Azië. Ik ben daar blij om. Er is geen paradox. Mijn hart en mijn paspoort zijn Europees; ik pleit ervoor dat de chemie in Europa blijft, om te voorkomen dat we een industrieel museum worden.”

De Europese industrie maakt een moeilijke periode door. In februari 2024 bracht u in Antwerpen 73 industriëlen bijeen om Europa op te roepen tot actie. Is de boodschap overgekomen?

KADRI. “Ja. Gaan we snel genoeg vooruit? Nee. Het rapport-Draghi versterkte onze boodschap nog. De tweede verklaring van Antwerpen, een jaar later, bracht 450 mensen samen. Ook vakbonden en ngo’s waren van de partij. Als antwoord kregen we de Clean Industrial Act van de Europese Commissie en het Omnibus-pakket. Maar wat we te weinig zien, is de uitvoering en het gevoel van urgentie. We hebben genoeg ambitie om ‘te zijn’, we moeten ook de ambitie hebben om ‘te doen’. Syensqo kan overleven omdat het brede schouders heeft, maar hoe zit het met de kleine en middelgrote ondernemingen? We zijn het er allemaal over eens dat we beter moeten worden op het gebied van duurzaamheid, maar dat maakt ons minder competitief ten opzichte van andere regio’s. Ook onze klanten lijden eronder, zoals de autosector. Als er geen klanten zijn, zijn er geen chemie, geen investeringen en geen banen.”

Bovendien dumpen de Chinezen hun overschotten bij ons.

KADRI. “Het is indrukwekkend wat in China gebeurt. Het land vertegenwoordigt 40 procent van de wereldwijde chemie, binnenkort zelfs 50 procent. Er is overcapaciteit en de Chinezen kunnen niet meer naar de Verenigde Staten exporteren, dus komen ze naar Europa.”

We worden de afvoerput…

KADRI. “In ieder geval worden we een markt voor China, en ik hoop dat dit niet ten koste gaat van onze industrie. Er wordt van ons gevraagd om groenere en schonere producten te verkopen. Kijk eens wat ik in zeven jaar tijd bij Solvay en Syensqo heb geïnvesteerd. Ik heb onze uitstoot twee keer meer teruggebracht dan wat de akkoorden van Parijs vereisten, maar waar blijft de erkenning? Er is inderdaad een probleem met het concurrentievermogen ten opzichte van China. 7 procent van de capaciteit van de Europese chemische industrie is al gesloten, en dat gaat nog door. Als de basischemie er niet meer is, zal de speciale chemie vroeg of laat ook getroffen worden. Waar gaan we dan onze grondstoffen halen? Een driesterrenchef kan nog zo briljant zijn, hij heeft ingrediënten nodig.”

Is dat een existentieel risico?

KADRI. “Natuurlijk. Als we die waardeketen niet meer hebben, zal dat uiteindelijk iedereen raken. Dat is mijn hartenkreet aan het adres van de Europese Commissie. Maar als we het over China hebben, is er nog een ander punt: het land is innovatief geworden. Dertig jaar geleden was het nog een kwestie van slim kopiëren. Dat is niet langer het geval. Het is niet langer alleen goedkoop en goed, maar goedkoop, goed én het beste. Bovendien viert China zijn kampioenen, zoals BYD, CATL, Comac en DeepSeek. En wij, waar vieren wij onze kampioenen op Europees niveau?”

Is het probleem dat we niet genoeg op Europees niveau denken?

KADRI. “Inderdaad. De fragmentatie van de interne markt is hier debet aan. Er is geen interne markt buiten de euro om. Het probleem is natuurlijk dat er 27 landen zijn, 27 stemmen, vaak dissonant, die zich willen uitspreken. In Europa hebben we talent, wetenschappers, innovatie. We weten hoe we ons opnieuw moeten uitvinden.”

Wetenschap staat wereldwijd zwaar onder druk.

KADRI. “Precies. Als ik zie hoe de wetenschap elders wordt afgewezen, dan zeg ik dat we wetenschappers juist moeten verwelkomen. We hebben alle ruimte om het beter te doen, sneller te gaan en competitiever te worden. We moeten disruptief zijn en markten creëren voor groene producten.”

De toekomst

Gaat u op vakantie? Of gaat u een nieuwe uitdaging aan?

KADRI. “Waarschijnlijk allebei. Eerst vakantie, hoop ik. Wat zeker is, is dat ik Syensqo blijf adviseren. De raad van bestuur heeft me dat gevraagd om een soepele overgang mogelijk te maken. Voor de rest probeer ik nee te zeggen voordat ik ja zeg. Ik heb wel ja gezegd tegen Temasek Holdings, het Singaporese staatsfonds dat ik ga helpen. Ik blijf lid van verschillende raden van bestuur, waaronder die van L’Oréal. Ik heb ook net een roman afgerond en ben op zoek naar een uitgever. Dat boek was de afgelopen zeven jaar mijn geheime therapie. Voor de rest neem ik even de tijd om te zien hoe het loopt. Ik houd u op de hoogte. En misschien verras ik u nog een keer.”