Rusland, dat zich heeft vastgereden in Oekraïne, breidt het conflict uit.
Een spook waart door Europa: het spook van een direct conflict met Rusland. Het aantal cyberaanvallen en sabotage-incidenten neemt toe. Russische drones vliegen over Polen, Duitsland en Denemarken, waardoor civiele luchthavens moeten sluiten. “In Europa heerst op zijn best een ijzige vrede, die op elk moment kan uitbarsten in een heftige confrontatie”, zei Martin Jäger, het hoofd van de Duitse inlichtingendienst. De Baltische landen oefenen met massale evacuaties, voor het geval Rusland er binnenvalt.
Maar in Oekraïne is het ‘machtige leger’ van Rusland er niet in geslaagd de hele Donbas-regio in te nemen – het enige concrete doel dat de Russische president Vladimir Poetin zich had gesteld, toen hij zijn grootschalige invasie begon. Na aanvankelijke vooruitgang heeft het sinds eind 2022 minder dan 1 procent van het Oekraïense grondgebied veroverd. Russische begraafplaatsen worden uitgebreid, om plaats te bieden aan de ongeveer 250.000 graven van soldaten die sinds het begin van de oorlog zijn omgekomen. En de Russische economie staat onder druk.
Daarom zullen de provocaties in de ‘grijze zone’ in Noord-Europa in 2026 toenemen. Hoe minder Poetin op het slagveld in Oekraïne bereikt, hoe meer hij elders zal provoceren om zijn doelen te halen. Hij gaat ervan uit dat hoe groter de dreiging wordt, hoe meer de Europeanen hun eigen herbewapening zullen verkiezen boven steun aan Oekraïne, waardoor de verdediging van dat land wordt ondermijnd. Oekraïne heeft nu al moeite om mannen te mobiliseren en het vertrouwen in president Volodymyr Zelensky brokkelt af.
Lees verder onder afbeelding
Oneerlijk en verraderlijk
De oorlog van Poetin in Oekraïne staat centraal in zijn strijd tegen het Westen, dat volgens hem Rusland (en hem persoonlijk) oneerlijk en verraderlijk heeft behandeld.
De Russische provocaties in de ‘grijze zone’ in Noord-Europa zullen in 2026 toenemen.
Omdat hij zich door het Westen afgewezen voelt en economisch niet met het Westen kan concurreren, heeft hij gekozen voor oorlog als de enige manier om zijn macht uit te breiden. Hij wil de NAVO ondermijnen, de Europese democratieën destabiliseren en samenlevingen die aan vrede gewend zijn geraakt, verdelen en intimideren.
Poetins denkwijze sluit aan bij de militaire cultuur van Rusland, die stelt dat het doel van oorlog niet de bezetting van grondgebied is, maar de vernietiging van de defensie en de veiligheid op dat grondgebied. Maar in bijna vier jaar oorlog is Rusland er niet in geslaagd de Oekraïense strijdkrachten te vernietigen of hen los te koppelen van de geld- en de wapenvoorziening uit het Westen. De twee voormalige Sovjetlegers zijn op het terrein in een patstelling beland, grotendeels omdat drones het numerieke voordeel van Rusland hebben geneutraliseerd.
Halfverrot systeem
Hoe zal het conflict zich in 2026 voort ontwikkelen? Dankzij drones met een groot bereik hebben beide partijen de oorlog tot ver buiten de frontlinie kunnen uitbreiden. Oekraïne heeft ongeveer 40 procent van de Russische olieraffinaderijen buiten werking gesteld met behulp van zijn langeafstandsdrones en raketten en Amerikaanse inlichtingen. Rusland heeft de energie-infrastructuur en de gasproductie van Oekraïne verwoest. Oekraïne zal binnenkort extra middelen van Europa nodig hebben, dat zelf worstelt met zijn overheidsuitgaven. De grijze-zoneactiviteiten van Rusland in Europa zijn bedoeld om die druk te vergroten.
De middelen van Poetin zijn echter niet onuitputtelijk. Sinds 2022 vertrouwt hij vooral op soldaten op contractbasis, wat kostbaar en ontoereikend is gebleken. Om ten volle te kunnen profiteren van de kwetsbaarheid van Oekraïne, zou hij een algemene mobilisatie moeten afkondigen en de economie in oorlogsmodus moeten zetten, wat politieke risico’s meebrengt. De daling van de olie-inkomsten beperkt zijn militaire uitgaven al. En uit opiniepeilingen blijkt dat de Russen zijn ‘speciale militaire operatie’ beu zijn.
In september 2025 zag Dmitri Peskov, de woordvoerder van Poetin, zich genoodzaakt uit te leggen dat de oorlog niet zinloos is, waarbij hij die in existentiële termen omschreef. “De speciale militaire operatie is één ding, maar wat om ons heen gebeurt, is een oorlog”, zei hij. “We moeten deze oorlog winnen voor onze kinderen, onze kleinkinderen en voor de toekomst van Rusland.” Poetin zou kunnen besluiten dat zijn beste optie is de actieve fase van de oorlog te bevriezen en om te vormen in een permanente strijd met incidentele opflakkeringen.
Het Westen ziet de oorlog als een crisis die moet worden beheerst en uiteindelijk opgelost, om de vrede en de stabiliteit te herstellen. Maar dat is precies wat Poetin wil voorkomen. Steve Covington, de adviseur voor strategische en internationale zaken bij het Supreme Allied Command Europe van de NAVO, vergelijkt de acties van Poetin met een revolutie: het doel is de ineenstorting te versnellen van wat volgens Poetin al een halfverrot systeem is. En zoals Vladimir Lenin, de vader van de bolsjewistische revolutie, uitlegde, is het ergste wat een revolutie kan overkomen het verlies van momentum.
