De nieuwe afslankmiddelen: de spuit wordt een pil

De nieuwe afslankmiddelen zijn gemakkelijker toe te dienen, en werken beter en langer.

De vraag naar afslankmiddelen, ook wel bekend als GLP-1-agonisten, is sinds hun introductie op de markt tien jaar geleden onverminderd groot. In 2024 bedroegen de wereldwijde uitgaven daarvoor 54 miljard dollar, een bedrag dat de komende jaren zeker nog zal stijgen. Die medicijnen, beter bekend onder hun merknamen Wegovy, Ozempic, Mounjaro en Zepbound, beloven niet alleen een slanker figuur, maar lijken ook het risico op verschillende hart-, lever- en nieraandoeningen te verminderen. Nu farmaceutische bedrijven elkaar verdringen om een deel van de koek, zal het aanbod in 2026 alleen maar groter worden.

Een grote verandering wordt het eerste middel dat oraal kan worden ingenomen. Novo Nordisk, het Deense bedrijf achter Wegovy en Ozempic, bereidt zich voor op de lancering van een pilversie van semaglutide, het actieve ingrediënt van die geneesmiddelen. Het belooft een gemiddeld gewichtsverlies van 16,6 procent na een jaar. Een concurrerende pil, orforglipron van Eli Lilly, de Amerikaanse fabrikant van Mounjaro en Zepbound, zorgde voor een gewichtsverlies van 12,4 procent. Hoewel pillen minder effectief zijn dan injecties, die na een jaar een gewichtsverlies van 16 tot 23 procent kunnen opleveren, zijn ze veel gemakkelijker in gebruik.

Ahmed Ahmed van het Imperial College London merkt echter op dat de pillen buiten gecontroleerde klinische omgevingen mogelijk niet dezelfde resultaten opleveren. Bij een dagelijkse pil in plaats van een wekelijkse injectie is de kans groter dat patiënten doses vergeten of af en toe een pil overslaan om ongewenste bijwerkingen te voorkomen.

Godzilla

Er zijn ook verbeterde versies van injecteerbare geneesmiddelen op komst. In 2026 zal de aandacht uitgaan naar Lilly’s nieuwe kandidaat, retatrutide, een agonist die drie receptoren activeert die betrokken zijn bij gewichtsbeheersing, en die de Godzilla van de afslankmiddelen wordt genoemd. In fase II-onderzoeken verloren deelnemers 24 procent van hun lichaamsgewicht in 48 weken. Die resultaten moeten worden herhaald in de grotere fase III-onderzoeken, waarvan de resultaten eind 2025 worden verwacht. Het middel wordt op de hielen gezeten door CagriSema van Novo Nordisk. Dat medicijn, een combinatie van Wegovy en een analoog van een molecuul genaamd amylin dat een verzadigend effect heeft, toonde in fase III-onderzoeken een gewichtsverlies van 23 procent.

Een andere ontwikkeling zijn medicijnen die langer doorwerken en bijvoorbeeld maandelijks toegediend kunnen worden. Amgen heeft een maandelijks injecteerbaar middel ontwikkeld, MariTide, dat na een jaar een gewichtsverlies van 20 procent lijkt op te leveren, hoewel dat nog moet worden bevestigd in de fase III. Er worden ook inspanningen geleverd om nieuwe behandelingen te ontwikkelen, die het verlies van spiermassa door GLP-1-geneesmiddelen tegengaan. Eli Lilly werkt aan een middel dat zich bindt aan receptoren in het lichaam die de skeletspiermassa vergroten. Uit tests blijkt dat, wanneer het wordt gecombineerd met semaglutide, het na 72 weken een gewichtsverlies van 22 procent kan opleveren, waarvan 93 procent afkomstig is van vet.

Goedkope kopieën

De nieuwe producten zullen de farmaceutische bedrijven verrijken. Maar concurrentie zou ook de behandelingskosten kunnen drukken, aangezien geneesmiddelen van de eerste generatie, of middelen die iets minder goede resultaten opleveren, lagere prijzen krijgen. Sommige door de overheid gefinancierde gezondheidszorgstelsels zullen de komende jaren waarschijnlijk overeenkomsten sluiten voor de hele bevolking, wat de toegang zou kunnen verbreden. En aangezien het patent voorsemaglutide in 2026 op veel markten (maar niet in Amerika en Europa) afloopt, zullen fabrikanten van generieke geneesmiddelen goedkope kopieën kunnen maken (zie kader Iedereen aan het lijnen).

Als generieke semaglutide wereldwijd beschikbaar wordt voor iedereen met obesitas en diabetes, zou dat volgens één model jaarlijks 2,1 tot 3,1 miljoen levens kunnen redden. Bovendien is bekend dat GLP-1-medicijnen cardiovasculaire voorvallen verminderen, slaapapneu verbeteren, de nieren en de lever beschermen en zelfs veelbelovend zijn voor het verminderen van verslavend gedrag.