De regering zal twee keer ingrijpen op de loonindexering, telkens ten belope van 2 procent. Geert Vermeir, juridisch expert van hr-dienstenleverancier SD Worx, legt uit wat werknemers te wachten staat.
1 De ingrepen treffen alleen mensen met een uitkering van meer dan 2.000 euro of een loon van meer dan 4.000 euro bruto. Wat is inbegrepen in de definitie van loon?
GEERT VERMEIR. “Het is niet altijd zo eenvoudig om te bepalen of iemand meer of minder dan 4.000 euro bruto verdient. Wat doe je met loonelementen zoals een bedrijfswagen, maaltijdcheques, premies voor nacht-, ploeg- of weekendwerk, commissies, bonussen, eindejaarspremies en vakantiegeld? Die tellen hier allemaal niet mee. Enkel het normale, contractuele maandloon telt mee.
“Dat betekent dat iemand met een brutoloon van 4.100 euro zonder bedrijfswagen wél geraakt zal worden en iemand met een brutoloon van 3.900 euro met een bedrijfswagen niet. Nochtans is die laatste financieel beter af. Maar alle voordelen in rekening brengen, is gewoon niet werkbaar of uitvoerbaar.”
2 De indexering van de lonen met 2,21 procent in januari van onder meer de bedienden in paritair comité 200 gaat gewoon door. Kan de regering die indexering nog terugdraaien?
VERMEIR. “Neen. Dat zou onteigening zijn. Werknemers zullen een reeds gekregen indexering niet moeten terugbetalen. Voor de werknemers wiens lonen slechts één keer per jaar in januari worden aangepast aan de inflatie kan de eerste ingreep dus ten vroegste in januari 2027 plaatsvinden.
“Daarnaast zijn er ook mensen wiens loon op vaste tijdstippen maandelijks, tweemaandelijks, twee of vier keer per jaar aan de inflatie wordt aangepast of mensen wiens loon op variabele tijdstippen veranderen eens een bepaalde spil overschreden wordt. Dat hangt af van de afspraken of de collectieve arbeidsovereenkomsten in de sector. Van zodra de wetgeving klaar is, kan er in 2026 al een effect zijn.”
3 Voorlopig verandert er niets, hoewel de regering de maatregel al in januari 2026 wilde laten ingaan. Wanneer verandert er wel iets?
VERMEIR. “Volgens ons is 1 april de eerste mogelijke en realistische datum voor de start van de centenindex of de indexsprong light. De RSZ zal toezicht houden op de bijdragen van de werkgevers en die redeneert in kwartalen.”
4 Kunnen we de impact concreet maken? Stel dat de indexsprong light in januari 2026 was doorgegaan.
VERMEIR. “Voor iemand met een brutoloon van 5.000 euro zou er dan een indexering van 2,21 procent op 4.000 euro gebeuren, goed voor 88,4 euro, en een indexering van 0,21 procent op het saldo boven 4.000 euro, nog eens goed voor 2,1 euro. Dat betekent in de praktijk een verschil van 20 euro op het brutoloon, een indexering met 90,5 euro in plaats van 110,5 euro. Netto blijft van dat verschil nog minder dan de helft over.”
5 De impact reikt natuurlijk verder dan de onmiddellijke impact. Mensen slepen die indexsprong light de rest van hun carrière mee. De vakbonden hebben tools gemaakt waarmee mensen de impact op hun loon én hun pensioen kunnen berekenen.
VERMEIR. “Ja, het loon is de basis voor de berekening van de socialezekerheidsuitkeringen die je krijgt als je op pensioen gaat, ziek of werkloos bent. Tenminste: zolang je niet aan het plafond komt. Boven een bepaald plafond levert extra loon geen extra pensioenrechten meer op bijvoorbeeld.
“Wanneer je nog een lange loopbaan voor je hebt, dan kan de impact zwaarder zijn dan wanneer je tegen het einde van je loopbaan zit, maar ik heb wel bedenkingen bij die theoretische berekeningen over dertig of veertig jaar. Er kan veel gebeuren over zo’n lange periode. Je kunt je werk verliezen, maar je kunt ook opslag krijgen of je kunt de job van je leven vinden met een veel hoger loon. Die lagere indexering is dan snel vergeten.”
5 Een echte indexsprong mogen we dit niet noemen. Maar een centenindex is dit toch ook niet?
VERMEIR. “Klopt. Een echte indexsprong geldt voor iedereen. Dat is hier niet het geval. Van in het begin is er de naam centenindex aan deze operatie gegeven, maar ook dat is geen correcte benaming. Het idee van een centenindex circuleert al langer en zou betekenen dat alle lonen met hetzelfde vaste bedrag zouden stijgen. De procentuele indexering betekent dat de grootste verdieners ook de grootste toename van hun loon in euro krijgen. Zij hebben vaak ook een groter uitgavenpatroon natuurlijk.
“Wat er nu zit aan te komen is een mengvorm. Je kan het bekijken als een potje dat twee keer gevuld moet worden, met een loonstijging van 2 procent die werknemers op het deel boven een bepaald loonplafond niet zullen krijgen. Stel dat de volgende loonindexering minder dan 2 procent bedraagt, dan gaan ze ook een stukje van de daaropvolgende indexering moeten inhouden. De regering had duidelijk het systeem voor ogen van het overheidspersoneel, waarbij er telkens een indexering van 2 procent wordt doorgevoerd als een bepaalde spil wordt overschreden. In december is die spil overschreden. Daarom weten we nu al dat drie maanden later, in maart 2026 dus, de lonen van de ambtenaren met 2 procent zullen stijgen.
“Dé index bestaat echter niet. Er zijn heel veel verschillende indexsystemen. Dat maakt deze ingreep ook zo ingewikkeld.”
6 Zou deze regering de automatische loonindexering ook volledig durven afschaffen? Want het is een uniek systeem dat elders niet voorkomt.
VERMEIR. “Een beperkte loonindexering bestaat in een paar Europese landen, maar niet op dezelfde schaal en niet op dezelfde wijze zoals de indexering bij ons bestaat. Wat dat betreft, zijn wij uniek in Europa en in de wereld. Dat is een van de redenen waarom het indexsysteem een bron van discussie is. Het doet economisch ook pijn aan onze bedrijven. Deze regering heeft in het regeerakkoord opgenomen dat de sociale partners tegen eind dit jaar een advies over een grondige hervorming moesten uitbrengen. Maar nood breekt wet, vermoed ik. De regering heeft al sneller ingegrepen om de begroting te doen kloppen. De bedrijven moeten namelijk de helft van de besparing, die ze zullen doen door de afgetopte loonindexering doorstorten naar de overheid. De automatische loonindexering bestaat al meer dan 50 jaar. Zal dit systeem altijd blijven bestaan? Daar durf ik niet op antwoorden.”
Beluister het volledige gesprek met Geert Vermeir van SD Worx in de Trends Podcast Centen & Procenten:
Je kan jouw keuzes op elk moment wijzigen door onderaan de site op "Cookie-instellingen" te klikken."
