Terwijl ik deze column in mijn bureau schrijf, stofzuigt de vrouw van de poetsploeg de gang van onze kantoren. Ik moet denken aan de manier waarop de samenwerking met het poetsbedrijf is begonnen. We zagen al veel werknemers van de firma. Ze werden vervangen. Het verloop is er vrij groot.

Toen ik de firma jaren geleden contacteerde met de vraag onze kantoren te poetsen, was ik wat verbaasd over de manier waarop ze dat aanpakten. Ze keken op een heel andere manier naar het poetsen van bedrijfsgebouwen dan ik had verwacht. Ze waren niet echt bezig met welk profiel ze het best de taak zouden laten uitvoeren, maar begonnen wel kasten en grondoppervlakten op te meten. Ieder zijn job, dacht ik toen. De te poetsen oppervlakten bepalen de prijs, net zoals de tijd waarin het werk kan worden gedaan. Hoe die oppervlakten moesten worden gepoetst, bleek niet zo'n issue. Dat was hun zorg. Ik vond dat vreemd.

Het deed me wat denken aan Henry Ford, die op zijn assemblagelijn in 84 bewegingen een van de eerste Ford-modellen in elkaar liet zetten. Op zich was dat een fenomenale zet om efficiëntie te winnen. Alleen verving het fordisme werkvoldoening door efficiëntie. Arbeid werd verticaal opgedeeld: er was een duidelijk onderscheid tussen denken over werk en het werk uitvoeren. De horizontale arbeidsdeling verdeelde verschillende taken over mensen van hetzelfde niveau. Ford verhoogde de lonen, ondanks de repetitieve jobs. Hij vond dat mensen over voldoende middelen moesten beschikken zodat ze zichzelf een Ford zouden kunnen permitteren. Die werkwijze lijkt op die van de poetsfirma: het ontmenselijken van een job. Alleen ontbreekt het stukje over de hoge lonen.

Hoe groter de voldoening, hoe groter de inzet van de werknemer.

Neem mensen hun eer en voldoening af en de productie lijkt te dalen. Als de voldoening daalt, daalt ook de werktevredenheid. Werktevredenheid is de mate waarin mensen hun werk leuk of vervelend vinden. Toegevoegde waarde is belangrijk, maar ook de beleving is dat. Een van de poetsmannen bood me aan enkele kaders op te hangen. Hij had ze zien staan en vond dat ze mooier tegen de muur hingen. Hij had gelijk. Zulke zaken maken het verschil. Persoonlijke inbreng, initiatief nemen, trots zijn op je resultaat. Alleen, de man had er geen seconde tijd voor.

Op het moment van mijn schrijven krijgt de poetsvrouw telefoon van het bedrijf waarvoor ze werkt. Ik hoor dat ze wordt aangemaand sneller te werken omdat ze naar de volgende afspraak moet. Ik heb met haar te doen. Ze werkt goed, maar ze heeft geen moment de tijd om even op adem te komen. Het zou me sterk verbazen dat ze voldoening haalt uit haar werk. Ze heeft amper tijd om met mensen te praten, of haar eigen werk eens te bekijken. Ze moet uitvoeren, vertrekken en opnieuw beginnen.

Nochtans is jobtevredenheid bijzonder belangrijk. Hoe hoger de tevredenheid, hoe positiever de invloed op onze psychische en fysieke gezondheid. Hoe ongelukkiger een werknemer, hoe groter de kans op een burn-out, een depressie of een laag zelfvertrouwen. Dat leidt tot een hoger absenteïsme. Maar hoe groter de voldoening, hoe groter de inzet van de werknemer, met als gevolg een hogere productie.

Daarom een kleine suggestie aan de poetsfirma. De meeste van uw mensen die voor u werkten, waren goede mensen. Ze hadden goede suggesties, maar ze hadden geen seconde de tijd om ze aan u door te geven of te realiseren bij hun klanten. U werkt wellicht in een zeer concurrentiële sector. Uw prijzen moeten dus marktconform zijn. Nochtans heeft een stabiele, kwalitatieve poetsdienst, met dezelfde gemotiveerde mensen die ruimte krijgen voor een zekere flexibiliteit, ook een commerciële waarde. Wat u investeert in uw mensen, krijgt u terug van uw mensen, maar ook van uw klanten.