Met de familiale opvolging in een bedrijf kan het makkelijk fout gaan. Een familie baart een zwart schaap, of de jongeren lopen naast hun schoenen, of de kinderen van diverse familiale takken krijgen ruzie. De instelling van een jongerenraad, waarin de kinderen van de familiale aandeelhouders zetelen, formaliseert die processen en kan zulke scenario's vermijden. De jongeren leren alvast met elkaar te communiceren. Ze vergaren met gerichte vragen kennis over het reilen en zeilen van het bedrijf.
...

Met de familiale opvolging in een bedrijf kan het makkelijk fout gaan. Een familie baart een zwart schaap, of de jongeren lopen naast hun schoenen, of de kinderen van diverse familiale takken krijgen ruzie. De instelling van een jongerenraad, waarin de kinderen van de familiale aandeelhouders zetelen, formaliseert die processen en kan zulke scenario's vermijden. De jongeren leren alvast met elkaar te communiceren. Ze vergaren met gerichte vragen kennis over het reilen en zeilen van het bedrijf. Zo'n jongerenraad is dus een handige ontmijningsdienst. Toch leert een rondvraag in Vlaanderen dat bedrijven er nauwelijks van wakker liggen. Niet verwonderlijk. Een recente studie van de Limburgse professoren Wim Voordeckers en Anita Van Gils in opdracht van het Instituut voor het Familiebedrijfin Vlaanderen toonde aan dat slechts 11 % van de ondervraagde bedrijven beschikte over een familieraad: een (formeel) bestuursorgaan, naast de raad van bestuur, waarin vertegenwoordigers van de diverse familiale takken van het familiale bedrijf zetelen. Laat staan dat familiale bedrijven wakker liggen van de jongste generatie van het bedrijf. "Er zijn inderdaad nog veel minder jongerenraden," zucht Jozef Lievens. De partner van het advocatenkantoor Eubelius is een expert in familiale opvolging. "Maar langzaam groeit de bewustwording. Het aantal familieraden stijgt en de jongerenraden worden zeker een gunstig uitvloeisel daarvan." Trends stootte bij zijn speurtocht naar een jongerenraad op welgeteld één bedrijf waar de jongerenraad het embryonale stadium is ontgroeid: Reynaers Aluminium in Duffel. Bij Etap, het bedrijf rond zaakvoerster Christ'l Joris, is er sprake van een eerste aanzet: vorig jaar was er voor de eerste keer een informele ontmoeting van jongeren van de diverse familiale takken. Het zal bij Etap, een bedrijf actief in verlichting en zeilboten, later misschien uitmonden in een heuse jongerenraad. Ook supermarktketen Colruyt sleutelt duchtig aan een jongerenraad. Wat in 1902 begon als een gezin met elf kinderen, is vandaag uitgegroeid tot een bedrijf in de vierde generatie, aangedikt tot 110 personen. De jongste generatie wordt onder meer warm gemaakt met driemaandelijkse cursussen rond "potentiële bestuurders". Reynaers Aluminium is een 100 % familiaal bedrijf van de tweede generatie. Stichter Jan Reynaers richtte de zaak op in Duffel in 1965. Hij overleed in 1973 en liet vijf kinderen na: de vier dochters Denise, Martine, Karin, Annik, en zoon Jan. Na de vroege dood van haar echtgenoot zette moeder Maria de zaak voort met een goede vriend van het huis, Frans De Roovere. Frans ging vijf jaar geleden met pensioen. Vandaag is Martine Reynaers (47) chief executive officer van een bedrijf dat specialiseert in aluminium profielen, met verkoopkantoren in twintig landen. Karin (42) leidt de interne verkoop en het transport. Denise (48) bewaakt de algemene administratie en de kostencontrole. De twee resterende kinderen, Annik en Jan, zijn aandeelhouders en bestuurders, maar niet actief binnen de onderneming. Jan voerde een tijdje taken uit voor rekening van Reynaers in Polen en Spanje, maar hij koos voor een job als zelfstandige. Ook Annik is extern zelfstandige. De aandelen zijn verdeeld onder de familie, zonder dat er sprake is van een stichting administratiekantoor. In Duffel vinden ze dat nog niet nodig, want de tweede generatie is aan het roer. Het bedrijf heeft een familieraad, een raad van bestuur en een managementcomité. In die familieraad zetelen moeder Maria en de vijf kinderen. De raad werkt al vijf jaar met een formele structuur (met Jan als voorzitter) en officieel geregistreerde notulen van de vergaderingen. Daarnaast is er vanzelfsprekend de raad van bestuur. Van de tien bestuurders zijn de helft onafhankelijke bestuurders, met als voorzitter Eric Van Zele, de gewezen CEO van Telindus. Ook het managementcomité is geenszins louter familiaal: naast CEO Martine Reynaers bestaat het vijfkoppige topteam uit vier externen. Waar zit die jongerenraad dan? Jan Reynaers maakte tijdens een cursus corporate governance twee jaar geleden kennis met het concept. Na een gesprek binnen de familieraad kwam het project in een stroomversnelling. Karin Rey- naers kreeg de opdracht het hele project te coördineren. De vijf telgen van Rey- naers hadden hun huiswerk al gemaakt en vijftien kinderen gebaard, van nul tot 23 jaar. Dat zijn geen fabriekskinderen, ze groeiden op buiten het bedrijf. Met diverse opleidingen, van horeca tot economie. Het uitgangspunt was de betrokkenheid en de verbondenheid met het bedrijf Reynaers Aluminium. De vijftien jongeren moesten de sfeer van het bedrijf gaan opsnuiven, het gevoel krijgen dat ze erbij horen. Karin Reynaers: "Wij zijn fier een Reynaers te zijn. We willen versterken wat er leeft. Harmonie, fierheid bijbrengen, familiewaarden meegeven." Extern bestuurder Diederik Bostoen definieert het geslacht Rey- naers als "dynamisch en gezellig". Niet zelden trekt de hele vrolijke bende met vakantie. "Op sociaal vlak zijn er heel veel contacten tussen de families," beaamt CarolineSchmid. De negentienjarige dochter van Denise Reynaers volgt een opleiding kantoor in Mechelen. Die richting zal haar helpen om later een eigen zaak op te richten. "Vóór het ontstaan van de jongerenraad kende ik het bedrijf alleen van een opendeurdag. Of ik kwam af en toe op kantoor, maar dan louter om familiale redenen. Thuis, in de huiskamer, wordt niet over het bedrijf gesproken." In maart 2003 ging de eerste jongerenraad van start. Alle kinderen samenbrengen blijkt trouwens geen sinecure. Vooral de kinderen van CEO Martine Reynaers zorgen voor het nodige schuifwerk in de volgeboekte agenda's. Ze wonen bij haar Franse echtgenoot in Frankrijk, waar andere vakantieperiodes gelden. De kinderen werden opgesplitst in een groep van nul tot elf jaar en een groep van twaalf tot 23 jaar. De facto is alleen de tweede groep van acht personen van tel. Tijdens die eerste jongerenmeeting werd een bedrijfsbezoek ingelast. Alle diensten werden bezocht, alle verantwoordelijken mochten ze aanspreken. De voorstelling gebeurde door extern bestuurder Bostoen. De keuze voor Bostoen is niet toevallig. De man is partner in Praxis, een family office die het persoonlijke vermogen van een zestal Vlaamse families stuurt. "Reynaers is niet alleen de familie, er zijn ook anderen. De jongeren moeten begrijpen dat 800 werknemers hier hun centen verdienen. Maar er is geen enkele druk om de jongerenraad bij te wonen. De kinderen moeten hun eigen waarden zoeken," vindt Bostoen. Er is nog geen superambitieuze nieuweling die meteen een topplaats opeist. Caroline Schmid: "Met de opvolging houden we ons nog helemaal niet bezig. Ik weet zelfs nog niet of ik ooit bij Reynaers zal gaan werken. Enkele neven van mij willen het wel." Bostoen: "De jongeren maken deel uit van het bedrijf, maar het bedrijf maakt ook deel uit van hen. Of ze dat nu willen of niet, ze mogen de werkelijkheid niet uit de weg gaan. De jongeren worden er als toekomstige aandeelhouders mee geconfronteerd. Of op school, vanwege hun naam."Het eerste bedrijfsbezoek, in maart dit jaar, maakte abstracte begrippen uit de les economie zeer concreet. Sommige jongeren uit het geslacht Reynaers hadden er geen flauw benul van hoe een bedrijf werkt. Daarom krijgen ze niet al te veel theorie. Het aluminium wordt tastbaar gemaakt, een leuk product waarmee je van alles kan doen. Aluminium start met een hoopje zand en het eindigt met een glinsterend raam in een postmodern gebouw. Met verwijzingen naar kleuren, isolatie, matrijzen, het productengamma, een link naar creativiteit, de architectuur. En, ook belangrijk: aluminium is 100 % recycleerbaar. "Die eerste jongerenraad was zeer interessant," zegt Caroline Schmid. "Mijn interesse in het bedrijf steeg enorm. Hoe aluminium wordt gemaakt, uit welke materialen het is opgebouwd. Maar wat mij vooral boeit, is dat Reynaers zoveel filialen in Europa heeft."De trein van de jongerenraad is vertrokken. De tweede editie, begin 2004, wordt gegarandeerd een feest, wanneer het Reynaers Institute wordt geopend. Daar krijgen personeel en nauwe klanten vanaf volgend jaar opleidingen over de nieuwste ontwikkelingen op de markt van het aluminium. En tijdens een derde jongerenraad, met Pasen 2004, wordt nog dieper ingegaan op het product Reynaers. De jongeren zullen leren hoe je een raam maakt. Ook bezoeken bij leveranciers en klanten staan op het programma. In die derde ontmoeting wordt ook het organigram voorgesteld. Welke afdelingen heeft Reynaers? Wat is een raad van bestuur? Wat doet een directiecomité? Er worden meteen ook smoelen op die begrippen gekleefd, zodat de jongeren een resem werknemers leren kennen. En dan verwacht Karin Reynaers het grote moment: "Onze jongeren moeten ook zelf suggesties geven. We willen ze uit hun kot lokken."Wolfgang Riepl"Vóór de jongerenraad kende ik Reynaers alleen van een opendeurdag. Thuis wordt niet over het bedrijf gesproken."