Simon Johnson kan het niet vaak genoeg roepen: er zit niets anders op dan de confrontatie aan te gaan met Wall Street. De afgelopen dertig jaar is een handjevol banken zo groot en winstgevend geworden dat ze met hun macht en prestige het politieke landschap in Washington naar hun hand konden zetten. "Wat goed is voor Wall Street, is goed voor Amerika", was aan het einde van de jaren negentig het credo in Washington. Onder invloed van die ideologie konden de banken ongehinderd buitensporige risico's nemen, waarbij ze een enorme zeepbel creëerden die uiteindelijk tot de financiële crisis heeft geleid.
...

Simon Johnson kan het niet vaak genoeg roepen: er zit niets anders op dan de confrontatie aan te gaan met Wall Street. De afgelopen dertig jaar is een handjevol banken zo groot en winstgevend geworden dat ze met hun macht en prestige het politieke landschap in Washington naar hun hand konden zetten. "Wat goed is voor Wall Street, is goed voor Amerika", was aan het einde van de jaren negentig het credo in Washington. Onder invloed van die ideologie konden de banken ongehinderd buitensporige risico's nemen, waarbij ze een enorme zeepbel creëerden die uiteindelijk tot de financiële crisis heeft geleid. Uit die crisis kwamen de grote banken alleen maar groter en machtiger naar boven, constateert Johnson nu. Daarom is het zaak de grote banken op te breken en strikte grenzen op te leggen over hun omvang. Gebeurt dat niet, dan is het slechts wachten op de volgende financiële crisis, de volgende reddingsactie door de Amerikaanse overheid en de volgende verhoging van de nationale schuld. Zo klinkt de waarschuwing die de econoom Simon Johnson bijna dagelijks post op Baseline Scenario, zijn in universitaire kringen goed gelezen blog. Hetzelfde geluid ventileert hij trouwens op Economix, de economische blog van de New York Times. Met co-auteur James Kwak werkte hij zijn ideeën over de financiële sector dieper uit in de bestseller 13 Bankers. Het heeft hem niet bijzonder geliefd gemaakt bij de bestuurders van de grote banken, vertelt hij. "Bijna iedereen in de financiële sector onderschrijft mijn analyse en vindt wat ik voorstel niet onredelijk", vertelt Johnson. "Uitzondering zijn de mensen aan de top van de grootste banken. Die vinden dat de wereld hun banken nodig heeft en dat mensen als ik hen onrechtvaardig behandelen." In zo'n visie is het logisch dat topbankiers heel veel geld verdienen. "De belangrijkste reden om bezwaar tegen zo'n wereldbeeld te maken, is dat het deze mensen aanzet tot het nemen van risico's die de maatschappij enorme schade kunnen berokkenen. En de VS hebben al zoveel problemen op te lossen. Die hoeven we niet te verergeren door de banken zichzelf nogmaals op te laten blazen." SIMON JOHNSON. "Het betekent dat ze niet insolvent zijn of verlies maken. Maar ze hebben niet genoeg kapitaalreserves. Daarom zouden ze geen dividend mogen uitbetalen en maak ik me zorgen over hun stabiliteit, vooral die van de allergrootste waarvan we weten dat ze de afgelopen jaren slecht geleid zijn, zoals Citigroup en Bank of America. Gelet op de uitlatingen van de bestuursvoorzitters van grote banken als Barclays en Deutsche Bank lijken overigens ook de Europese banken weer bereid tot het nemen van grote risico's." JOHNSON. "Ik denk dat die prikkels zelfs sterker zijn geworden. De crisis heeft bewezen dat er geen nadelen kleven aan risicovol gedrag, alleen al omdat niemand op Wall Street juridisch is vervolgd. En banken als Citigroup en Bank of America weten dat ze too big to fail zijn. Zolang het goed gaat, profiteren de managers en - tot op zekere hoogte - de aandeelhouders. Gaat het mis, dan draagt de maatschappij, dus ook de belastingbetaler, de last." JOHNSON "Ze kan het wel, maar ze wil niet. Tijdens en sinds de crisis waren er gelegenheden genoeg, maar heeft ze de banken op ruimhartige wijze gered. Recentelijk nog had de regering-Obama zich hard kunnen opstellen over een strengere regulering dan wat we nu met de Dodd-Frank-hervorming hebben gekregen. Het lijkt wel alsof de mensen in de regering lijden aan een soort Lehman-trauma: ze willen niets doen dat eventueel de kredietmarkten zou verstoren. Daarmee zijn ze vrijwillige gevangenen van de financiële sector geworden. En wat deed Peter Orzag, een van de slimste mensen uit de regering-Obama, nadat hij zijn baan als budgetdirecteur van het Witte Huis had opgegeven? Hij accepteerde een topbaan bij Citigroup." JOHNSON. "Het gaat hier nauwelijks om rechts of links. In intellectuele kringen zijn velen het er al lang over eens dat de grote banken te machtig zijn en moeten worden opgebroken. De politiek is het probleem: die is te sterk beïnvloed door campagnedonaties en lobbyisten. Met als gevolg dat rechts helemaal niets wil doen, en links niet verder wilde gaan dan Dodd-Frank, wat een zwakke hervormingswet is. Het is fijn dat we nu een vorm van consumentenbescherming hebben, maar de wet doet te weinig aan het indammen van systematische risico's. Het grootste probleem vormt echter het toezicht: dat valt nog altijd voor een groot deel onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Financiën, waar de cultuur neigt naar bewondering voor de financiële sector." JOHNSON. "Ik zou de banken verplichten meer kapitaalreserves aan te houden. 30 procent, het vereiste dat we in commercieel vastgoed hanteren, lijkt me uitstekend. Dat haalt de angst voor falen uit de kredietmarkten. Daarnaast dienen alle grote banken een testament op te stellen, waarin ze aangeven hoe ze zouden moeten worden opgebroken zonder de markt te verstoren als ze in zwaar weer terechtkomen. Dat dwingt ze ook hun eigen problemen onder ogen te zien." JOHNSON. "Veel hedgefunds crashten tijdens de jongste crisis. En dat is goed: falen hoort bij een markteconomie. Maar ook hedgefunds kunnen too big to fail worden en wat is dan nog het verschil met een zakenbank? Alleen het etiket dat we eraan hangen." JOHNSON. "Het is nog te vroeg in de cyclus. We moeten eerst nog door de fase waarin iedereen optimistisch wordt en waarschuwingen begint te negeren. Dat duurt vermoedelijk nog een paar jaar. Daarna zou het me niet verbazen als de zeepbel ditmaal ergens in de opkomende markten zal opzwellen. Dit weet ik wel: als de wereld nog afhankelijker wordt van financiële activiteiten en de financiële sector, dan zal de volgende crisis erger zijn dan de vorige." MARS VAN GRUNSVEN IN NEW YORK"Het lijkt wel alsof de regering lijdt aan een soort Lehman-trauma: ze wil niets doen dat eventueel de kredietmarkten zou verstoren"