Waarom moet u deze onderzoeker kennen?
...

Waarom moet u deze onderzoeker kennen? VUB-onderzoekster Damya Laoui (34) werkt aan een mogelijk kankervaccin. Het werkt goed bij muizen, maar het moet zijn potentieel bij mensen nog bewijzen. Wetenschappelijke erkenning viel haar wel al te beurt, ook voor ander onderzoek. Zo werd de onderzoekster met Algerijnse roots in eigen land uitgeroepen tot Wetenschapstalent van 2018. In het buitenland nam het gespecialiseerde magazine MIT Technology Review haar in 2017 op in zijn jaarlijkse ranking van 35 innovators onder 35. "Als werkstudent focuste ik nochtans niet meteen op een academische carrière", vertelt ze. "Tijdens mijn masterthesis raakte ik gefascineerd door kankeronderzoek. Toen ik in 2008 afstudeerde, woedde de financiële crisis volop. Een doctoraat leek me toen gewoon een goede manier om werk te vinden." Waar gaat het onderzoek over? Haar onderzoek naar dendritische cellen ontstond als een zijproject van haar doctoraat, vertelt ze. "Dat ging over een ander type cellen in tumoren, maar in mijn analysestalen doken voortdurend dendritische cellen op. Ik wilde wel eens weten wat die daar deden." De dendritische cellen geven aan welke cellen ons immuunsysteem moet aanvallen. "Iedereen ging ervan uit dat ze in tumoren hun rol niet meer speelden, maar wij ontdekten dat twee soorten dat wel doen. Alleen zijn die in tumoren in veel mindere mate aanwezig dan de andere soorten dendritische cellen." Het kankervaccin is een soort immuuntherapie. Laoui wil dendritische cellen uit een tumor halen voordat die operatief wordt verwijderd en die bij dezelfde patiënt gebruiken als een vaccin. Het grootste probleem van kanker zijn uitzaaiingen. Het vaccin zou die kunnen behandelen, omdat de dendritische cellen de genetische print van de kankercellen hebben opgeslagen en dus de uitzaaiingen herkennen, zelfs als ze ontsnappen aan de klassieke diagnosetechnieken. Hoe internationaal gerenommeerd is het onderzoek? Hoewel ze in haar vakgebied een internationale renommee heeft, wil Laoui zich nog meer profileren in kankeronderzoek. Haar onderzoeksgroep bestaat uit vijf doctoraatsstudenten, twee postdocs en twee technici. Laoui heeft weinig problemen om doctoraatsstudenten te rekruteren, omdat ze doceert in de internationale masteropleiding aan de VUB. "Maar om de beste postdocs aan te trekken moet mijn reputatie nog groeien", zegt ze. "Ik hoop daarom op termijn een beurs van de European Research Council te krijgen. Met zo'n kwaliteitslabel trek je die toppers aan." Zijn er economische toepassingen? Dat een kankervaccin interessante toepassingen heeft, lijkt vanzelfsprekend. Toch ligt dat moeilijker dan gedacht. Industriële partners hebben er niet zo veel interesse voor, omdat eigen cellen worden gebruikt. Het is moeilijker daarvan een breed commercialiseerbaar product te maken. Bovendien is het vijf à tien jaar wachten, eer duidelijk is of het vaccin wel werkt. "Voor andere onderzoekslijnen werken we gemakkelijker samen met de industrie", zegt Laoui. "Ons kankervaccin is nu eenmaal niet zo'n gemakkelijk economisch model." Waar komt de inspiratie vandaan? Als prille dertiger hoogleraar worden, heeft nadelen. "Het geeft je een bepaalde zekerheid, maar het haalt je ook snel van je wetenschap af", klaagt Laoui. "Elke prof is gefrustreerd omdat hij meer tijd moet investeren in fondsenwerving dan in het onderzoek zelf. Net zoals de meeste onderzoekers ben ik volledig overwerkt. Ik heb bovendien twee kinderen. Dat vergt organisatie, maar kinderen hebben ook een positief effect: ze kunnen je volledig uit je routine halen en zorgen voor een gezonde relativering."