Een jaar later zijn herstructureringen en de daaraan gekoppelde ontslagen bijna dagelijkse kost. Het 'zeldzame en dure menselijke kapitaal' lijkt vandaag dan ook minder duur en zeldzaam. Is daarmee het 'nieuwe facility management' al meteen voorbijgestreefd? "Het is inderdaad zo dat we met de huidige slabakkende economie in een situatie zitten waarin bedrijven veel gevoeliger zijn voor kosten," reageert Del Marmol. "En in die zin krijgen we vandaag veel opdrachten die te maken hebben met het terugdringen of variabiliseren van kosten die aan het vastgoed en de werkplek zijn verbonden. Maar bedrijven blijven nog steeds op zoek naar talentvolle mensen. En ze willen die ook graag in de organisatie houden. Die nieuwe rol van het facility management _ of beheer van de werkomgeving zoals wij het liever noemen _ blijft dus zeker actueel. Het is alleen wat naar de achtergrond verschoven."
...

Een jaar later zijn herstructureringen en de daaraan gekoppelde ontslagen bijna dagelijkse kost. Het 'zeldzame en dure menselijke kapitaal' lijkt vandaag dan ook minder duur en zeldzaam. Is daarmee het 'nieuwe facility management' al meteen voorbijgestreefd? "Het is inderdaad zo dat we met de huidige slabakkende economie in een situatie zitten waarin bedrijven veel gevoeliger zijn voor kosten," reageert Del Marmol. "En in die zin krijgen we vandaag veel opdrachten die te maken hebben met het terugdringen of variabiliseren van kosten die aan het vastgoed en de werkplek zijn verbonden. Maar bedrijven blijven nog steeds op zoek naar talentvolle mensen. En ze willen die ook graag in de organisatie houden. Die nieuwe rol van het facility management _ of beheer van de werkomgeving zoals wij het liever noemen _ blijft dus zeker actueel. Het is alleen wat naar de achtergrond verschoven."Vraag het aan de facilitaire specialistOp de voorgrond staat vandaag (opnieuw) de kostenbesparende functie van facility management. Gebouwen kosten veel geld, ondersteunende diensten ook. In de tertiaire sector zijn 'kosten verbonden aan de werkomgeving' na de personeelskosten doorgaans het belangrijkste kostencentrum. We mogen er dus van uitgaan dat dit vandaag veel aandacht krijgt van herstructurerende chief executive officers, chief operations officers en chief financial officers. Maar is dat ook zo? Want hoewel de kranten uitvoerig over de vele personeelsafvloeiingen berichten, lezen we toch bitter weinig over het snoeien in de werkomgevingskosten. "Het klopt dat er bedrijven zijn die zich uitsluitend concentreren op die personeelskosten," zegt David Van Eeckhout, directeur van de afdeling Facility & Property bij Knight Frank. "Die snoeien dan drastisch in hun personeelsbestand, maar doen niets met de vrijgekomen ruimte. Dat is vaak een aanzienlijke kost die gewoon doorloopt." Toch zijn dit volgens Van Eeckhout de uitzonderingen. Binnen grote internationale bedrijven is de bedrijfsleiding zich er terdege van bewust hoe zwaar werkomgevingskosten doorwegen in het totale kostenplaatje. Volgens Van Eeckhout is het een nieuw gegeven van de huidige rationalisatiegolf dat die bedrijfsleiding voor de herstructureringsplannen te rade gaat bij de facilitaire specialisten, intern en/of extern. Hoe kunnen die facilitaire specialisten helpen bij het snoeien in de werkomgevingskosten? DBAssociates onderscheidt drie soorten acties. Op korte termijn wordt er nagegaan welke servicecontracten geoptimaliseerd kunnen worden. Een bedrijf dat personeel afdankt kan het bijvoorbeeld stellen met een minder uitgebreid informaticapark. Hernegotiëring van het contract met de serviceverlener kan zo een onmiddellijke kostenbesparing opleveren. De tweede categorie, de organisatorische acties, spelen op middellange termijn. DBAssociates gaat na of de structuren voor het beheer van het vastgoed en de gelieerde kosten voldoende performant en coherent met de bedrijfsstrategie zijn. Concreet wordt er nagegaan welke diensten best intern blijven en wat (en hoe) er kan worden uitbesteed. De derde en belangrijkste post zijn de patrimoniale acties. Vertrekkend van een analyse van het bedrijf (activiteit, strategie, personeel, middelen) maakt DBAssociates een configuratie van het ideale gebouw. "Zo'n analyse levert een zeer concreet resultaat op," zegt Guibert del Marmol. "We zullen bijvoorbeeld zeggen: In plaats van de huidige drie gebouwen, zitten jullie beter in één gebouw, van zoveel vierkante meter, in die omgeving, met die bepaalde technische uitrusting."Voor de drie typeacties geldt dat DBAssociates zich niet bezighoudt met louter costcutting. Het gaat altijd om een optimalisatie van de situatie. Er wordt bijvoorbeeld niet aan het comfort van de werknemers geraakt. Want, zegt Del Marmol, verminder je het comfort, dan verminder je ook de productiviteit. Bestaat het gevaar dat bedrijven in hun besparingsijver ook het facility management als een overbodige luxe gaan beschouwen? "Dat geloof ik niet," antwoordt Del Marmol. "Wij merken er in ieder geval toch niets van. Er zijn misschien een aantal bedrijven die afhaken voor een aantal basistaken. Maar bedrijven die op een serieuze manier met facility management bezig zijn, gaan dat in de huidige omstandigheden zeker niet in vraag stellen." Hoger op de hiërarchische ladderVolgens Marcel Eeckhout, gedelegeerd bestuurder van MCS ( Management Consultancy Services), zorgt het huidige economische klimaat ervoor dat facility management terugkeert naar zijn essentie: het efficiënt beheren van ondersteunende diensten. "De laatste jaren had men de mond vol van kwaliteit van de werkplek en zo meer," zegt hij. "Dat klinkt allemaal goed, maar nu blijkt toch opnieuw dat alles draait rond het controleren van die kosten. Terecht, denk ik. Het ene hoeft het andere overigens niet uit te sluiten. Door efficiënt en kostenbewust met de middelen en diensten om te gaan, kan je investeren in zaken die echt kwaliteitverhogend werken." De terugkeer naar de basis van het facility management is volgens Marcel Eeckhout zeker geen terugkeer in de tijd. Facility management is door de jaren heen opgeklommen in de bedrijfshiërarchie. Was het in het begin vaak een operationele aangelegenheid, dan is het vandaag meer en meer een strategisch element. "Het grote verschil met vroeger is dat het moderne facility management de informatie levert waarop belangrijke strategische beslissingen, zoals onder meer herstructureringsplannen, worden genomen," zegt Eeckhout. Of zo zou het moeten zijn. Want Eeckhout geeft toe dat in ons land alleen de grote internationale bedrijven zo ver staan. Veel bedrijven weten niet waar ze die informatie moeten halen. Ze zit verspreid in een spreadsheet hier en een database daar. Of de informatie is niet meer up-to-date. Soms spreekt de ene bron de andere tegen.Marcel Eeckhout: "Betrouwbare en bruikbare informatie krijg je alleen als je de software voor je facility management organisatiebreed kunt koppelen aan de bestaande informatiesystemen in het bedrijf. De uitdaging is een informatiestroom te creëren die automatisch voortvloeit uit de gewone dagelijkse activiteiten." Binnen die dagelijkse activiteiten komt het eropaan medewerkers kostenbewust te maken. Maar als je kostenbewust wil werken, moet je wel weten wie of welke afdeling verantwoordelijk is voor het ontstaan van de kosten. En daar knelt het schoentje bij veel bedrijven: kosten belanden nog te veel in een grote pot, waar dan in het beste geval een verdeelsleutel op wordt toegepast. Eeckhout: "Waar we dus naartoe moeten, is dat die kosten worden gemeten en doorgefactureerd aan de gebruiker van de diensten. Op die manier krijg je een responsabilisering en gaan mensen meer kostenbewust handelen. Dat realiseren is een tweede grote uitdaging voor het facility management."Laurenz Verledens"Veel bedrijven snoeien drastisch in hun personeelsbestand, maar doen niets met de vrijgekomen ruimte. Dat is vaak een aanzienlijke kost die gewoon doorloopt." [David Van Eeckhout, Knight Frank]"Door efficiënt en kostenbewust met de middelen en diensten om te gaan, kan je investeren in zaken die echt kwaliteitverhogend werken." [Marcel Eeckhout, MCS]