De Koreaanse industrie ondergaat een metamorfose. Kim Woo Choong van Daewoo symboliseert de omslag. De instorting van het conglomeraat Hanbo en een dreigende financiële crisis zijn tekens aan de wand. Onder de bedrijfsleiders die mee Zuid-Korea's chaebols opbouwden de reusachtige conglomeraten van het land waarvan sommige intussen de legende zijn ingetreden , stond Hyundai-stichter Chung Yu Yung bekend als iemand die met asbakken wierp naar managers die hem op de zenuwen werkten en die bleef slapen op bouwwerven om van nabij een oogje in het zeil te houden op de vorderingen die zijn arbeiders maakten. Lee Byung Chull, de vader van Samsung, vertelde aan wie het horen wou dat hij zich eerder levend wou laten begraven dan de vakbonden een greep te geven op zijn imperium.
...

De Koreaanse industrie ondergaat een metamorfose. Kim Woo Choong van Daewoo symboliseert de omslag. De instorting van het conglomeraat Hanbo en een dreigende financiële crisis zijn tekens aan de wand. Onder de bedrijfsleiders die mee Zuid-Korea's chaebols opbouwden de reusachtige conglomeraten van het land waarvan sommige intussen de legende zijn ingetreden , stond Hyundai-stichter Chung Yu Yung bekend als iemand die met asbakken wierp naar managers die hem op de zenuwen werkten en die bleef slapen op bouwwerven om van nabij een oogje in het zeil te houden op de vorderingen die zijn arbeiders maakten. Lee Byung Chull, de vader van Samsung, vertelde aan wie het horen wou dat hij zich eerder levend wou laten begraven dan de vakbonden een greep te geven op zijn imperium. Dat soort mannen is nu ofwel overleden ofwel met pensioen. Kim Woo Choong daarentegen maakt het nog altijd goed. De soberheid van de tengere, witharige figuur is intussen bijna legendarisch geworden. Hij placht onder meer te zeggen dat een smoking een onnodige extravagantie is, zelfs voor een miljardair. Ooit ontsloeg hij een manager omdat hij vond dat diens vrouw een te dure jas aan had. Er wordt zelfs van hem verteld dat hij zijn eigen ondergoed wast. Het grote onderscheid tussen Kim en zijn mede- patrons is echter dat hij nog steeds de touwtjes stevig in handen heeft bij Daewoo, de firma die hij in 1967 oprichtte. Daewoo ("Groot Universum") is de jongste en kleinste van de vier grote chaebols, die samen instaan voor de helft van de Zuid-Koreaanse export (de andere drie zijn Hyundai, Samsung en LG). Daewoo voert een blitzkrieg op de Europese automarkt, heeft een dochter, Universal Refining, in de Antwerpse haven en distribueert vanuit Kontich hifimateriaal. In het Henegouwse Frameries assembleert Euro Daewoo sinds '92 grondverzetmachines, in '95 werd de capaciteit er verdrievoudigd (zie Trends, 6 februari '97). Kim begon met de zweterige job van handelsreiziger in hemden. De 60-jarige workaholic bouwde een internationale groep uit die vorig jaar een omzet van naar schatting 60 miljard dollar realiseerde. Hij heeft op dit ogenblik 200.000 mensen in dienst waarvan de helft in het buitenland. Daewoo heeft zich ingewerkt in de meest populaire sectoren van de Zuid-Koreaanse economie, van elektronica tot auto's en schepen. Wat bovendien de segyehwa betreft, het Koreaanse buzzword voor globalisatie, leidde Daewoo de charge op de buitenlandse markten. Kim klaagt er intussen over dat sommige van zijn relaties hem links laten liggen. De reden is waarschijnlijk zijn strafregister, zegt hij. Vorig jaar werd Kim veroordeeld omdat hij tijdens de Zuid-Koreaanse boomperiode van de jaren tachtig 59 miljard won (43 miljoen dollar) steekpenningen betaalde aan twee voormalige presidenten. In die dagen beschouwden bedrijven geheime politieke schenkingen eerder als een vorm van belasting. Hij was dan ook bijlange na niet de enige patron die met de vinger kon worden gewezen. Desalniettemin is een voorwaardelijke veroordeling voor omkoperij een schande voor een puritein als Kim. De Franse pers klopte het omkoopschandaal gretig op toen Daewoo vorig jaar aanstalten maakte om het staatsbedrijf Thomson Multimedia over te nemen. De overname werd tegengehouden door de Franse regering. Maar Kim denkt dat hij toch nog zijn slag kan thuishalen. Intussen wordt hij door een ander spookbeeld achtervolgd. De instorting van de Hanbo-groep, een Zuid-Koreaanse staalproducent, doet bij heel wat Zuid-Koreanen de vraag rijzen waarom de banken bleven lenen aan Hanbo terwijl de schulden tot twintig keer de eigen middelen opliepen. De reden daarvoor is dat, na decennialang staatsgeleide leningactiviteiten, de Zuid-Koreaanse banken niet zo goed meer zijn in kredietbeheersing. Ze kunnen gemakkelijk door chaebols zoals Hanbo geïntimideerd worden om leningen te blijven toekennen. De vraag is nu welke andere Zuid-Koreaanse reuzen nog lemen voeten hebben en of Daewoo daarbij hoort. Kim heeft alvast zijn bedrijf in een grootscheeps internationaal avontuur geleid : meer dan 100 projecten, samen goed voor 2,7 miljard dollar, zijn al onderweg en onderhandelingen zijn aan de gang voor nog eens 2 miljard dollar aan investeringen. Aan het einde van 1995 waren de schulden van de Daewoo-groep drie keer zo groot als de eigen middelen en die ratio is sindsdien ongetwijfeld gestegen. Een van de gevolgen van de Hanbo-crisis zal zijn dat de banken meer vragen zullen stellen en een grotere transparantie zullen eisen dan wat de chaebols in het verleden gewend waren. Dat zou tot moeilijkheden kunnen leiden in de autosector, Kims jongste obsessie. In 1992 besloot Kim al zijn energie te steken in de autoconstructie. Dat was toen Daewoo een einde maakte aan een stroeve joint venture met het Amerikaanse General Motors en besliste zelfstandig verder te gaan. Sindsdien heeft Daewoo een keten van autofabrieken verworven in Oost-Europa. Daewoo hoopt tegen het jaar 2000 2 miljoen wagens te bouwen, waarvan meer dan de helft in het buitenland. Kim haalt zijn schouders op voor waarschuwingen voor overcapaciteit. Hij gokt erop dat de vraag naar goedkope wagens snel zal groeien in de ontwikkelingslanden. In Oost-Europa lijkt hij intussen wel een zeker succes te boeken, maar dat kan eerder te maken hebben met handelsbelemmeringen die de concurrentie buiten houden. Polen plooide zich naar de vraag van de Europese Unie om de import van Daewoo te beperken. Rivaliserende automakers hadden er hun beklag over gemaakt dat Daewoo de invoertarieven omzeilde door bijna volledig afgewerkte modellen te importeren uit Zuid-Korea. De finishing touch werd dan in Polen aangebracht en de wagens werden versast naar de EU. Kim heeft minder dan 2 % van Daewoo in handen. Toch beschikt hij over zoveel autoriteit dat zijn ingevingen zelden in twijfel getrokken worden. Kim zal niet trachten om Daewoo in familiehanden te houden, wat andere chaebol-patrons wel deden. Hij ziet Daewoo evolueren naar een conglomeraat van onafhankelijke firma's, elk geleid door een professionele manager. Kim heeft misschien het teken aan de wand gezien dat bestemd is voor de autocratische Aziatische tycoons. T.E.