Hammarby Sjöstad is een oud industriegebied ten zuiden van de Zweedse hoofdstad Stockholm. Nu is het een woonwijk met veel gezinnen, maar tot voor kort was het een plek die je 's avonds maar beter kon mijden. Björn Cederquist, een architect verbonden aan het departement Stadsplanning van Stockholm, werkt al bijna twintig jaar aan dit geslaagde reconversieproject. Hij omschrijft zichzelf niet zonder enige trots als "architect en sociaal planoloog", omdat zijn rol erin bestaat alle actoren van het project met elkaar in...

Hammarby Sjöstad is een oud industriegebied ten zuiden van de Zweedse hoofdstad Stockholm. Nu is het een woonwijk met veel gezinnen, maar tot voor kort was het een plek die je 's avonds maar beter kon mijden. Björn Cederquist, een architect verbonden aan het departement Stadsplanning van Stockholm, werkt al bijna twintig jaar aan dit geslaagde reconversieproject. Hij omschrijft zichzelf niet zonder enige trots als "architect en sociaal planoloog", omdat zijn rol erin bestaat alle actoren van het project met elkaar in contact te brengen om het nieuwe sociale weefsel cohesie te bezorgen. De aanzet voor de nieuwe wijk kwam er nadat Stockholm zich kandidaat had gesteld voor de Olympische Spelen. Die werden uiteindelijk aan Barcelona toegewezen, maar gelukkig bleven de stedenbouwkundige ambities ook zonder de Spelen overeind. De nieuwe ecologische woonwijk van zowat 160 hectare (waarvan 90 ha bebouwd) is bezaaid met vrij toegankelijke, gemeenschappelijke binnentuinen en voetpaden. Het aantal auto's per inwoner is er van de laagste in West-Europa. Honden worden slechts geduld in welbepaalde, afgebakende zones. Het verwarmings- en koelsysteem is gemeenschappelijk, zoals dat trouwens in de meeste wijken van Stockholm het geval is. Hammarby blijft intussen uitbreiden en nieuwe inwoners aantrekken."We tellen op dit ogenblik bijna 17.000 wooneenheden", vertelt Björn Cederquist. "In de voorbije tien jaar zijn er onophoudelijk bijgekomen op deze gereinigde rotsbodem. Tegen 2015 moeten het er 24.000 zijn." In vogelvlucht drie kilometer verderop wordt de oude productie- en opslagsite van Scania sinds kort omgevormd tot woonwijk. Liljeholmskajen wordt min of meer een JM-gemeente, want de projectontwikkelaar is alomtegenwoordig in het gebied dat moet uitgroeien tot een ecologische wijk rond een nieuwe jachthaven met zicht op het stadscentrum. De eerste stedenbouwkundige plannen dateren van 2000. Kaaien, wegen en openbare ruimte werden sindsdien aangelegd met een cohesie en een pragmatisme waar men bij ons alleen maar kan van dromen. De eerste gebouwen kwamen al snel tot stand, daar waar de reconversie van opslagplaatsen en industriële gebouwen tot appartementen geen bijzondere bestemmingsplannen vergde. Daarna volgden de andere fasen, tot er uiteindelijk 3000 nieuwe appartementen op de markt kwamen. Tegen 2015 doet JM er nog eens 1000 bovenop. Tot in 2020 volgen er nog andere ontwikkelingsfasen, die dit keer meer in de hoogte gaan (vier torens van 24 verdiepingen). Tegen dan zullen er zowat 10.000 nieuwe woongelegenheden van allerlei omvang zijn, allemaal energiezuinig of passief.