Fortis staat symbool voor het slechte bestuur dat een aantal grote Belgische ondernemingen blijft gijzelen. De oude Belgische plaag van het holdingkapitalisme heeft daarbij het gezelschap gekregen van de megalomane dictatuur van een ongecontroleerde elite. Het is in elk geval ontnuchterend dat in een Belgische context zowel het referentiekapitalisme als het model waarbij er geen controlerende aandeelhouder is (zoals bij Fortis), in het honderd durft te lopen. De klap op de vuurpijl is dat de code die het deugdelijke bestuur bij ondernemingen moet garanderen, genoemd is naar Maurice Lippens, voorzitter van...

Fortis staat symbool voor het slechte bestuur dat een aantal grote Belgische ondernemingen blijft gijzelen. De oude Belgische plaag van het holdingkapitalisme heeft daarbij het gezelschap gekregen van de megalomane dictatuur van een ongecontroleerde elite. Het is in elk geval ontnuchterend dat in een Belgische context zowel het referentiekapitalisme als het model waarbij er geen controlerende aandeelhouder is (zoals bij Fortis), in het honderd durft te lopen. De klap op de vuurpijl is dat de code die het deugdelijke bestuur bij ondernemingen moet garanderen, genoemd is naar Maurice Lippens, voorzitter van de raad van bestuur van Fortis. Enige ironie is het lot dus niet vreemd. Uitgerekend Maurice Lippens veegde de voorbij jaren zijn voeten aan de grondbeginselen van deugdelijk bestuur. Vooral het principe van macht en tegenmacht, waarbij de raad van bestuur noch het management het laken naar zich toe kan halen, bleef bij Fortis dode letter. Lippens & co gedroegen zich de voorbije jaren als almachtige managers, als rechter en partij van de eigen plannen. Ze zagen de aandeelhouders als gewillige melkkoeien die maar wat blij mochten zijn dat ze de fantastische strategie van Fortis financierden. Ze dachten dat de aandeelhouder er is voor de raad van bestuur, en vergaten dat de raad van bestuur er moet zijn voor de aandeelhouder. Die hautaine houding kan Fortis maar niet van zich afschudden. Dat enkel CEO Jean-Paul Votron wordt geofferd, is een doorzichtig en goedkoop manoeuvre, waarbij de raad van bestuur zijn verantwoordelijkheid voor de strategische vergissingen tracht te ontlopen. Het is de zoveelste klap in het gezicht van de aandeelhouder van Fortis. Het Belgische referentiekapitalisme blijkt plots zo slecht nog niet, want de controlerende aandeelhouder zal ten minste twee keer nadenken voor hij het vele eigen geld in het bedrijf verkwanselt aan dure overnameprojecten. Het kan nochtans ook anders. Bevolk de raad van bestuur met een aantal sterke onafhankelijke bestuurders, die enkel en alleen oog hebben voor het belang van de onderneming, die niet schatplichtig zijn aan bepaalde aandeelhouders, noch wederdiensten verschuldigd zijn aan het management. Het zijn vandaag witten raven in de Belgische bestuurkamers die de boel op stelten durven te zetten. Te vaak hangt er nog een muf geurtje van ons kent ons. De Belgische haute finance heerst en verdeelt de postjes aan getrouwen en jaknikkers. De onafhankelijke bestuurders zitten er voor spek en bonen bij, en dienen als code-Lippensgarnituur, waarbij ze in niet verstane bewoordingen te horen krijgen dat, als ze hun mandaat willen verlengen, ze zich maar beter braafjes neerleggen bij de dictaten van de heersende elite. Het is niet dat die krachtige figuren er niet zijn. In Nederland bijvoorbeeld vult de academische wereld de leemte. In België is die kritische reflectie (nog) niet welkom. Zet de ramen van de bestuurskamers open, voor slecht bestuur nog meer miljarden verkwanselt. (T) Focus De hopeloze strijd van de boze Fortisbelegger, blz. 40 Door Daan Killemaes