Tot zondag 20 mei loopt in het Gentse S.M.A.K. een overzichtstentoonstelling van Panamarenko. Een echt 'overzicht' is het niet geworden. In de vroegere floraliahal, achter het museum, kan de toeschouwer vanop een grote stelling Panamarenko's interpretaties van het vliegschip (de Scotch Gambit), de UFO (de Ferro Lusto X) en de duikboot (de Panama, Spitsbergen, Nova Zembla) bewonderen. U kunt er natuurlijk ook rondwandelen en fantaseren hoe het zou aanvoelen om met zo'n tuig te varen of te vliegen.
...

Tot zondag 20 mei loopt in het Gentse S.M.A.K. een overzichtstentoonstelling van Panamarenko. Een echt 'overzicht' is het niet geworden. In de vroegere floraliahal, achter het museum, kan de toeschouwer vanop een grote stelling Panamarenko's interpretaties van het vliegschip (de Scotch Gambit), de UFO (de Ferro Lusto X) en de duikboot (de Panama, Spitsbergen, Nova Zembla) bewonderen. U kunt er natuurlijk ook rondwandelen en fantaseren hoe het zou aanvoelen om met zo'n tuig te varen of te vliegen. In het S.M.A.K. zelf zijn nog twee wanden met ontwerptekeningen te bewonderen en over twee zalen werden enkele leuke voorwerpen opgesteld, zoals de Bernouilli, de Zwitserse fiets, Feltra, een kleine Aeromodeller, de Krokodillen, Pana's duikerspakken, het Deltavliegtuig P-1 en de Archaeopterix. Niet wat men een overrompelende retrospectieve kan noemen - zoals deze van Broodthaers in het PSK -, maar toch bijzonder leuk en verrijkend om te bezoeken. Panamarenko werd in 1940 geboren als Henri Van Herreweghe te Antwerpen. Zijn vader werkte als elektricien aan de haven en zijn moeder nam, na jaren fabrieksarbeid, een schoenwinkel over. Hij studeerde van 1955 tot 1960 aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen, waar hij zijn kennis van chemie, mechanica en fysica opdeed. Panamarenko's kennis van de aërodynamica, de natuurkunde, de elektronica, de materiaalleer en de astronomie steunt vooral op zelfstudie. In 1963 stelde hij zijn eerste werken tentoon, hij organiseerde happenings en creëerde zijn eerste poëtische werken. Pas in 1967 construeerde Panamarenko zijn eerste vliegtuig: kortweg Das Flugzeug genoemd. De kunstenaar ondersteunde zijn constructies van vliegtuigen, ruimteschepen, luchtschepen en futuristische wagens met wetten, tekeningen en stellingen. Zijn berekeningen en ontwerpen lijken niet alleen op het werk van een vorser, ze zijn het ook! Een wandeling doorheen het oeuvre van Panamarenko is een reis door de geest van een stoutmoedige jongensdroom. De nauwkeurigheid van de ontwerptekeningen heeft iets vertederends en de manier waarop sommige objecten in elkaar zijn gezet, dragen de geestdriftige wellust van een bezeten knutselaar in zich. Eigenlijk heeft Panamarenko het geluk gehad dat hij door de internationale kunstmarkt werd opgepikt. Evengoed was hij op zijn zolderkamer of schuur blijven bricoleren. Zulke bedenkingen hangen evenwel een verkeerd beeld van de kunstenaar Panamarenko op. Want de man én zijn werk en geschriften zijn wel degelijk uniek. Sommigen stellen dat Panamarenko allerhande vliegtuigen ontwerpt omdat hij zelf wil vliegen. Niets is minder waar. Voor Panamarenko houden de schroeven, motoren en wieltjes evenveel vliegen in als het vliegen zelf. Panamarenko is een bevlogen ontwerper. Men zou hem kunnen vergelijken met Leonardo da Vinci. Met dat verschil dat Panamarenko voortborduurt op concepten en voorwerpen die al bestaan. In de handen van Panamarenko worden ze evenwel uit hun zuivere gebruikersvorm getild en verheven tot het rijk van de dromen en de fantasie. Of deze van de kunst. Panamarenko, nog tot zo 20/5 in het S.M.A.K., alle dagen (behalve ma) van 10.00 tot 18.00 uur, Citadelpark, Gent.Tel. 09-221 17 03 of www.smak.beTer gelegenheid van de tentoonstelling werd een fraai boek met tekst en tekeningen van Panamarenko uitgegeven: 'For Clever Scholars, Astronomers and Doctors'. Prijs: 2295 frank. Hetzelfde boek met zilversnede en een prachtige litho (beide op honderd exemplaren) is te koop voor 50.000 frank.Piet Goethals