Toen Junichi Ujiie, de kersverse voorzitter van Nomura Securities, onlangs een overzicht gaf van zijn door schandalen geteisterde onderneming, dook steeds weer hetzelfde woord op : "afvlakken," zei hij traag, in nauwgezet, bedachtzaam Engels. "We willen een echt transparante organisatie uitbouwen om dat te bereiken ga ik het management zeer, zeer sterk afvlakken."
...

Toen Junichi Ujiie, de kersverse voorzitter van Nomura Securities, onlangs een overzicht gaf van zijn door schandalen geteisterde onderneming, dook steeds weer hetzelfde woord op : "afvlakken," zei hij traag, in nauwgezet, bedachtzaam Engels. "We willen een echt transparante organisatie uitbouwen om dat te bereiken ga ik het management zeer, zeer sterk afvlakken." Dat soort taalgebruik mag dan een gemeenplaats zijn op Wall Street waar Ujiie het overgrote deel van zijn tijd spendeerde tijdens de tien jaar dat hij Nomura's Amerikaanse activiteiten leidde maar in de hiërarchische cultuur van Tokio vormen zijn woorden een voorafspiegeling van een ingrijpender experiment bij de grootste effectenmakelaar van Japan. Zijn benoeming onderdeel van een herschikking van de raad van bestuur die ertoe leidde dat een derde van de Nomura-bestuurders opstapte is een poging om opnieuw het vertrouwen van de beleggers te winnen na onthullingen dat Nomura gangsters (of sokaiya) geld had toegestoken om de aandeelhoudersvergaderingen niet te verstoren. Ujiie start met twee duidelijke pluspunten : hij beschikt over internationale ervaring en hij is een van de weinige topmanagers die niet betrokken was bij de recente problemen noch bij een eerder schandaal dat Nomura op zijn grondvesten deed beven in 1991.Om het vertrouwen van de belegger te winnen, moet Ujiie afrekenen met het probleem dat de Japanse financiële wereld bezighoudt nu die zich aan het voorbereiden is op deregulering : hoe de internationale ervaring die de Japanse bankiers in het buitenland vergaard hebben, kan gecombineerd worden met de tot nog toe conservatieve financiële cultuur in Tokio ?In tegenstelling tot de meeste Japanse bankiers kwam Ujiie, nadat hij zijn diploma behaalde aan de universiteit van Tokio, niet onmiddellijk terecht bij Nomura. Hij behaalde eerst nog een doctoraat aan de universiteit van Chicago. Sinds hij twintig jaar geleden de studiedienst van de onderneming vervoegde, kringelde Ujiie omhoog in de Nomura-hiërarchie. In het midden van de jaren '80 nam hij de leiding over de Zwitserse activiteiten van Nomura om daarna naar New York gezonden te worden waar hij medevoorzitter was van de Amerikaanse vestigingen van 1992 tot 1995.Gedurende die periode moest Ujiie een werkrelatie uitbouwen tussen de Japanse managers en de staf op Wall Street. Om de integratie te bevorderen, deed hij pogingen om de Japanse werknemers in New York ervan te weerhouden Japans te spreken in het bijzijn van Japans-onkundigen."Hij is erg open en direct," zegt een van zijn vroegere Japanse collega's, terwijl een niet-Japanse bankier die hem in New York kende eraan toevoegt : "Hij is veel directer en toegankelijker dan heel wat andere Japanse managers." De vraag is nu of hij voldoende macht heeft om eenzelfde consensus op te bouwen in het hoofdkwartier van Nomura in Tokio, dat al een hele tijd het toneel is van rivaliteit tussen internationale en binnenlandse kliekjes.Ujiie, 51, is alvast een populaire keuze uit de jongere, internationaal denkende stafleden die zich verbolgen toonden over de jongste schandalen. Maar Nomura's "oude garde", die in de jaren '80 zijn machtsbasis bouwde op de binnenlandse activiteiten van Nomura, blijft een potentiële bedreiging vormen. Door de ontslagen die de voorbije weken vielen, is een deel van die groep nu uit het oog verdwenen. Die bestuurders blijven evenwel in de onderneming als "adviseurs" en dat roept herinneringen op aan het Nomura-schandaal van 1991 toen de bestuurders die toen hun ontslag indienden, in hun functie van "adviseurs" toch invloed bleven uitoefenen.Ujiie relativeert : "Het is erg, erg duidelijk dat het management van deze onderneming zal gestuurd worden door het nieuwe managementteam. De mensen die hun ontslag indienden, zullen adviseur blijven in de zeer brede betekenis, omdat ze een grote ervaring hebben, maar de beslissingen van het management zullen niet door hen beïnvloed worden." Om dit kracht bij te zetten, is hij van plan om het directiecomité af te schaffen en te beginnen met regelmatige vergaderingen van directeurs "waarbij elke directeur een duidelijk verantwoordelijkheidsgebied heeft."Door een opener managementcultuur te scheppen, hoopt hij het soort geheimdoenerij, dat aanleiding gaf tot het sokaiya-schandaal, te stoppen. "Managementbeslissingen zullen snel en rechtstreeks doorstromen en de informatie van de werknemers zal ook snel terugvloeien naar ons," voert hij aan. Dat type van afgevlakte structuur, zo laat hij verstaan, wordt nu al aangewend in het beslissingsproces van Japans meest succesvolle productiebedrijven en bij de internationaal verspreide Amerikaanse banken waarmee Nomura hoopt te concurreren.Het is al herhaaldelijk gezegd dat Nomura wil worden als Merill Lynch, maar Ujiie heeft ook heel wat waardering voor groepen als Morgan Stanley of J.P. Morgan. Hij hoopt dat de nieuwe structuur de groep in staat zal stellen om een nieuwe richting in te slaan vooral dan in de binnenlandse makelaardij die door de deregulering zal geconfronteerd worden met een grotere concurrentie. Die binnenlandse activiteit had ook lange tijd achterstand op de internationale bedrijvigheid van Nomura die steeds op het scherp van de snee verliep. Hoe dat er in detail zal uitzien, moet afgewacht worden, maar Ujiie is ervan overtuigd dat de sleutel om de Japanse "Big Bang" te overleven moet gezocht worden bij toegevoegde waarde. In de aandelenmakelaardij wil hij de studiedienst uitbreiden om Nomura's vaardigheden op het vlak van de waardebepaling van ondernemingen te verbeteren. Courante afgeleide producten komen vooral in aanmerking voor expansie. Hoewel die in Japan nu nauwelijks bestaan, is hij ervan overtuigd dat ze als gevolg van de deregulering binnen een jaar of twee wel hun opwachting zullen maken. "Daarvoor zijn marktkennis en gespecialiseerde vaardigheden nodig en het is dus daar dat we middelen willen inzetten," zegt hij. "Sommigen beweren dat afgeleide producten slecht zijn maar zij ontstonden omdat de klanten ernaar vroegen, en bovendien is er ook in Japan een markt voor."Een dergelijke erkenning van de behoeften van de klanten is ongebruikelijk in de Japanse financiële wereld. Maar vooraleer hij zich over de klanten zorgen kan maken, moet hij eerst aantonen dat hij zijn collega's onder controle kan houden.F.T.