Mindfulness is niet zo nieuw als het lijkt. Honderd jaar geleden was kunstenaar Alexej von Jawlensky er al mee bezig, bewijst de nieuwe overzichtstentoonstelling in het Haagse Gemeentemuseum. Na de academie verruilde Von Jawlensky Sint-Petersburg voor de artistieke hotspot München, waar hij Wassily Kandinsky en Franz Marc leerde kennen. Daardoor wordt de Rus tot de zwaargewichten van het Duitse expressionisme gerekend. Voor hen was kunst geen registratie van de werkelijkheid, maar een expressie van emoties. Daarvoor gebruikten ze heel felle kleuren. Op Von Jawlenskys Vrouwenkop uit 1911, een topwerk uit de collectie van het Gemeentemuseum, staat een rood met blauw gezicht met geelgroene ogen, die suggereren dat het personage in een heftige gemoedstoestand verkeert.

De expo toont ook minder bekende facetten van zijn oeuvre: landschappen, stillevens en meditatieve werken. Von Jawlensky verdiepte zich in uiteenlopende esoterische en spirituele stromingen: van de antroposofie van Rudolf Steiner tot yoga en de new age. Toen hij voor de Eerste Wereldoorlog naar Zwitserland vluchtte, schilderde hij talloze keren hetzelfde uitzicht vanuit zijn kamer: een meditatieve herhalingsoefening.

Alexej von Jawlensky. Expressionisme en devotie, van 29 september tot 27 januari in Gemeentemuseum Den Haag