De Madoff-affaire, de gedwongen verkopen van activa door de hedgefondsen in 2008, de beslissing van sommige beheerders om plotseling hun klanten te verbieden om geld op te nemen, lagere performance fees en ongerustheid over de ondoorzichtige beleggingen van sommige van deze fondsen op een moment waarop klanten meer transparantie eisten: al die elementen hebben bijgedragen tot de verslechtering van de financiële situatie van talrijke beheerders van alternatieve fondsen: volgens Hedge Fund Research zijn er in 2008 maar liefst 900 van de aardbodem verdwenen. Vandaag lijkt de sector echter weer aan de beterhand. Nu de recessie achter de rug is, trekken alternatieve producten - die geacht worden een betere bescherming tegen risico's te bieden - alsmaar meer beleggers aan die tijdens de crisis grote ontgoochelingen hebben opgelopen.
...

De Madoff-affaire, de gedwongen verkopen van activa door de hedgefondsen in 2008, de beslissing van sommige beheerders om plotseling hun klanten te verbieden om geld op te nemen, lagere performance fees en ongerustheid over de ondoorzichtige beleggingen van sommige van deze fondsen op een moment waarop klanten meer transparantie eisten: al die elementen hebben bijgedragen tot de verslechtering van de financiële situatie van talrijke beheerders van alternatieve fondsen: volgens Hedge Fund Research zijn er in 2008 maar liefst 900 van de aardbodem verdwenen. Vandaag lijkt de sector echter weer aan de beterhand. Nu de recessie achter de rug is, trekken alternatieve producten - die geacht worden een betere bescherming tegen risico's te bieden - alsmaar meer beleggers aan die tijdens de crisis grote ontgoochelingen hebben opgelopen. Volgens Morgan Stanley vallen de kapitaalopnames geleidelijk aan terug naar het niveau van hun historische gemiddelde. Ze zijn gedaald van ongeveer 10 à 20 % in het vierde kwartaal van 2008 tot ongeveer 5 % in het tweede kwartaal van 2009. In het derde kwartaal heeft de sector netto 1,1 miljard USD vers kapitaal opgehaald en daarmee waren de kapitaalstromen voor het eerst sinds een jaar positief. Morgan Stanley is van mening dat het totale kapitaal onder alternatief beheer tegen eind 2010 1750 miljard USD zal bereiken, tegenover 1530 miljard USD op het einde van 2009. Peter Clarke, CEO van Man Group, een van de grootste instellingen op het vlak van alternatief beheer en een van de weinige die op de beurs noteren, verwacht in 2010 voor de hele sector een kapitaaltoevoer van 50 miljard per kwartaal. Dat optimisme kan worden verklaard door verschillende trends die we hebben kunnen waarnemen sinds het tweede kwartaal van 2009 en die bijzonder gunstig zijn voor Man Group. - De interesse van institutionele klanten (staatsfondsen, instellingen en pen-sioenfondsen) voor alternatieve fondsen lijkt toe te nemen: in de VS hebben ze volgens Morgan Stanley de koppositie van privéklanten overgenomen en vormen ze dus sinds kort de grootste bron van kapitaal. Institutionele klanten zijn van nature voorzichtig en geven de voorkeur aan beheerders met een goede reputatie die in het verleden een sterke prestatie hebben neergezet. De 30 grootste beheerders van alternatieve fondsen ter wereld, waaronder Man Group, halen het meeste institutionele kapitaal op: zij beschikken immers over de infrastructuur die noodzakelijk is om te voldoen aan de eisen van die megaklanten en om hun immense kapitalen te beheren (gemiddeld 60 miljoen USD per instelling bij Man), zonder het risico dat ze zich erin verslikken. Instellingen engageren zich meestal op lange termijn, wat voor beheerders interessanter is dan hun meer 'vluchtige' klanten. - De groeiende interesse van privéklanten in Europa en Azië voor absolutereturnfondsen. Die zijn aan een sterke opmars bezig, mede dankzij de Europese UCITS III-reglementering. Ter herinnering: deze fondsen passen bepaalde strategieën toe die vergeleken kunnen worden met die van hedgefondsen, maar ze doen dat in een veel beter afgebakende context: geen naked shortselling, geen offshoredomiciliëring, de mogelijkheid om op elk moment kapitaal op te nemen, een lage minimale investeringsdrempel (tegenover 1 miljoen EUR voor veel hedgefondsen), enzovoort. In feite gaat het om meer democratische en transparante hedgefondsen. Volgens Morgan Stanley is de verkoop van absolutereturnfondsen verdriedubbeld tussen het eerste en het derde kwartaal van 2009. Ze worden niet alleen aangeboden door leveranciers van klassieke fondsen (Carmignac, BlackRock, enzovoort), maar ook steeds vaker door maatschappijen die alternatief beheer aanbieden. Man Group heeft onlangs in Taiwan op twee weken tijd 200 miljoen USD opgehaald voor twee producten van dat type en stort zich ook volop op Europa en Latijns-Amerika. - Het groeiende succes van individuele rekeningen (managed accounts). Normaal wordt het kapitaal van de klant opgenomen in een groter kapitaal, dat belegd wordt in een hedgefonds of een fonds van hedgefondsen. Via een individuele rekening is het mogelijk om het kapitaal virtueel gescheiden te houden. Een specialist stelt een portefeuille van hedgefondsen samen volgens het profiel en de behoeften van de klant, die op elk moment wijzigingen kan aanbrengen of verkopen. Bij die succesvolle formule geniet de klant dus in zekere zin van de steun van een 'alternatieve privébankier'. Het efficiënte beheer van zoveel afzonderlijke rekeningen vereist een infrastructuur en grote middelen die we alleen maar terugvinden bij de zwaargewichten in de sector. Man Group, het nummer één van de wereld in dat segment, zag zijn kapitaal onder beheer via managed accounts in het laatste halfjaar met 50 % aangroeien. - De crisis en de accidents de parcours van de hedgefondsen in 2008-2009 hebben de mogelijkheden van alternatieve beheerders om hoge kosten te factureren, beperkt. De daling van de inkomsten zou echter gedeeltelijk gecompenseerd kunnen worden door de nieuwe groeimogelijkheden voor de sector. Volgens Morgan Stanley is de vraag overigens niet zozeer afhankelijk van de kosten, maar wel van de prestaties van de producten. In het laatste halfjaar lagen de door Man Group gefactureerde performance fees zelfs 57 % hoger dan de eigen vooruitzichten. Nieuwe mogelijkheden en klanten (individuele rekeningen, absolutereturnfondsen, instellingen) en een daling van de concurrentie na de verdwijning van een aanzienlijk aantal hedgefondsen: de toekomst ziet er fraai uit, maar toch mogen we de risico's niet uit het oog verliezen. De risico's die gekoppeld zijn aan de reputatie van hedgefondsen in het algemeen - bijvoorbeeld nieuwe Madoff-gevallen - zijn moeilijk te voorspellen. Daarnaast moeten we rekening houden met het risico op het vlak van performance. Hoe slechter de prestaties, hoe meer de vraag en de gefactureerde kosten afnemen. 54 % (tegenover slechts 11 % voor de hele sector) van de activiteiten van Man Group zijn afhankelijk van de prestaties van zijn managed futuresfondsen, beheerd door een uniek computersysteem. Als dat systeem het begeeft of een teleurstellende prestatie neerzet, zullen de inkomsten van de groep daaronder lijden. Man streeft er echter naar om zijn activiteiten geleidelijk meer te diversifiëren. Ten slotte haalt Morgan Stanley het risico aan dat gekoppeld is aan de implementatie van een meer strikte reglementering van de sector, met name op het vlak van de gebruikte beheerstrategieën, de marketing, de transparantie van de activiteiten, enzovoort. Charles River Associates raamt de kosten van de aanpassing aan eventuele nieuwe wetten op 1,4 miljard USD voor de hele industrie: de bedrijven die het best in staat zullen zijn om die extra kost te dragen, zijn hedgefondsen met een grote kapitalisatie, zoals Man Group. Start-ups zullen het moeilijker hebben. Samengevat lijkt Man Group goed gepositioneerd om te kunnen genieten van de talrijke gunstige tendensen voor alternatief beheer. Na de sterke vertraging tijdens de crisis lijken de activiteiten van het bedrijf zich te stabiliseren. De waardering van het bedrijf is aantrekkelijk: volgens Morgan Stanley is ze licht lager dan het gemiddelde van de sector (koers-winstverhouding van 14-15) en ligt ze twee derde lager dan die van Gottex, een beursgenoteerde Zwitserse concurrent. Het aandeel heeft weliswaar al deelgenomen aan het beursherstel sinds maart 2009, maar het bevindt zich nog steeds onder zijn historische gemiddelde en 48 % lager dan zijn recordniveau in 2007. Gezien de risicovolle activiteit verdient het de voorkeur om uw posities op dit alternatieve aandeel te beperken. (C) Door Béatrice Denis