Als New Yorker kan ik gratis honderdduizenden boeken uitlenen bij de New York Public Library. Bij een lidmaatschap hoort ook de obligate nieuwsbrief, die ik doorgaans meteen verwijder uit mijn overvolle mailbox. Deze keer trekt de oproep om actie te ondernemen tegen het bannen van boeken wel mijn aandacht. Daaraan gekoppeld maakt de bibliotheek ook voor niet-leden, en waar dan ook te lande, een selectie boeken gratis beschikbaar. Dat gebeurt in samenwerking met enkele uitgevers.
...

Als New Yorker kan ik gratis honderdduizenden boeken uitlenen bij de New York Public Library. Bij een lidmaatschap hoort ook de obligate nieuwsbrief, die ik doorgaans meteen verwijder uit mijn overvolle mailbox. Deze keer trekt de oproep om actie te ondernemen tegen het bannen van boeken wel mijn aandacht. Daaraan gekoppeld maakt de bibliotheek ook voor niet-leden, en waar dan ook te lande, een selectie boeken gratis beschikbaar. Dat gebeurt in samenwerking met enkele uitgevers. Wat is er aan de hand in the land of the free? Al twintig jaar brengt de Amerikaanse vereniging van bibliotheken pogingen in kaart om boeken te bannen. Het fenomeen bereikte een nooit geziene hoogte in het afgelopen jaar. Meer dan 1.500 boeken in 26 landen werden ter discussie gesteld of uit de rekken gehaald, na campagnes door conservatieve politici en activisten die de druk op school- en publieke bibliotheken opvoeren. Zij nemen aanstoot aan sociale thema's als rassendiscriminatie en seksuele geaardheid en willen niet dat jonge boekenwurmen zich verdiepen in The Bluest Eye van de Nobelprijs-laureate Toni Morrison, over de ervaringen van een zwart meisje in het Amerika van de jaren veertig. Of in Maus, een stripverhaal over de Holocaust waarvoor Art Spiegelman een Pulitzerprijs in de wacht sleepte. Het is censuur anno 2022. De vrijheid van meningsuiting, die hier zo hoog in het vaandel wordt gedragen, wordt herleid tot de vrijheid om een mening te uiten voor zover die in ons kraam past. Voor wie de middelen en de toegang heeft, is het natuurlijk niet moeilijk om zulke bannen te omzeilen: je vindt alles online. Maar bijna een kwart van de Amerikaanse gezinnen heeft thuis geen degelijk internet en is dus beperkt in het vrij ontdekken van wat er buiten hun microkosmos leeft. De discussie over de vrijheid van spreken en lezen blijft niet beperkt tot de Verenigde Staten. Ook in België zijn geschiedenisboeken gekleurd door de lens van de kolonisator als we op school leren over Congo, Rwanda en Burundi. En voor nog vele andere thema's is het curriculum voor herziening en verbetering vatbaar. Maar de hardnekkigheid waarmee aan deze kant van de oceaan actuele maatschappelijke thema's worden afgeblokt, kent zijn gelijke niet. Onwetendheid voedt haat en verdeeldheid, die welig tieren en nog zullen toenemen, nu de verkiezingskoorts stijgt in de aanloop naar de tussentijdse federale verkiezingen van november. De internationale school van mijn kinderen in New York had een sectie in haar bibliotheek gewijd aan verbannen boeken, met als aanmoedigend opschrift Please read! Op de rekken zag ik werken van auteurs zoals Salman Rushdie. Nooit had ik gedacht hoe brandend actueel zo'n hoekje met een boekje zou worden in Amerika, noch dat men nu de barricaden op moet voor het recht om zelf te kiezen wat men al dan niet wil lezen.