- Belangrijkste gebeurtenis:
...

- Belangrijkste gebeurtenis: referendums over de nieuwe EU-grondwet. - Groei in de eurozone: 2,2 %. - Groei van de overgangs- economieën: 5,2 %. BBP-groei: 2,5 % BBP: 378 miljard dollar Inflatie: 1,6 % Bevolking: 10,4 miljoen BBP per capita: 36.430 dollar De vierpartijencoalitie geleid door Guy Verhofstadt ( VLD) kwam verzwakt uit de Europese verkiezingen van 2004. Ze zal 2005 wel overleven, maar veranderingen binnen de gewestelijke regeringen in dit onhandelbare land zullen de samenwerking met de federale overheid bemoeilijken en zouden kunnen leiden tot een regeringscrisis. Verwacht wordt dat de overheidsschuld voor het eerst in 25 jaar onder de 100 % van het BBP zal zakken. BBP-groei: 4,0 % BBP: 28 miljard dollar Inflatie: 4,7 % Bevolking: 7,7 miljoen BBP per capita: 3590 dollar Wordt de voormalige koning nu ook ex-premier? Simeon van Saksen-Coburgs Nationale Beweging voor Simeon II zal de parlementsverkiezingen in 2005 verliezen van de Bulgaarse Socialistische Partij ( BSP), die wel eens een coalitie zou kunnen aangaan met de Turkse Beweging voor Recht en Vrijheid. Een door de BSP geleide regering zou weliswaar het lidmaatschap van de EU blijven nastreven, maar minder enthousiast zijn om economische hervormingen door te voeren. Í IN DE GATEN HOUDEN: MISDAAD Meer schietpartijen en bomaanslagen, meestal door de georganiseerde misdaad, spitsen de aandacht toe op de handhaving van gezag en orde. BBP-groei: 2,5 % BBP: 264 miljard dollar Inflatie: 2 % Bevolking: 5,4 miljoen BBP per capita: 48.920 dollar In november 2005 zijn er algemene verkiezingen. De regerende coalitie - Liberale Partij en Conservatieve Volkspartij - is niet populair, maar ze zal een nipte overwinning behalen, met de steun van de extreem-rechtse populistische Deense Volkspartij. Een sterke economie zal daarbij helpen. Al kunnen nog meer vergissingen van eerste minister Anders Fogh Rasmussen de balans in zijn nadeel doen doorslaan. Na belastingverminderingen in 2004 wordt het begrotingsbeleid na de verkiezingen strakker, maar de hogere inkomens als gevolg van die belastingverminderingen, evenals hogere investeringsbestedingen van de ondernemingen, zullen de economie aanzwengelen. Í IN DE GATEN HOUDEN: BRUGGENBOUWERS Duitsland en Denemarken zijn overeengekomen om een brug te bouwen over de Fehmarn Belt, die de twee landen van elkaar scheidt. Als een aantal financieringskwesties kan worden opgelost, kan de bouw in 2005 beginnen. BBP-groei: 1,9 % BBP: 2930 miljard dollar Inflatie: 1,5 % Bevolking: 82,7 miljoen BBP per capita: 35.450 dollar De regering van Gerhard Schröder is niet populair. De kiezers zijn boos over de drastische hervormingen van de arbeidsmarkt, de pensioenen en de ziekteverzekering, en over Schröders onvermogen om de economie op te peppen. Die economie zal het in 2005 iets beter doen. De verlaging van de inkomstenbelasting in 2004-2005 zwengelt de consumptie aan, maar dat zal weer gedeeltelijk tenietgedaan worden door hogere kosten voor de ziekteverzekering en tabaksaccijnzen. De vooruitzichten op de arbeidsmarkt worden beter en de vervanging en modernisering van het productieapparaat leiden tot een trage herneming van de investeringen. Í IN DE GATEN HOUDEN: BELASTINGEN Duitsland zal er bij de Europese Unie sterk op aandringen om paal en perk te stellen aan de belastingconcurrentie, vooral vanuit Oost-Europa, waar de lage vennootschapsbelasting investeringen zou wegtrekken uit Duitsland. De inspanningen van Schröder zijn gedoemd om te mislukken. BBP-groei: 3,0% BBP: 199 miljard dollar Inflatie: 1,3 % Bevolking: 2,3 miljoen BBP per capita: 37.740 dollar Eerste minister Matti Vanhanen en zijn populaire driepartijencoalitie moeten 2005 moeiteloos kunnen doorkomen. De werkgelegenheid bevorderen (door de niet-loongebonden arbeidskosten te drukken en de scholingsgraad op te voeren) vormt de belangrijkste economische prioriteit, deels om de economie voor te bereiden op de gevolgen van de vergrijzing van de bevolking. BBP-groei: 2,4 % BBP: 2220 miljard dollar Inflatie: 1,9 % Bevolking: 60,6 miljoen BBP per capita: 36.630 dollar Het is niet uitgesloten dat president Jacques Chirac zijn regering een nieuw elan wil geven door zich te ontdoen van eerste minister Jean-Pierre Raffarin. Een van de belangrijke kandidaten om hem op te volgen, is Dominique de Villepin, de flamboyante ex-minister van Buitenlandse Zaken. De regering boekt vooruitgang met de verkoop van overheidsactiva. Maar weerstand vanuit de overheidsvakbonden en de enorme pensioenlasten kunnen de geplande gedeeltelijke privatisering van energiebedrijf Gaz de France vertragen. Í IN DE GATEN HOUDEN: EU-GRONDWET De Franse kiezer moet stemmen over de nieuwe politieke blauwdruk van de EU. De geloofwaardigheid van de Europese integratie kan in het geding komen. BBP-groei: 3,4 % BBP: 216 miljard dollar Inflatie: 2,9 % Bevolking: 10,7 miljoen BBP per capita: 20.210 dollar De regering, geleid door de centrum-rechtse partij Nieuwe Democratie, komt sterk voor de dag nadat ze de parlementsverkiezingen van 2004 won en het ook goed deed in de Europese stembusgang. Georgios Papandreou, de nieuwe leider van de socialistische oppositiepartij, is druk bezig de partij van haar oudere generatie te ontdoen. Í IN DE GATEN HOUDEN: OLYMPISCHE KOSTEN Het prijskaartje van de in 2004 georganiseerde Olympische Spelen stijgt boven 10 miljard euro, ver boven de oorspronkelijke schatting van 5,9 miljard euro, en weegt op de economie en de begroting. BBP-groei: 2,3 % BBP: 2350 miljard dollar Inflatie: 1,8 % Bevolking: 60,7 miljoen BBP per capita: 38.670 dollar Ondanks de wijdverbreide overtuiging dat hij de bevolking misleid heeft over de redenen om Irak binnen te vallen, zal Tony Blair de regerende Labour Party naar de overwinning leiden bij de verkiezingen (wellicht in mei). Blair zal zijn overwinning te danken hebben aan de veerkrachtige economie en een stuntelende Conservatieve Partij. Het is echter niet allemaal goed nieuws voor Labour. De kiezers betalen meer belastingen, maar hebben tot nog toe weinig gezien van een verbetering van de aftandse Britse openbare diensten. Ook de vakbonden zijn niet happy en sommige Labour-kiezers zullen overlopen naar de derde grootste partij van Groot-Brittannië, de Liberale Democraten. Aan de consumptieboom zal een einde komen, maar de Britse economie ziet er nog altijd steviger uit dan die van de meeste grote buren op het continent. Op voorwaarde, natuurlijk, dat de woningprijzen niet instorten. Í IN DE GATEN HOUDEN: EUROPA Premier Blair zal het lastig hebben om het eurosceptische tij te keren in afwachting van het referendum over de Europese grondwet (waarschijnlijk begin 2006). BBP-groei: 4,0 % BBP: 112 miljard dollar Inflatie: 4,7 % Bevolking: 10 miljoen BBP per capita: 11.210 dollar De nieuwe eerste minister Ferenc Gyurcsany is een wildcard, die de regerende Hongaarse Socialistische Partij en de regering door elkaar zal schudden. Het begrotingstekort blijft angstwekkend hoog (rond 5 % van het BBP) en de socialisten maken zich, in het vooruitzicht van de verkiezingen in 2006, zorgen over de weerslag die besparingsmaatregelen kunnen hebben op hun populariteit. Een eventuele economische herneming in de eurozone kan de economie ondersteunen. BBP-groei: 4,9 % BBP: 200 miljard dollar Inflatie: 2,2 % Bevolking: 4,1 miljoen BBP per capita: 48.250 dollar De verdeeldheid binnen de regerende coalitie neemt in 2005 nog toe. Fianna Fail vreest voor een electorale afstraffing (in 2007) als ze de machtige vakbonden bruuskeert met hervormingen in de openbare sector. Haar partners in de regering, de Progressieve Democraten, willen verandering. Naarmate de export aantrekt en het binnenlandse vertrouwen toeneemt, zal de economie sneller groeien dan elders in West-Europa. Een stemming over de EU-grondwet komt er mogelijk eind 2005. De Ieren zullen ja stemmen. Í IN DE GATEN HOUDEN: CORK Cork, de trotse tweede grootste stad van Ierland, werd uitverkoren tot Europese Culturele Hoofdstad in 2005. BBP-groei: 1,8 % BBP: 1830 miljard dollar Inflatie: 2,0 % Bevolking: 58,1 miljoen BBP per capita: 31.410 dollar De vijandigheid tussen de partijen die deel uitmaken van Silvio Berlusconi's regerende coalitie neemt toe. Een verandering in de samenstelling van de huidige meerderheid of vervroegde verkiezingen midden 2005 behoren tot de mogelijkheden. Vervroegde verkiezingen kunnen nipt gewonnen worden door de centrum-linkse oppositie, die ook verdeeld en onstabiel is. Waarschijnlijk komen er aanzienlijke belastingverlagingen, wat de economie moet bevorderen. Als het consumentenvertrouwen zwak blijft, zullen die verlagingen eerder het sparen aanmoedigen dan het verbruik stimuleren. Í IN DE GATEN HOUDEN: OVERHEIDSACTIVA Minister van Economie Domenico Siniscalco heeft van de privatisering een prioriteit gemaakt, te beginnen met de verkoop van een deel (tot 20 %) van de elektriciteitsmaatschappij Enet. BBP-groei: 2,0 % BBP: 640 miljard dollar Inflatie: 1,5 % Bevolking: 16,4 miljoen BBP per capita: 38.950 dollar De regerende coalitie, aan de macht sinds 2003, moet nog heel wat bewijzen. De christen-democratische minister-president Jan Peter Balkenende is er niet in geslaagd om zich als een sterk leider te profileren en vooraanstaande leden van de liberale coalitiepartner VVD zijn verwikkeld in een machtsstrijd. De regering zal overleven, zij het nipt. Hoewel de toestand van de overheidsfinanciën verbetert, blijven besparingsmaatregelen nodig, die vooral de tewerkstelling in de openbare sector en de welzijnsuitkeringen zullen treffen. De Nederlandse ondernemingen verliezen op internationaal vlak aan concurrentiekracht wegens de stijgende arbeidskosten. Een volledige bevriezing van de lonen in 2004 en een gedeeltelijke in 2005 zou soelaas kunnen brengen. Áls ze echt toegepast wordt... BBP-groei: 3,0 % BBP: 254 miljard dollar Inflatie: 2,5 % Bevolking: 4,6 miljoen BBP per capita: 55.290 dollar Er zijn verkiezingen in september. De regerende centrum-rechtse minderheidscoalitie zal duchtig op de proef gesteld worden door de Arbeiderspartij en de verkiezingen waarschijnlijk verliezen. Maar eerst zal de Arbeiderspartij een centrum-linkse alliantie moeten smeden met de Centrumpartij en de Socialistische Partij. Verwacht wordt dat in 2005 de hoogste marginale belastingtarieven verlaagd worden. De uitbundige consumptieve bestedingen blijven aanhouden en de toename van de lonen trekt aan. BBP-groei: 7,0 % BBP: 77 miljard dollar Inflatie: 8,0 % Bevolking: 46,9 miljoen BBP per capita: 1630 dollar Leonid Koetsjma is weg en dat is geen slechte zaak. Maar hervormingen zoals de modernisering van de kolen-, energie- en telecommunicatiesectoren zullen nog wel wat op zich laten wachten. De oligarchen zitten nog stevig ingebed in het parlement en de machtsstrijd tussen de politieke instellingen leidt de aandacht af van hervormingen. Oekraïne zou graag tot de Europese club toetreden, maar de tekenen zijn niet bemoedigend. BBP-groei: 2,4 % BBP: 320 miljard dollar Inflatie: 1,7 % Bevolking: 8,2 miljoen BBP per capita: 39.130 dollar De centrum-rechtse coalitieregering, bestaande uit de Oostenrijkse Volkspartij ( ÖVP) en de Vrijheidspartij ( FPÖ), zal ook in 2005 standhouden. De FPÖ heeft het wel moeilijk om als politieke kracht te overleven. Lagere belastingen en een verbetering van de werkgelegenheid geven de economie in 2005 een ruggensteuntje. Í IN DE GATEN HOUDEN: PRIVATISERINGEN Ongerustheid over het verlies van banen en de toenemende afkeer van de overdracht van het eigenaarschap van Oostenrijkse ondernemingen aan buitenlandse investeerders kan leiden tot een verlamming van het privatiseringsprogramma van de regering. BBP-groei: 4,5 % BBP: 279 miljard dollar Inflatie: 3,3 % Bevolking: 38,1 miljoen BBP per capita: 7300 dollar Interim-premier Marek Belka blijft in functie tot aan de parlementsverkiezingen, die waarschijnlijk in mei of juni 2005 plaatsvinden. De regeringspartijen (de Alliantie van Linkse Democraten en de Arbeidersunie) zullen het niet goed doen. De nieuwe regering wordt naar verwachting aangevoerd door het Burgerplatform binnen een centrum-rechtse coalitie. Een eventueel referendum over de Europese grondwet wordt een dubbeltje op zijn kant. De gezondmaking van de openbare financiën blijft hét centrale element in het economische beleid. Er zal nog meer beknibbeld moeten worden op de bestedingen als de nieuwe regering wil vermijden dat het plafond voor de openbare schuld (60 % van het BBP) op het einde van de regeerperiode doorbroken wordt. Í IN DE GATEN HOUDEN: IRAK Polen heeft de leiding over een van de militaire zones in Irak. Een aantal verantwoordelijkheden werd echter overgenomen door de Verenigde Staten en de regering zou de Poolse aanwezigheid willen terugschroeven. BBP-groei: 2,3 % BBP: 184 miljard dollar Inflatie: 2,2 % Bevolking: 10,4 miljoen BBP per capita: 17.680 dollar Pedro Santana Lopes, pas eerste minister, heeft geen populair mandaat. In het slechtste geval staat Portugal voor twee jaar van vleugellam regeren, terwijl het land behoefte heeft aan sterk leiderschap om een economisch soberheidsprogramma op te starten. De president zou wel eens verkiezingen kunnen uitschrijven vóór 2006. De economie trekt in 2005 aan dankzij een verbetering van de bedrijfsinvesteringen en de export, maar een streng begrotingsbeleid zal de groei fnuiken. BBP-groei: 5,2 % BBP: 81 miljard dollar Inflatie: 8,4 % Bevolking: 21,7 miljoen BBP per capita: 3720 dollar Het lidmaatschap van de EU wordt de prioriteit voor de nieuwe regering. Voor het einde van 2005 wordt een toetredingsverdrag tot de EU ondertekend en in 2007 wordt het land lid. Roemenië moet wel haast maken met de juridische en administratieve hervormingen. BBP-groei: 5,8 % BBP: 623 miljard dollar Inflatie: 9,9 % Bevolking: 143,7 miljoen BBP per capita: 4330 dollar Vladimir Poetin zal de burgerlijke vrijheden beknotten, de controle van de staat op de economie verhogen en nog meer macht concentreren in het Kremlin. Dat is slecht nieuws voor de democratie en het ondernemingsklimaat, maar tot dusver lijken de kiezers zich daarvan niet veel aan te trekken. De belastingdruk verschuift naar de natuurlijke rijkdommen. De regering duikt mogelijk in haar Oliestabiliseringsfonds om de hogere inspanningen voor defensie en veiligheid, evenals de bijstandsuitkeringen, te financieren. Die strategie wordt mogelijk gemaakt door de hoge olieprijs. Í IN DE GATEN HOUDEN: TSJETSJENIË EN TERRORISME De Russen zullen de aanslag in de school in Beslan niet licht vergeten. Poetins harde lijn tegen de Tsjetsjeense militanten zal daarom nog harder worden. In 2005 zal het accent liggen op een beter geïntegreerd systeem van binnenlandse veiligheid. BBP-groei: 3,7 % BBP: 36 miljard dollar Inflatie: 3,0 % Bevolking: 2 miljoen BBP per capita: 17.700 dollar De centrum-rechtse Sloveense Democratische Partij ( SDS) won vanuit de oppositie verrassend de algemene verkiezingen van oktober 2004. Met haar kleine meerderheid in het parlement staat de regering echter zwak. Tegen 2007 de euro invoeren, is het economische hoofddoel. Dat betekent ook dat de inflatie moet worden teruggebracht tot het EU-niveau. Í IN DE GATEN HOUDEN: KREDIETTOENAME De centrale bank zal de rentevoeten blijven verlagen om ze op één lijn te plaatsen met degene die gelden binnen de EU. Dat zou een op kredieten drijvende consumptieboom in gang kunnen zetten, waardoor de invoer zou toenemen en de prijzen omhooggestuwd worden. BBP-groei: 5,1 % BBP: 49 miljard dollar Inflatie: 5,7 % Bevolking: 5,4 miljoen BBP per capita: 8940 dollar Hoewel de steun van de bevolking voor de regerende coalitie op een laag pitje staat, is de regering veilig. De betrekkingen met de buurlanden zouden wel eens onder druk kunnen komen door plannen om de bouw van een kernreactor in de centrale van Mochovce af te ronden. De export, die in de voorbije jaren haantje-de-voorste speelde, groeit in 2005 niet zo snel meer, maar belangrijke investeerders zoals Volkswagen Slovakia en de fabriek van US Steel in Koske blijven de stevige verkoop aan het buitenland ondersteunen. BBP-groei: 3,0 % BBP: 1100 miljard dollar Inflatie: 2,5 % Bevolking: 41,1 miljoen BBP per capita: 26.660 dollar De niet-gewelddadige BaskischeNationalistische Partij heeft zich voor 2005 vastgepind op een referendum over de de facto onafhankelijkheid van Baskenland. Intussen zegt de socialistische regering in Madrid even onvermurwbaar als haar voorgangster dat zo'n volksraadpleging ongrondwettelijk is. De economie trekt in 2005 aan naarmate elders in Europa de vraag naar Spaanse goederen stijgt. Consumenten zullen zich goed in hun vel voelen, omdat een gunstige arbeidsmarkt en eerdere verlagingen van de inkomstenbelasting het beschikbare inkomen doen toenemen. Een lichte versoepeling van de budgettaire discipline kan meer geld vrijmaken voor bijkomende uitgaven voor onderwijs en justitie. BBP-groei: 4,1 % BBP: 122 miljard dollar Inflatie: 2,4 % Bevolking: 10,2 miljoen BBP per capita: 11.960 dollar De nieuwe coalitieregering, geleid door de Sociaal-Democratische Partij, is zwak en onpopulair. Er zijn zware budgettaire hervormingen en aanpassingen van de investerings- en arbeidsmarkt nodig, maar de regering talmt (om haar positie te versterken voor de verkiezingen in 2006). De inkomsten uit de lang uitgestelde privatisering van Cesky Telecom (zo'n 2 miljard dollar) zullen in 2005 eindelijk in de koffers van de regering belanden, maar de verkoop van andere staatsondernemingen is voorlopig onwaarschijnlijk. Í IN DE GATEN HOUDEN: CENTRALE BANK President Vaclav Klaus kan leden van de centrale bank CNB aanwijzen zonder daarover de regering of het parlement te raadplegen. Hij zegt dat de huidige lichting te makkelijk het hoofd buigt voor de Europese Centrale Bank ( ECB). BBP-groei: 4,3 % BBP: 304 miljard dollar Inflatie: 19,5 % Bevolking: 73,3 miljoen BBP per capita: 4150 dollar De consumptie en de bedrijfsinvesteringen hebben een hoge vlucht genomen. Vooral de export en het toerisme schitterden. De economie vertraagt weliswaar, maar de groei blijft robuust. Een nieuwe financieringsovereenkomst met het IMF zal de investeerders vertrouwen schenken en de begrotingsvooruitzichten verbeteren. De munt - het Turkse pond - is af en toe wispelturig, een gevolg van de hoge schuldenlast. Í IN DE GATEN HOUDEN: EUROPA Turkije begint de toetredingsonderhandelingen met de EU in 2005, maar lidmaatschap zal niet snel een feit worden. Groot-Brittannië, Duitsland en Italië steunen de kandidatuur van Turkije, maar Frankrijk en Oostenrijk hebben twijfels. De ligging van Turkije, zijn omvang, zijn armoede en zijn islamitische uiterlijk zijn heikele punten. BBP: 394 miljard dollar Inflatie: 1,6 % Bevolking: 9,1 miljoen BBP per capita: 43.480 dollar De Sociaal-Democratische Partij, die in de minderheid is, heeft de steun nodig van de Linkse Partij en de Groenen. Die zal ze ook wel krijgen, zij het ongeregeld naarmate de spanning over de begroting stijgt. De regering verlaagt de inkomensbelasting licht als compensatie voor hogere milieuheffingen. De kans bestaat dat de verkoop van het overheidsaandeel in Nordea, de grootste bank in de noordse regio, en in Telia, de deels geprivatiseerde telecomoperator, er ook komt. Í IN DE GATEN HOUDEN: JOBS In Zweden heeft een opvallend hoog percentage van de actieve bevolking een baan. Maar Zweden nemen ook meer ziekteverlof dan de andere Europeanen en maken ook meer kans om een invaliditeitspensioen te trekken. De regering wil daarin verandering brengen. BBP-groei: 2,0 % BBP: 379 miljard dollar Inflatie: 1,1 % Bevolking: 7,4 miljoen BBP per capita: 51.490 dollar De meeste voorzieningen van een nieuw Zwitsers economisch programma tussen de EU en Zwitserland worden in 2005 geratificeerd. Het omvat onder meer maatregelen om belastingontduiking te bestrijden, douanefraude tegen te gaan en Zwitserland toe te laten geassocieerd lid te worden van de Schengen-akkoorden van de EU, die zorgen voor open grenzen in de regio. Er komt waarschijnlijk een Zwitsers referendum over dat Schengen-lidmaatschap, dat door sommigen gezien wordt als een aantasting van de soevereiniteit. De financiële sector, die de jongste jaren heel wat te verduren kreeg, zal de economie in 2005 stevig stimuleren. Een terugkeer naar de forse groeivoeten van het einde van de jaren negentig hoeft echter niet verwacht te worden. Er zijn hervormingen gepland bij de nutsbedrijven en in de pensioensector, maar het is best mogelijk dat de Zwitsers - die houden van referendums - hierover eerst hun zeg willen doen.