Chicago-econoom Bob Vishny was vier jaar lang van zeer nabij betrokken bij de Russische privatiseringen. Ook al zond Yeltsin privatiseringstsaar Chubais de laan uit, de klok kan volgens Vishny niet meer worden teruggedraaid.
...

Chicago-econoom Bob Vishny was vier jaar lang van zeer nabij betrokken bij de Russische privatiseringen. Ook al zond Yeltsin privatiseringstsaar Chubais de laan uit, de klok kan volgens Vishny niet meer worden teruggedraaid. Chicago.Vier jaar lang stond Anatoly Chubais aan het hoofd van de privatiseringsoperatie in Rusland, goed voor de grootste transfer ooit van staats- naar privé-bezit. Kort na zijn aantreden in november 1991 stelde Chubais een team samen dat de hele privatiseringsoperatie niet alleen zou moeten voorbereiden maar ook ten uitvoer brengen. In dat team speelde Bob Vishny, professor financiële economie aan de business school van de University of Chicago, een centrale rol. Samen met zijn strijdmakkers Andrei Schleifer (ex-Chicago en nu Harvard) en de Russische econoom Maxim Boycko, beiden ook lid van het Chubais-team, schreef de 36-jarige Vishny zonet het boek Privatizing Russia (MIT Press, 1995). Het boek kan vandaag reeds als een stuk authentieke geschiedschrijving worden beschouwd. Anatoly Chubais kreeg in januari van dit jaar bijna tegelijk met minister van Buitenlandse Zaken Andrei Kozyrev immers de bons van president Boris Yeltsin. Bob Vishny : "Beide ontslagen passen perfect in de verkiezingsstrategie van Yeltsin die zijn communistische flank moet dekken. Vooral de voorbije twee jaar begon hij meer en meer de hervormingsideeën te bekritiseren. Toch ben ik ervan overtuigd dat Yeltsin een echte hervormer blijft. Het politieke dier primeert gewoon even." Omtrent de uitslag van de komende presidentsverkiezingen wil Vishny geen voorspellingen doen. Van één ding is hij wel zeker : "De hervormingen op het vlak van de eigendomsstructuren zullen niet worden teruggeschroefd. Daarvoor zijn ze te ver doorgedreven. Zo is ook de handels- en vennootschapswetgeving nu al vrij duidelijk ingevuld én ingevoerd. Waarmee ik niet beweer dat er met de eventuele verkiezing van de communistische kandidaat Gennady Zyuganov niets zou veranderen, integendeel. Er zou dan méér dan waarschijnlijk snel een tendens totstandkomen tot meer regulering, hogere belastingen en meer protectionisme. Hierdoor zou de economische groei worden afgeremd waardoor het hele aanpassingsproces nog moeilijker en stroever zou verlopen ook op sociaal vlak." Het grote verwijt dat de architecten van de Russische privatisering vandaag krijgen, is dat de hele operatie een enorme scheeftrekking in de inkomensverdeling heeft teweeggebracht. Bob Vishny veegt dat argument van tafel : "Het is volstrekt zinloos de privatiseringsoperatie te beoordelen met het criterium van de inkomensverdeling. Wat we werkelijk nastreefden en vooral Anatoly Chubais was daar van bij de aanvang als geen ander van doordrongen was de depolitisering van de economie. Voor alle vroegere Oostbloklanden vormt precies die politisering de grootste bedreiging voor de toekomst."CRAP.De door Chubais en zijn team nagestreefde depolitisering is op haar beurt onderdeel van een groter geheel. Bob Vishny : "We zijn al die tijd bezig geweest met een radicale omschakeling van een totaal vastgelopen regime naar een groeivriendelijk systeem. Betere en tot meer efficiëntie aanzettende eigendomsstructuren zijn daarbij minstens even belangrijk als het inbouwen van de juiste drijfveren op het vlak van bijvoorbeeld fiscaliteit en loonvorming. Wat er de voorbije drie, vier jaar gebeurde in Rusland, heeft in grote mate de perspectieven vastgelegd die de Russische burger voor het komende decennium mag koesteren."Zien die perspectieven er beter uit dan wat de gemiddelde Russische burger de jongste jaren te verwerken kreeg, namelijk een zware economische inzinking met diepgaande sociale gevolgen ? Bob Vishny, lichtjes geïrriteerd : "Het argument van een economische depressie is echt crap. Wie ooit heeft geprobeerd om het productaanbod uit de vroegere Sovjet-Unie op zijn reële waarde te beoordelen, weet dat de officiële statistieken over productie en nationaal inkomen grotesk overschat waren. De productieval in termen van reële welvaart zo die er al was kan nooit groot zijn geweest. In de vroegere Sovjet-Unie werden hoofdzakelijk militaire goederen, totaal gedemodeerde investeringsgoederen en vrij ongenietbare consumptiespullen voortgebracht." Toch ontkent Bob Vishny niet dat er een beter opvangnet zou moeten komen om de ergste gevolgen van de onmiskenbare armoede te lenigen. "Het ontbreken daarvan mag echter niet aan de omschakeling van de economie of de privatisering worden toegeschreven. Integendeel zelfs. Net doordat men bepaalde activiteiten niet alleen in de industrie maar ook in de landbouw zwaar is blijven subsidiëren, kon er geen budgettaire ruimte worden geschapen om echte sociale noden te lenigen. De gevestigde belangen bleven zichzelf kost wat kost beschermen," zo besluit de Chicago-econoom. JVOBOB VISHNY (UNIVERSITY OF CHICAGO) Het verwijt dat de Russische privatisering tot een enorme scheeftrekking in de inkomensverdeling heeft geleid, is onterecht.