Algemene trends
...

Algemene trendsInteressante tijden. De wereldeconomie balanceert op de scheidslijn tussen recessie en groei. Alle aandacht is gericht op Amerika. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voorspelt een groei van 2,2%, maar veel somberder ontwikkelingen liggen in het verschiet als de consument ophoudt met geld uitgeven, als de productiviteit daalt of als de bedrijfsinvesteringen zich niet herstellen.Economen hopen op een V-vormige recessie: een snelle vertraging gevolgd door een snel herstel. Maar als de ommezwaai uitblijft, raken de financiële markten in rep en roer en ontstaat er een stormloop op de dollar. Europa en de kwetsbare Japanse economie zouden zwaar worden getroffen; de ontwikkelingslanden zouden het nog zwaarder krijgen.Op lange termijn zouden de economische wonderen van de informatie- en communicatietechnologie (ICT) zich over Europa en daarbuiten moeten uitspreiden. De groeitrend voor de lange termijn, die samenhangt met de productiviteit, was in de Verenigde Staten 2,5% per jaar. ICT-gerelateerde productiviteitsgroei heeft dit waarschijnlijk opgevijzeld tot zo'n 3% à 3,5%. Het is een uitdaging voor Europese en Japanse bedrijven dit wapenfeit te herhalen. Moeilijke economische tijden zouden daar wel eens toe kunnen bijdragen, omdat de concurrentiedruk wordt opgevoerd en de kosten onder druk staan.Aandeelhouders worden minder volgzaam in neergaande markten. Jaarlijkse algemene vergaderingen zijn rumoeriger omdat het management steeds vaker ter verantwoording wordt geroepen voor zijn daden. De roep om aandeelhouders een stem te geven in de beloning van het hogere management wordt luider.ProductieAUTOMOBIELINDUSTRIEDetroit schudt op zijn grondvesten onder het geweld van Japanse sport-utility vehicles (SUV's) en 'vans'. General Motors, Ford en Chrysler hebben ongeveer 65% van de nieuwe automobielmarkt in handen, maar verkopen slechts aan de helft van al diegenen die hun eerste auto kopen, tegenover 60% in 1997. Nissan heeft zich ten doel gesteld om 80% van alle in de Verenigde Staten verkochte auto's daar ook te produceren _ momenteel is dan nog 65% _ om valutarisico's en tarieven te omzeilen. Op eigen bodem heeft de Japanse auto-industrie behoorlijk te lijden van de economische malaise. Dat kan wel 140.000 banen kosten tot 2005.De Amerikaanse National Academy of Sciences wil de corporate average fuel economy-standaard (Cafe) in de komende tien tot vijftien jaar met 47% opschroeven. Cafe stelt momenteel de eis dat personenauto's 27,5 mijl per Amerikaanse gallon rijden (11,7 kilometer per liter). Autoproducenten maken zich zorgen, omdat zij vrezen dat deze stijging leidt tot kleinere, minder veilige auto's. Wetenschappers zeggen dat er technologie bestaat om grote auto's zuiniger brandstof te laten drinken.Alle grote bedrijven doen onderzoek naar brandstofcellen. Daarin vindt een reactie plaats tussen waterstof en zuurstof om elektriciteit te produceren. BMW onderzoekt een alternatief, waarin waterstof wordt verbrand in een conventionele internal combustion engine (ICE). Het ombouwen van auto's om ze te laten rijden op zowel benzine als waterstof is simpel. Het is helaas inefficiënt: een door een brandstofcel aangedreven auto rijdt 60% verder op eenzelfde hoeveelheid waterstof dan een waterstof-aangedreven ICE.In de gaten houden De weg, 's avonds. Raytheon, een aannemer van defensiecontracten, gaat nachtzichtapparatuur voor auto's verkopen. Men schat dat verkopen tegen 2005 zo'n 300.000 per jaar bereiken.ENERGIENu de economische groei vertraagt, is het vrijwel zeker dat de Opec de productie vermindert in een poging de olieprijs boven 25 dollar per vat te houden. Zo'n prijsmanipulatie kan bijna niet nauwkeurig zijn. Reken dus op zowel piekende prijzen als piekende kritiek van westerse regeringen. Militair conflict buiten Afghanistan leidt tot prijsverhoging.Als de betrekkingen tussen India en Pakistan verbeteren, worden allang bestaande plannen uit de kast gehaald voor een 5 miljard dollar kostende, 2400 kilometer lange pijpleiding van Iran, dat een overvloed aan gas heeft, naar India, dat er een gebrek aan heeft. BP slaat haar eerste bron in de Azerbeidzjaanse Alov-regio van de Kaspische Zee, een project dat hinder ondervindt van de Iraanse soevereiniteitsclaim over dit gebied. De Kaspische Zee kan tegen 2015 drie grote olievelden tellen, met een opbrengst van vier miljoen vaten per dag. Het wordt een uitdaging om het spul daar weg te krijgen. Amerikaanse oliemaatschappijen willen een pijplijn aanleggen om olie uit Kazachstan via Iran naar de wereldmarkten te vervoeren. Maar zij kunnen niet verder zolang de Amerikaanse sancties tegen Iran van kracht blijven.De vraag naar elektriciteit stijgt in de Verenigde Staten tot 2020 met 45%, waardoor er behoefte ontstaat aan nog eens 1300 à 1900 nieuwe elektriciteitscentrales. Maar zelfs met George Bush in het Witte Huis is kernenergie niet zaligmakend. Aardgas, dat 3 à 4 dollar per miljoen Britse thermal units kost, is veel goedkoper. Een gasfabriek kan in twee jaar gebouwd worden voor 500 dollar per geproduceerde kW. Een kerncentrale kost 1600 dollar per kilowatt en de bouw ervan duurt zes jaar. Het voordeel van kernenergie is de afwezigheid van de uitstoot van broeikasgassen. Kernenthousiastelingen zijn niet makkelijk van de wijs te brengen. Onderzoekers in de Verenigde Staten hopen een nieuwe generatie reactoren en brandstofcyclustechnologieën te ontwerpen, die in 2030 toepasbaar moeten zijn. Groot-Brittannië kan op dit moment in de eigen energiebehoefte voorzien en exporteert Noordzee-gas. Eind 2005 moet het land echter gas gaan importeren. Er wordt druk uitgeoefend om kernenergie nieuw leven in te blazen. Milieudeskundigen geven de voorkeur aan waterkracht. Doelstelling van de regering is om in 2010 in 10% van haar energiebehoefte te voorzien uit zonne- en windenergiebronnen.Eigen energievoorziening heeft de toekomst. Dat wil zeggen dat huishoudens of kleine leefgemeenschappen, wanneer dat nodig is, hun eigen energie produceren op een milieuvriendelijke manier. Brandstofcellen zijn wellicht eerder in huis te vinden dan in de auto. General Motors hoopt een cel van tv-formaat met een vermogen van 7 kilowatt aan elektriciteit in 2003-2005 in productie te hebben.In de gaten houden Supergeleidende energiekabels, die in 2002 in Detroit worden geïnstalleerd. Zij vervoeren twee- tot tienmaal zoveel energie als traditioneel koperdraad, en worden derhalve een belangrijk onderdeel van de energie-infrastructuur van iedere moderne stad.FARMACIEDe geneesmiddelenindustrie heeft een zwaar jaar voor de boeg, hoewel zij grotendeels immuun voor een recessie is. Haar pijn wordt veroorzaakt door drie andere klachten. De octrooien op geneesmiddelen met een totale jaarlijkse omzet van 28 miljard dollar lopen tegen het einde van 2005 af. Bedrijven zullen proberen deze rechten te verlengen, en de bijbehorende inkomsten veilig te stellen, door gebruik te maken van de mazen in de wet, zeer tot afgrijzen van de Amerikaanse Federal Trade Commission. Deze lanceert een steekproef naar anticoncurrentiepraktijken.Handige merkvoering van geneesmiddelen wordt ook aan de kaak gesteld. Ongeveer twee derde van de patiënten die om een geneesmiddel vragen, krijgen dat ook. Met andere woorden, geneesmiddelenreclame, met een waarde op dit moment van 2 miljard dollar per jaar, wérkt. Generieke geneesmiddelen werken doorgaans even goed, maar nemen slechts één tiende van alle geneesmiddelenuitgaven in Amerika voor hun rekening.Tot overmaat van ramp geeft de Amerikaanse Food and Drug Administration niet snel een nieuw geneesmiddel vrij voor algemeen gebruik. Een aantal in het oog springende mislukkingen hebben haar tot voorzichtigheid gemaand. Er werden in 2001 40% minder geneesmiddelen goedgekeurd, en dat zal in 2002 nog verder verminderen. Vertragingen in de goedkeuring betekenen vertragingen in de uitgifte van geneesmiddelen, en in het binnenstromen van het geld.Amerikaanse en Europese bedrijven zijn er niet in geslaagd indruk te maken in Japan. Dat gaat veranderen. Westerse geneesmiddelen hoeven op dit moment geen speciale trials te ondergaan om te onderzoeken of ze aanslaan bij Japanners. Buitenlandse bedrijven staan in de rij om hun geneesmiddelen te registreren en lokale concurrenten op te kopen. Die zijn goedkoop: slechts een paar hebben een marktkapitalisatiewaarde van meer dan 10 miljard dollar.In de gaten houden Uw liefdesleven. Lilly Icos heeft IC351 (merknaam Cialis) voorgelegd aan de Europese en Amerikaanse controlerende instanties. Net als Viagra is Cialis een PDES-remmer. In tegenstelling tot Viagra heeft het een werkingsduur van 24 uur. De verkoop kan in 2002 beginnen.GRONDSTOFFENDe Amerikaanse staalindustrie raakt in de problemen. De prijzen zijn in twintig jaar niet meer zo laag geweest. Niet vies van een beetje protectionisme, reageert de regering Bush met quota's en tarieven. Dat raakt Europese bedrijven, die vijf miljoen ton staal per jaar naar Amerika exporteren.De metaalsector staat een zwaar jaar te wachten. De energieprijzen zijn hoog en de industriële vraag tam. De diamantprijzen staan ook op het punt te gaan dalen. China zorgt voor het enige lichtpuntje. De vraag naar ijzererts groeit daar met 20% per jaar en het land schrokt aluminium, koper, zink en tin op.Consolidatie in de papierindustrie resulteert in een dalende capaciteit en hogere prijzen, met name voor krantenpapier. Benchmark pulp komt waarschijnlijk niet onder de 650 dollar per ton. In 2030 wordt zo'n 80% van het industriële rondhout verbouwd op snelgroeiplantages op het zuidelijk halfrond. In de gaten houden Vector, een Amerikaans tabaksbedrijf. Het heeft een genetisch gewijzigde tabak ontwikkeld die vrijwel geen verslavende stoffen bevat. Hun 'omni free'-sigaretten zijn in 2002 gericht op de 47 miljoen volwassen Amerikaanse rokers als hulpmiddel bij het stoppen met roken. Er vindt ook onderzoek plaats naar het verwijderen van de voornaamste carcinogene stoffen.ICTDe Wet van Moore lijkt stand te houden. Deze wet uit 1965 zegt dat het aantal transistors dat kan worden geplaatst op een microchip, en dus de capaciteit van die chip, elk jaar verdubbelt. De meeste lijnen op chips zijn nu 0,25 micron dik, één vierhonderdste van de dikte van een mensenhaar. Experimenten met het drukken van printplaten van minder dan 0,1 micron met behulp van ultraviolet licht gaan in 2002 van start. De nieuwe galliumarsenidechips van Motorola zijn efficiënter dan siliconenchips en gaan deze vervangen in mobiele telefoons.Dalende investeringen in de ICT-sector treffen Azië hard. Singapore's export bestaat voor de helft uit elektronica. Taiwan heeft ongeveer de helft van 's werelds laptopproductie in handen. Alleen China heeft een binnenlandse vraag die groot genoeg is om een wereldwijde malaise het hoofd te bieden. Over vijf jaar is het de tweede ICT-markt van de wereld, na Amerika. Over tien jaar staan de rivalen wat betreft omvang, zo niet technologische bekwaamheid, op één lijn.Reken er niet op dat Microsoft uiteenvalt, maar wel op voortdurende juridische schermutselingen. Het bedrijf staan antitrusttests voor zijn nieuwe webinitiatieven te wachten. Men is bovendien bezorgd dat Windows XP, het nieuwe besturingssysteem, illegale bundling (het vermengen van codes) toepast, hetgeen verhindert dat pc-producenten Microsoft-software vervangen door die van concurrenten. Zoals in het verleden ook het geval was, leidt ook deze malaise tot een prijsoorlog. Prijzen en marges kunnen op de pc-markt nog veel verder dalen. Een van de groten, bijvoorbeeld Gateway, moet er misschien mee ophouden. Het overschot aan chips wordt steeds groter, waardoor de prijzen laag blijven. China is van plan meer dan twaalf nieuwe fabrieken te bouwen.In de gaten houden De webrage. Het verkeer op het internet verdubbelt iedere zes maanden, gedeeltelijk als gevolg van het vertrek van bedrijven van de privé-netwerken om kosten te besparen. Het wordt moeilijker om de informatie die je zoekt te vinden, en makkelijker om gefrustreerd te raken. Zoekmachines worden nog belangrijker. Google, waar een kwart van alle zoektochten begint, is de grootste. Door tekstreclame en het in licentie geven van zijn zoektechnologie aan bedrijven zoals Yahoo! en Cisco bedragen zijn inkomsten in 2002 50 miljoen dollar. LANDBOUWOntwikkelde economieën vinden het moeilijk om de landbouw _ en de boeren _ los te laten. Landbouwtarieven blijven in het grootste deel van de wereld staan op 40% à 50%. Die voor industriële goederen liggen beneden de 10%. Binnen de Oeso overtreffen de jaarlijkse regeringsbijdragen aan landbouwers het bruto binnenlands product van Afrika. Dat schaadt de ontwikkelingslanden. Een zware ronde van handelsgesprekken met de nadruk op landbouw is daarom nog niet zo gek.Toegang tot de markt is het belangrijkste onderhandelingspunt, nu ontwikkelingslanden aandringen op nakoming van beloften gemaakt tijdens de Uruguay-ronde. De EU verdedigt haar exportsubsidies aan boeren ter waarde van ongeveer 4 miljard euro, en verlaagt ze alleen als Amerika, India en andere grote exporteurs ook hun exportkredietgaranties verminderen.De hervorming van de gemeenschappelijke landbouwpolitiek van de EU (GLP) staat voor 2005 op de agenda. Het subsidiesysteem wordt niet naar het oosten uitgebreid wanneer de Unie wordt uitgebreid, zegt de Europese Commissie, want dat wordt veel te duur. In 2002 kost GLP de Europese belastingbetalers 46 miljard euro.Enkele voedselgrondstoffen tonen in 2002 een langverwacht herstel. De prijzen voor granen, oliezaad, koolzaad en suiker bijten de spits af, met prijsstijgingen van 15% à 20%.In de gaten houden Voorbijgangers. De koffiecultuur komt tot wasdom in Amerika en Europa. Amerika drinkt er 18 miljard dollar van. Starbucks is van plan 1200 nieuwe winkels te openen, waaronder een eerste in Frankrijk, Spanje en Italië. McDonald's opent 200 McCafés. De markt is echter wisselvallig, want in het algemeen stijgt de koffieconsumptie niet. De prijzen bereiken het laagste punt in dertig jaar.LUCHT- EN RUIMTEVAARTEen nieuwe generatie passagiersvliegtuigen ligt op de tekentafel. De planning is dat de A380, de superjumbo van Airbus voor 555 passagiers, in 2006 de lucht in gaat. De A380, waarvan de ontwikkeling 10 miljard dollar heeft gekost, gaat passagiers op de belangrijke routes vervoeren. Veel sexier is Boeings Sonic Cruiser, een kleiner vliegtuig dat de snelheid van het geluid benadert. Hij kan minder passagiers vervoeren maar biedt frequentere, point-to-point-diensten.De markt voor kleine zakenjets was bijna ter ziele, maar toen kwam het principe van time-share. De industrie, die een waarde van zo'n 10 miljard dollar per jaar vertegenwoordigt, is nu weer in volle bloei. Er vliegen in 2002 11.500 vliegtuigen rond, waarvan vier vijfde in de Verenigde Staten.Rusland hoopt munt te slaan uit zijn ruimtevaarttechnologie uit het Sovjet-tijdperk. De markt voor satellietlanceringen beloopt 2 miljard dollar per jaar. Het Russische ruimtevaartcentrum in Kazachstan is te duur. Het hoopt vanaf 2003 satellieten te lanceren vanaf Christmas Island in de Indische Oceaan. Mircorp bouwt misschien een privé-miniruimtestation voor toeristen.In de gaten houden Star Wars, de proloog. Amerika heeft al 150 aan defensie gerelateerde toestellen, voor het grootste deel satellieten, in de ruimte. In 2002 onderzoekt het technologie die vanaf de aarde ballistische wapens vernietigt. Het Pentagon vreest dat zijn satellieten in 2010 kwetsbaar zijn voor aanvallen van buitenaf. De eerste ruimtelaserwapens zouden in 2012 getest kunnen worden.TEXTIELOp 1 januari treedt deel drie van de Overeenkomst over Textiel en Kleding van de Wereldhandelsorganisatie in werking. Van de totale textielimporten van de leden zou 49% onder Gatt-regels moeten vallen. Begin 2005 zouden alle restricties de wereld uit moeten zijn. Amerika en Europa maakten van deze afspraak gebruik om het openstellen van hun markten voor ontwikkelingslanden te vertragen. Wanneer de overeenkomst volledig in werking is, wordt kleding in het Westen goedkoper en worden producenten uit de ontwikkelde wereld rijker.DienstenAMUSEMENTDe muziekindustrie kent meer rhythm en minder blues in 2002. De verkopen van cd's, met een wereldwijde waarde van 37 miljard dollar, vlakte jaren geleden al af en het internet deed de industrie op haar grondvesten schudden. Maar 2002 gaat bewijzen dat de boosdoener onder controle is. De Duitse mediagigant Bertelsmann heeft Napster, een muziekwebsite, in handen terwijl Vivendi Universal MP3.com bezit. Twee nieuwe muziekabonneeservers gaan van start. Sony en Vivendi zijn bezig Pressplay op te zetten, een downloadservice op kleine schaal voor internetgebruikers. AOL Time Warner, Bertelsmann en EMI lanceren MusicNet, een groothandelsoperatie voor on-linemuziekdetaillisten. Houd er rekening mee dat de consument 10 dollar per maand gaat betalen om alle muziek die hij wil _ legaal _ te downloaden. De strijd om de 20 miljard dollar bedragende spelcomputermarkt _ tussen PlayStation 2 van Sony, Xbox van Microsoft en Gamecube van Nintendo _ neemt grootse vormen aan. Sony heeft een grote voorsprong op het gebied van spelletjes, maar Microsoft heeft een voorsprong op het gebied van technologie. Het gevecht gaat niet alleen over spelletjes, maar over de toekomst van thuisamusement. Sony werkt samen met AOL Time Warner om e-mail en films op haar spelcomputers af te leveren. Microsoft geeft 500 miljoen dollar uit aan marketing en subsidiëring van de Xbox. Een verwaarloosbare som: het bedrijf heeft 30 miljard dollar in contanten en kortetermijnbeleggingen om mee te spelen. De Xbox wint het ditmaal niet, maar er komt een 2.0-versie.In 2005 heeft 66% van alle Amerikaanse en 72% van alle Britse huishoudens digitale tv, vergeleken met 25% à 30% nu. De omschakeling van analoog wordt gevoed door de behoefte aan een scherper beeld en meer kanalen, en de overtuiging van de bedrijfstak dat de consument interactiviteit wil. De omroepen willen u zaken 'in de uitzendstroom' verkopen, en bieden de mogelijkheid om aankopen te doen terwijl u tv kijkt. U krijgt ook tweeduizend-en-twee manieren voorgeschoteld om weddenschappen af te sluiten op de sport waarnaar u aan het kijken bent.Het duurt nog vijf, misschien tien jaar voordat video op verzoek (VOD) _ films die via het internet uw huis binnenstromen _ realiteit wordt. De huidige basis kan de geweldige hoeveelheid benodigde data niet aan, en de kosten zijn gigantisch. Het kost ongeveer 10 dollar om één film _ ongeveer 1000 megabytes aan data _ naar één klant te versturen. In 2002 verbreden geeks de bandbreedte. Advocaten handelen de auteursrechtelijke kwesties af. En een of andere slimmerik bedenkt een geloofwaardig prijsmodel. In de gaten houdenDvd's. 2002 laat een bloederige herhaling zien van de VHS-Betamax-strijd om een nieuwe standaard voor thuis. Bij sommige dvd-recorders kan een disk maar eenmaal worden opgenomen. Veel apparaten spelen disks die op andere apparaten zijn opgenomen niet af. Philips en Pioneer hebben nieuwe dvd-apparatuur in de winkels. Sony beweert dat haar all.compatible-apparaat in de zomer beschikbaar is. Tot er een duidelijke standaard is, is de consument terughoudend om te kopen.E-COMMERCEB2B-uitwisselingen (plaatsen waar bedrijven goederen en diensten on line verhandelen) zijn geen bevlieging. In 2004 wordt in Amerika één op de drie commerciële transacties on line gedaan, in Europa één op de vijf. Maar B2B-ontwikkelingen zijn langzamer en minder lucratief dan was voorspeld. Van de ongeveer duizend B2B-uitwisselingen die in de afgelopen achttien maanden zijn opgezet, worden er minder dan honderd in 2002 voor transacties gebruikt. Degene die werden opgezet door grote bedrijven hebben het meeste succes. Covisint, een B2B in de auto-industrie, ziet zo'n 750 miljard dollar aan jaarlijkse aankopen door haar handen gaan. De trend voor de lange termijn is echter dat bedrijven privé-uitwisselingen opzetten, waar zij gevoelige informatie aan leveranciers kunnen bekendmaken op een need-to-know-basis. Kredietkaarten worden slimmer. Maar niet slim genoeg om je te vertellen wanneer je moet ophouden met geld uitgeven. De technologie die gebruik maakt van de magneetstrip is op haar retour. De migratie naar chips voltrekt zich het snelst in Europa, waar Visa 168 miljoen euro uitgeeft om 180 miljoen kaarten aan klanten te slijten vóór het einde van 2004. Men hoopt dat chips veiliger zijn en fraude zullen terugdringen.De e-boekrevolutie vordert met een slakkengang. Schattingen dat digitale boeken in 2005 10% uitmaken van alle boekverkopen zijn optimistisch. Een andere on line vrijetijdsbesteding wordt veel populairder. Er zijn nu zo'n 1400 goksites op het internet, waar één miljoen gokkers met enige regelmaat een gokje wagen. De inkomsten van de bedrijfstak stijgen tot 3 miljard dollar per jaar in 2002.De topografie van het internet verandert. Populaire sites worden nu door content delivery-netwerken op hun servers 'gecached', gekopieerd en opgeslagen. Dat brengt vaak bezochte informatie 'dichter' bij de kijker, waardoor hij sneller en goedkoper geleverd kan worden. In 2005 gaat 50% van al het verkeer door deze edge aggregation points. In de gaten houdenUw rekeningen. In 2005 betalen meer dan veertig miljoen huishoudens een deel van hun rekeningen via het internet. Telefoonbedrijven, openbare diensten en bedrijven in de sector financiële dienstverlening geven in 2002 1 miljard dollar uit aan het verbeteren van de technologie van het betalen van rekeningen.FINANCIËLE DIENSTENBeleggingsinstellingen lijken plotseling kwetsbaar. Hun verzekerings- en M&A-activiteiten hebben tijd nodig om te herstellen van de malaise. En zij hebben ook te maken met nieuwe concurrenten. Omdat ze toegang hebben tot spaartegoeden, kunnen algemene banken leningen aanbieden tegen goedkope tarieven aan bedrijfsmatig opererende klanten. Met dergelijke lokkertjes stelen zij traditionele beleggingsbusiness. De beleggingsinstellingen vechten in 2002 terug. Zij volgen Morgan Stanley en dirigeren geld in de richting van leningverstrekking en de acquisitie van kleine commerciële banken. Dat verkleint de winst _ leningen leveren een kleine marge op _ maar helpt de bedrijven te overleven in barre tijden.Nu de geldbronnen zijn opgedroogd, de IPO-markt op sterven na dood is en niemand is geïnteresseerd in handel, krijgen participatiemaatschappijen een mager jaar. De ongeveer 3000 participatiemaatschappijen in Amerika consolideren er op los, waardoor er niet meer dan zo'n dozijn grote bedrijven overblijft. Zij moeten de vraag hoe winstgevend ze nu eigenlijk zijn realistischer benaderen. In de jaren negentig beliepen de opbrengsten gemiddeld 13,4%, slechts weinig meer dan de 12,1% die een belegging in openbaar verhandelbare aandelen oplevert.Nasdaq wilde in 2003 haar Europese en Aziatische operaties een verbinding geven met haar Amerikaanse activiteiten. Nasdaq Japan en Nasdaq Europa zijn echter afgegleden toen de technologieaandelen het lieten afweten. De nieuwe voorzitter, Hardwick Simmons, gaat in 2002 een gemeenschappelijk clearing- en afrekeningssysteem opzetten, maar het global exchange-project gaat meer tijd in beslag nemen dan verwacht. De consolidatie van de Europese beurzen gaat dit jaar hernieuwd van start. Het is onduidelijk of de London Stock Exchange gaat overnemen of overgenomen wordt. De bedrijfsobligatiemarkten in Europa draaien niet al te slecht. Europese bedrijven bewegen in de richting van een aansprakelijkheidsstructuur in Amerikaanse stijl: minder bankleningen, meer schulden. Een verlaging van de rentetarieven geeft de sector nog een steuntje in de rug.Hoeveel kapitaal moeten banken achter de hand houden, opzij leggen, om hun risico's af te dekken? Bazel 2, een raamwerk waarbinnen deze lastige vraag dient te worden beantwoord, had aan het einde van 2001 rond moeten zijn. De kans is echter groot dat onenigheid en koehandel blijven bestaan in 2002, waardoor de invoering, die was voorzien voor 2004, wordt uitgesteld. De banken hebben kritiek op de voorstellen van het Bazel-comité. Verzekeraars hopen dat, op een goede dag, banken verkeringspolissen kopen om al hun risico's af te dekken.In de gaten houden De rijken. Er zijn 425 dollar-miljardairs op de wereld, waarvan 269 in Amerika. 7,2 miljoen dollar-miljonairs hebben ongeveer één derde van de rijkdom van de wereld in handen. Deze individuen met hoge nettowaarde bezitten 27 biljoen dollar, en die vijver breidt zich met 8% per jaar uit. Het particulier bankieren groeit mee. De nouveau riche vinden het aardig om rond te shoppen, dus er is concurrentie voor business. De vergoedingen dalen, maar het particulier bankieren blijft exclusief. Pas bij een bezit dat 5 miljoen dollar overschrijdt krijgt men een speciale behandeling. Wie tussen 250.000 en 5 miljoen dollar bezit behoort gewoon tot de 'vele welgestelden'.GEZONDHEIDSZORGSlechts 15% van de Amerikanen zegt vertrouwen te hebben in de organisaties in de gezondheidszorg. Elektriciteitsbedrijven (die stroomstoringen leveren) kunnen zich verheugen in een tweemaal zo grote steun. Dit gebrek aan vertrouwen maakt het de Democraten makkelijker om radicale veranderingen in het Amerikaanse stelsel van gezondheidszorg erdoor te krijgen. Nu er een bill of rights voor patiënten in de statuten staat, gaan ze hun best doen om gesubsidieerde geneesmiddelen voor ouderen, gratis ziektekostendekking voor onverzekerde kinderen en een verlaging van de leeftijd waarop men in aanmerking komt voor Medicare erdoor te krijgen. LUCHTVAART2002 brengt de luchtvaartindustrie weinig verlichting na de klappen van 2001. Naar verwachting blijft het aantal passagiers 5% groeien tot 2020. Maar gekrompen reisbudgetten in het bedrijfsleven en hoge brandstofrekeningen leiden tot onrust. De veiligheidsproblematiek verdwijnt niet op korte termijn. Dat kan leiden tot een consolidatie die al lang had moeten gebeuren, met name in Europa, dat 28 reguliere luchtvaartmaatschappijen heeft, de kleine regionale bedrijven niet meegerekend. Amerika heeft zeven grote maatschappijen en een vele malen grotere markt. Er zijn meer middelgrote bedrijven als Swissair die niet kunnen overleven zonder overheidssteun. Regeringen weigeren niet-winstgevende bedrijven te redden. Het door Nasa gefinancierde project Highway in the sky verandert het vliegen volledig. Door de veelheid aan hendeltjes en metertjes in een cockpit te vereenvoudigen tot een videospelachtig scherm, worden vliegtuigen net zo makkelijk te besturen als auto's. Nieuwe start- en landingsbanen zijn nodig om de toename in passagiersvervoer aan te kunnen. Heathrow krijgt groen licht om een vijfde terminal te bouwen. Deze terminal, die 2,25 miljard pond gaat kosten, stelt 's werelds drukste internationale luchthaven in staat om tachtig miljoen passagiers te verwerken, tegenover 64 miljoen op dit moment. Reken op gemompel van milieugroeperingen over geluidsoverlast en dergelijke. Vliegtuigen zijn grote uitstoters van broeikasgassen, en nemen zo'n 10% van de wereldemissie voor hun rekening.In de gaten houden Uw budget. Goedkoop vliegen groeit volgens de voorspellingen 25% per jaar, met Ryanair, Go en Easyjet op kop. RECLAMEAdverteerders aanvaarden een economische malaise tussen neus en lippen door. 2001 was een slecht jaar voor kranten en televisie omdat reclame-inkomsten sterk daalden na een instabiel 2000. In 2002 stijgen uitgaven in de krantensector 2%, terwijl die in de televisiesector weer dalen, met 4%. De tijdschriften hebben het nog veel moeilijker.On line adverteren komt moeilijk van de grond. Het vertegenwoordigt slecht 3% van de totale reclame-uitgaven, de helft van die aan de radio. De gemiddelde click through-cijfers zijn gekelderd naar minder dan 1 op de 200, de helft van de topjaren 1999-2000. Maar de markt is niet ingestort en wanneer het medium tot wasdom komt voeren de blue chips hun aanwezigheid on line op. Maar nog niet in 2002. De malaise leidt tot lagere uitgaven dan de 8 miljard dollar die in 2001 aan on-linereclame werd uitgeven. In de gaten houdenMinder televisie kijken. Het aantal uren dat Amerikanen onder de achttien televisie kijken is sinds 1985 20% gedaald. Zelfs successen slagen er niet in 10% van de Amerikanen te bereiken, tegenover 50% in de jaren tachtig. Nu nieuwe kanalen de kijkers verdeeld houden, wordt televisie een gevaarlijk medium om op te adverteren.TELECOMMUNICATIEDe revolutie doet weer een stap voorwaarts, maar met minder optimistische aanhangers. Het is waarschijnlijk dat, net zoals bij het spoor in de negentiende eeuw, telecommunicatie voor het bedrijfsleven beschikbaar zal zijn, maar niet voor de belegger.De breedbandtechnologie die snelle toegang tot het internet mogelijk maakt is er al; zij is alleen oneerlijk verdeeld. Zuid-Korea heeft de leiding. Dat land heeft 9,2 breedbandaansluitingen per honderd inwoners. Amerika maar 2,25, Groot-Brittannië 0,08. Er zijn twee soorten breedbandaansluitingen: kabel en digitale abonneelijnen (dsl), een opwaardering van de telefoonkabel. De verspreiding van beide wordt tegengehouden door gebrekkige regelgeving en bestaande leveranciers. Het goede nieuws is dat de concurrentie in 2002 zijn tanden laat zien. Het aantal dsl-lijnen groeit in vele Europese landen met 50% à 100%.Nieuwe technologie brengt meer data en acroniemen naar uw mobieltje. Het Japanse Docomo overwint haar problemen met Foma, de nieuwe mobilofoniedienst van de derde generatie (3G) die aan het einde van 2001 werd geïntroduceerd. UMTS (Universal Mobile Telephone System) gaat in Europa van start. Het vervangt gsm (Global System for Mobile Telephony) en GPRS, dat uitgebreidere software toevoegde aan de gsm-basis. Door data in pakketjes te verzenden maakt UMTS het mogelijk webpagina's met 50 kbps te downloaden. Maar UMTS levert pas op zijn vroegst in 2005 wat op, een vertraging die het telecombedrijven met schulden moeilijker maakt.Amerikaanse bedrijven konden de schuldenkwestie die de veiling van de Europese 3G-bandbreedtes in 2000-2001 vergezelde ontwijken. Zij maken gebruik van een andere 3G-technologie die bekendstaat als CDMA 2000 (Complex Division Multiple Access), die niet compatibel met het Europese UMTS is, en trekken lering uit de door Japan en Europa gemaakte fouten. Sprint lanceert in 2002 zogenaamde 2,5G-diensten in de Verenigde Staten. Als CDMA succesvol is, loopt de Verenigde Staten niet langer achter op Europa op het gebied van mobiele technologie. Het is een nachtmerrie voor telecombedrijven dat 3G in de knel komt te zitten. 2,5G-technologieën maken het al mogelijk dat data met grote snelheid wordt getransporteerd. Nieuwe technologieën zoals 802.11b, die laptops op grote snelheid met kantoornetwerken verbindt, verkleinen de vraag. Je mag het eigenlijk niet hardop zeggen, maar de grootste lokker van 3G _ video on the move _ is misschien niet zo'n heel goede toepassing. In de gaten houdenBerichten. In 2004 verzendt de wereld 82 miljard tekstberichten per jaar. Amerika gaat deze trend ook volgen. Slechts 36% van de jonge Amerikanen heeft momenteel een mobieltje, tegen 77% in Groot-Brittannië. In 2005 is dat gestegen tot 75%.TOERISMEDe Europese on-linereismarkt neemt een vlucht. De verkopen stijgen van 2,9 miljoen dollar in 2000 naar 11 miljard dollar in 2000 dankzij een betere webtoegankelijkheid en verbeterde on-linebetalingssystemen. Luchtvaartmaatschappijen nemen de helft van alle on-lineticketverkopen voor hun rekening, maar dit neemt af wanneer vakanties op maat die door onafhankelijke bureaus worden aangeboden, aan populariteit winnen. Opodo, een on-linereisbureau dat wordt gesteund door negen Europese luchtvaartmaatschappijen, en de Amerikaanse tegenvoeter Orbitz zullen terugvechten.De Verenigde Staten is het meest bezochte land ter wereld. China is dat in 2020. In datzelfde jaar overtreft het aantal Japanse toeristen in Amerika die uit Canada en Mexico.