De toekomst is groen, zoveel is duidelijk. Voor sommigen uit bezorgdheid over het milieu en het klimaat. Voor anderen uit puur economische overwegingen. Een groeiende vraag tegen de achtergrond van een stagnerende of zelfs dalende productie zal bij de olieprijs ongetwijfeld voor opwaartse druk zorgen. En natuurlijk is er ook de drang naar een kleinere afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit onstabiele regio's zoals het Midden-Oosten en Rusland. Is er een betere manier om voor die onafhankelijkheid te zorgen dan de middelen te gebruiken die in eigen land beschikbaar zijn?
...

De toekomst is groen, zoveel is duidelijk. Voor sommigen uit bezorgdheid over het milieu en het klimaat. Voor anderen uit puur economische overwegingen. Een groeiende vraag tegen de achtergrond van een stagnerende of zelfs dalende productie zal bij de olieprijs ongetwijfeld voor opwaartse druk zorgen. En natuurlijk is er ook de drang naar een kleinere afhankelijkheid van fossiele brandstoffen uit onstabiele regio's zoals het Midden-Oosten en Rusland. Is er een betere manier om voor die onafhankelijkheid te zorgen dan de middelen te gebruiken die in eigen land beschikbaar zijn? HELEEN VAN HOOF. Biomassa is ongetwijfeld een van de alternatieven. Er zijn verschillende technologieën beschikbaar voor de conversie van warmte en elektriciteit. Verbranding van biomassa en de productie van biogas zijn momenteel al commerciële technieken. VAN HOOF. Onder de noemer biomassa wordt heel wat ondergebracht en er is niet altijd een consensus over wat nu wel en wat niet de lading dekt. Het vaakst heeft men het over hout, houtafval, landbouwafval zoals stro en mest, overschotten van de voedsel- en papierindustrie. Maar er zijn ook gewassen die speciaal voor de recuperatie van energie worden gekweekt, zoals wilgenhout, populier, eucalyptus, olifantengras en koolzaad. Hier in Europa is vooral koolzaad erg populair, al heeft het een lagere energie-inhoud dan bijvoorbeeld wilgenhout of olifantengras. VAN HOOF. De Europese Unie geeft een belangrijke rol aan biomassa in de doelstellingen betreffende hernieuwbare energie. Tegen 2020 zou het aandeel van biomassa in de hernieuwbare energie ongeveer twee derde moeten bedragen. In Europa zijn vooral Finland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland de grote spelers in het biomassaverhaal. Maar om ervoor te zorgen dat ze kunnen concurreren met de fossiele brandstoffen, moeten er voor de meeste technologieën maatregelen genomen worden, zoals feed-intarieven, subsidies, quota, groenestroomcertificaten en fiscale impulsen. De langetermijninvesteringen worden echter gehinderd door het gebrek aan een langetermijnvisie in het beleid. VAN HOOF. Een warmtepomp is een geothermisch systeem, en kan worden gebruikt voor de verwarming en koeling van gebouwen, op voorwaarde dat ze goed geïsoleerd zijn. Anders is de investering te duur. Het grote voordeel van warmtepompen is dat ze overal inzetbaar zijn. VAN HOOF. Bij geothermische centrales wordt er dieper geboord, wat leidt tot hogere temperaturen. Het potentieel voor grote installaties is veelal beperkt tot vulkanische streken met specifieke geologische voorwaarden. In de VS en de Filippijnen worden geothermische centrales gebruikt, maar ook in Europa, vooral in IJsland en Italië. Het probleem is dat de bronnen van geothermische installaties niet altijd aan de vooropgestelde verwachtingen voldoen. Dat is een niet te onderschatten risico voor grote geothermische centrales. Bovendien kunnen de kosten voor het boren hoog oplopen. VAN HOOF. De capaciteit van de alternatieve technologieën voor zonne-, wind- en waterenergie is te beperkt, maar ze kunnen een aanvulling zijn. Zeker biomassa heeft potentieel. Daarnaast zijn er nog een aantal andere mogelijkheden. In de VS en Spanje heeft men met succes een aantal proefprojecten gedaan met concentrated solar power (zie foto). Bij die techniek wordt het zonlicht via spiegels en lenzen op een bepaald punt geconcentreerd. Door de hoge temperatuur wordt water aan de kook gebracht. De stoom wordt door een turbine gestuurd en zo wordt er elektriciteit geproduceerd. Ook getijdenenergie en golfslagenergie behoren tot de mogelijkheden, al zijn de geschikte locaties beperkt. VAN HOOF. Windmolens draaien inderdaad alleen als er wind is en zonnepanelen produceren enkel wanneer er voldoende (zon)licht is. Opslag van elektriciteit kan die fluctuaties helpen opvangen en de betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet verhogen. Het probleem is niet eenvoudig te omzeilen, maar de technologie staat niet stil en er zijn al een aantal technieken beschikbaar: waterkrachtcentrales met opslagmogelijkheid, pompcentrales, batterijen, brandstofcellen, waterstof, koude-warmteopslag, vliegwielen, superconductoren, speciale zouten, enzovoort. Er is echter nog veel vooruitgang mogelijk, voorlopig leidt opslag tot grote verliezen. "De capaciteit van de alternatieve technologieën voor zonne-, wind- en waterenergie is te beperkt, maar ze kunnen een aanvulling zijn. Zeker biomassa heeft potentieel." Heleen Van Hoof