Van 7 tot 9 september vond in De Kluis in Sint-Joris-Weert het eerste Belgische Mannenfestival plaats. Denk daarbij niet aan een men-onlyversie van Pukkelpop of Tomorrowland. De mannen die zich daar drie dagen lang terugtrokken, deden dat niet alleen voor hun plezier, maar ook om te werken aan hun persoonlijke ontwikkeling, en om samen na te denken over wat man zijn anno 2018 inhoudt.
...

Van 7 tot 9 september vond in De Kluis in Sint-Joris-Weert het eerste Belgische Mannenfestival plaats. Denk daarbij niet aan een men-onlyversie van Pukkelpop of Tomorrowland. De mannen die zich daar drie dagen lang terugtrokken, deden dat niet alleen voor hun plezier, maar ook om te werken aan hun persoonlijke ontwikkeling, en om samen na te denken over wat man zijn anno 2018 inhoudt. Het Mannenfestival is een primeur voor ons land, maar in de Scandinavische landen, Groot-Brittannië en Nederland is het niet meer zo uitzonderlijk dat mannen zich enkele dagen in groep afzonderen. Het Nederlandse Wildeman Festival, dat al drie edities achter de rug heeft, inspireerde Erik Habraken om in België het Mannenfestival te organiseren, samen met vijf collega's. 'Maar we gaven er onze Belgische draai aan, met humor en met veel Belgische lesgevers', zegt Habraken. Die lesgevers zorgden voor een programma met meer dan veertig workshops, verspreid over drie dagen: onder meer vuurlopen, drummen, dansen, yoga, kampvuurgesprekken, en sessies over voeding, massage en stressmanagement. Het programma oogt wat alternatief en spiritueel, en zelfs een beetje zweverig. 'Zweverig is het festival zeker niet', maakt medeorganisator Gert Daniels zich sterk. Hij verkoopt brandbeveiligingssytemen en houdt zich daarnaast bezig met het organiseren van internationale mannenconferenties. 'Er zijn ook praktische sessies, over communiceren bijvoorbeeld. Ook een concreet thema als vaderschap komt aan bod. Het is ook niet allemaal bittere ernst, er wordt op zo'n mannenfestival ook flink wat afgelachen. Ons publiek is trouwens behoorlijk gevarieerd. De geitenwollensokkenman ontbreekt zeker niet, maar zakenmensen en bedrijfsleiders schrijven zich evengoed in.' Toch is niet iedere man bereid een andere man te masseren. 'Dat klopt', zegt Habraken. 'In onze cultuur zijn wij niet gewend lijfelijk met elkaar om te gaan. Maar iedere deelnemer stelt zijn eigen programma samen, en niemand wordt onder druk gezet om wat dan ook te doen. En belangrijker dan het programma is dat we mannen de kans geven om te praten en steun te vinden bij elkaar.' 'In mijn praktijk als transformatiecoach krijg ik veel meer vrouwen dan mannen over de vloer', vertelt medeorganisator Dennis Deridder. 'Stilaan is dat aan het veranderen, maar hulp vragen zit bij mannen echt niet ingebakken. Logisch, als je weet dat mannen van kindsaf wordt geleerd dat ze altijd sterk moeten zijn. Maar waarom zou je als man altijd alles alleen moeten doen? Waarom zou je je niet kwetsbaar mogen opstellen?' Ook in een professionele context staan mannen er vaak alleen voor, meent Daniels. 'Een gevolg van de competitieve sfeer die vaak tussen mannen heerst. Zelf heb ik op een mannenfestival ervaren hoe fijn het voelt die onderlinge competitie te ruilen voor een meer broederlijke omgang.' Ook voor Habraken, die professioneel al langer met mannenwerk bezig is, is het duidelijk dat mannen behoefte hebben aan diepgaande gesprekken met andere mannen. 'Op de mannencirkels die overal in Vlaanderen worden georganiseerd, komen steeds meer mannen af. Het aanbod blijft beperkt tot kleine initiatieven, wij vonden dat de tijd rijp was voor een grootschaliger evenement.' Dat klinkt allemaal aannemelijk, maar waarom zou dat praten in het gewone leven niet kunnen? Daniels: 'Daar zit net een groot verschil tussen mannen en vrouwen. Vrouwen zijn spontaan meer geneigd hun fundamentele twijfels te delen met vriendinnen. Mannen voelen die behoefte evenzeer, maar ze hebben daarvoor een meer georganiseerde context nodig. Het voelt voor een man ook veiliger dat te doen met vreemden, die hem onbevangen bekijken. Dat valt op bij de inschrijvingen: de meeste mannen komen alleen, niet als vriendengroep.' Dat mannen gewoon minder behoefte hebben aan praten, gelooft Habraken niet. 'De realiteit en de cijfers leren ons iets anders. Er zijn veel meer zelfmoorden bij mannen. De gevangenissen worden voor 90 procent door mannen bevolkt. Dat kunnen we toch niet gewoon normaal vinden? Mannen ontsporen ook gemakkelijker in drank en drugs. Dat je je als man niet onzeker mag tonen, heeft daar veel mee te maken. Daarom is preventie belangrijk. Mannen moeten kunnen ventileren bij elkaar, net zoals vrouwen dat doen. Want als de druk té groot wordt, dan gaat het mis.' Het festival ging op zoek naar wat het vandaag betekent om man te zijn. 'De verwachtingen ten opzichte van mannen zijn tegenwoordig nogal verwarrend', legt Dennis Deridder uit. 'We mogen geen macho's zijn, maar ook geen softies. We moeten zachter worden, meer praten, beter luisteren en wat meegaander zijn, maar tegelijk moeten we genoeg karakter tonen. Dat mag klinken als een cliché uit een damesblad, feit is wel dat het lijkt alsof het nooit goed is, alsof er iets verkeerd is met de mannelijke aard op zich. Een man zou zich van minder onzeker voelen. Bij sommigen leidt dit ook tot kwaadheid, tot het opkroppen van emoties of tot vluchtgedrag.' 'Bovendien missen veel mannen een voorbeeld', gaat Deridder verder. 'Omdat vaders afwezig zijn, of omdat kinderen opgroeien bij een alleenstaande moeder. Ook buitenshuis worden kinderen vooral door vrouwen opgevoed. Kinderopvang, kleuter- en lager onderwijs worden gedomineerd door vrouwen. Vaak zien jongeren pas in het middelbaar de eerste mannelijke leerkrachten. Daarom wilden wij op het festival de ruimte bieden om na te denken over wat mannelijkheid inhoudt.' Alcohol drinken is tijdens het festival niet toegestaan. 'Alcohol staat een goed gesprek in de weg', zegt Habraken. 'En als alcohol nodig zou zijn om de schroom weg te halen, dan missen we het hele punt van ons festival. Het klopt bovendien echt niet dat mannen zich enkel verbonden kunnen voelen met blikje Jupiler in de hand. We moeten af van die onvermijdelijke associatie van jongens-onder-elkaar en alcohol. Er geldt trouwens nog een ander verbod, dat we zelf belangrijker vinden: het is verboden foto's of filmpjes te maken. De privacy van alle deelnemers moet gegarandeerd blijven. Een mobiele telefoon meebrengen mag wel, maar er is geen ontvangst daar in het bos' ( luid gelach). Als mannen die drie dagen voor zichzelf opeisen, bevestigt dat niet het cliché over mannen dat ze hun vrije tijd liever aan zichzelf besteden dan aan hun partner of hun gezin? Peter Grard: 'Natuurlijk moet zijn partner of zijn gezin die man drie dagen missen. Maar een man die terugkomt van zo'n festival, heeft rust gevonden, en is erg attent en gevoelig voor de behoeften van zijn omgeving. Mannen die zich goed in hun vel voelen: daar worden ook vrouwen, en de hele maatschappij, beter van.' Habraken: 'Een groot aantal deelnemers heeft al voeling met de materie, als coach of als deelnemer aan een mannengroep. Maar we willen uiteraard ook de totale leek in die materie over de streep trekken. Dat was bij een eerste editie nog een uitdaging.'