We stevenen onvermijdelijk af op een gerobotiseerde geneeskunde boordevol artificiële intelligentie. Philippe Coucke, hoofd van de afdeling radiotherapie van het universitair ziekenhuis van Luik, legt dat uit in zijn boek La médecine du futur, ces technologies qui nous sauvent déjà. Trends pikt er tien technologieën uit die de gezondheidszorg diepgaand vernieuwen.
...

We stevenen onvermijdelijk af op een gerobotiseerde geneeskunde boordevol artificiële intelligentie. Philippe Coucke, hoofd van de afdeling radiotherapie van het universitair ziekenhuis van Luik, legt dat uit in zijn boek La médecine du futur, ces technologies qui nous sauvent déjà. Trends pikt er tien technologieën uit die de gezondheidszorg diepgaand vernieuwen. Een van de eerste taken van een arts is de zogenaamde anamnese. Dat is een gesprek met de patiënt waarbij hij zich een eerste oordeel vormt van diens gezondheidstoestand en de onderzoeken die eventueel moeten gebeuren. Aangezien er een tekort is aan huisartsen, wordt de tijd die aan elke patiënt kan besteed worden almaar korter. "Voor de anamnese moet je per definitie een zekere tijd uittrekken. Maar de vragen zijn vrij vaak dezelfde en dus kun je dat proces automatiseren", vindt Philippe Coucke. Dat kan met een chatbot, een computerprogramma dat de meeste vragen kan stellen en de antwoorden kan interpreteren. Zo heeft de dokter meer tijd voor andere zaken. De Californische start-up Sensely heeft een virtuele assistent ontwikkeld aan wie de patiënt zijn symptomen kan voorleggen voor hij doorverwezen wordt naar een arts. De Deense start-up lanceerde Corti, een vorm van artificiële intelligentie die spoeddiensten helpt te kijken welke oproepen het meest dringend zijn. Zijn de klassieke stethoscopen die uw huisarts gebruikt met uitsterven bedreigd? Er verschijnen in elk geval nieuwe modellen op de markt. De Eko Core bijvoorbeeld is een digitale stethoscoop die via een applicatie de geluiden van de longen en het hart registreert, opslaat en analyseert. Dat soort apparaten werkt preciezer dan het gehoor van een arts. Zo kunnen hart- en ademhalingsziekten beter opgespoord worden. Gaan de analyselaboratoria binnen afzienbare tijd over de kop? Volgens Philippe Coucke evolueren we naar thuistests en thuisafnames van onder andere bloed. Dat gebeurt met piepkleine, zeer gemakkelijk te gebruiken apparaatjes. "In principe zal geen enkel terrein van de klinische biologie aan die ontwikkeling ontkomen", schrijft Philippe Coucke. De auteur geeft als voorbeeld de farmaceutische reus Abbott, die het systeem i-Stat Alinity verkoopt. Dat draagbare apparaat kan in enkele minuten een druppel bloed analyseren. Ziekenhuizen gebruiken het al. Andere bedrijven ontwikkelen producten voor thuisgebruik. Het Amerikaanse My Lab Box bijvoorbeeld biedt een testkit voor een aantal seksueel overdraagbare aandoeningen aan. Met het internet verbonden apparaten verzamelen almaar meer en almaar preciezere gegevens over ons lichaam. Armbanden zoals die van Fitbit tellen het aantal stappen dat we per dag zetten en meten onze hartslag. Andere soorten trackers meten onze bloedsuikerspiegel, lichaamstemperatuur of onze blootstelling aan UV-straling. Die gegevens kunnen een arts helpen een diagnose op te stellen of aan te vullen. Nieuwe applicaties die patiënten en artsen verbinden, maken de uitwisseling van gegevens gemakkelijker. Het Belgische Andaman 7 bijvoorbeeld, dat gebruikt wordt door het universitair ziekenhuis van Luik en in 300 Amerikaanse ziekenhuizen. "Wij volgen de ontwikkeling naar een geneeskunde die meer op preventie gericht is", vertelt Philippe Lemmens, de operationeel directeur van Andaman 7. Een arts die realtime kan beschikken over gezondheidsgegevens, kan aandoeningen van tevoren zien aankomen en een preventieve behandeling voorschrijven. Philippe Coucke geeft grif toe dat ook zijn specialisatie, de radiotherapie, grondig verandert onder invloed van de artificiële intelligentie. De nieuwe technologie betekent een revolutie voor de medische beeldvorming. Een toepassing van het Houston Methodist Research Center kan bijvoorbeeld mammografieën lezen met een betrouwbaarheid van 99 procent. "Artificiële intelligentie werkt dag en nacht efficiënt en aan één stuk door, en is goedkoper dan een radioloog. Een sterkere concurrent bestaat niet", schrijft Philippe Coucke. De ontwikkeling van applicaties en platformen die patiënten en medisch personeel met elkaar verbinden brengt de telegeneeskunde dichterbij. Die geneeskunde vanop afstand kan vooral nuttig zijn op plaatsen waar de mensen soms heel ver van de medische infrastructuur wonen. In een zeer dichtbevolkt land als België is dat probleem minder nijpend, maar telegeneeskunde wordt toch gezien als een bijkomende oplossing in de ziekenhuiszorg. Het universitair ziekenhuis Saint-Luc bereidt zich voor op een omschakeling naar een nieuw digitaal platform, dat CEO Renaud Mazy "de nieuwe ruggengraat van het ziekenhuis" noemt. Het platform verzamelt structureel en centraal alle gegevens over het behandelingstraject van de patiënten. Dat zet de deur open voor een preciezer en efficiënter bestuur van het ziekenhuis, voor ontwikkelingen in preventieve geneeskunde en diagnosestelling, en voor medische waarschuwingen aan de hand van gezondheidsgegevens die realtime worden verzameld. Het platform zal ook dienen om patiënten en artsen met elkaar in contact te brengen. "De nieuwe interface zal de interactie tussen patiënten en artsen gemakkelijker laten verlopen. Ze maakt ook op termijn teleconsultaties mogelijk. Maar voor die ontwikkeling moeten we wachten tot de Belgische overheid die erkent." "Patiënten volgen hun behandeling maar zelden zoals die voorgeschreven is", schrijft Philippe Coucke. Sommigen beginnen zelfs niet aan hun behandeling, anderen maken ze niet af, nog anderen nemen de dosissen niet in acht. De radiotherapeut schat dat 15 à 25 procent van de patiënten zich niet aan de voorgeschreven behandeling houdt. Om die reden worden er technische oplossingen ontwikkeld die moeten zorgen dat de patiënt de aanbevolen behandeling goed volgt. Philippe Coucke noemt als voorbeeld de slimme pil Proteus. Dat medicijn stuurt een signaal zodra het in de maag van de patiënt komt. "Zullen we organen kunnen printen?", vraagt Philippe Coucke zich af. "Het is al een gangbare praktijk bij bepaalde medische ingrepen, zoals protheses." Het bedrijf Organovo is een van de specialisten op dat gebied. Zijn 3D-printer maakt onder meer botten, spieren, huid en darmweefsel. Zelfs NASA heeft belangstelling voor deze technologie, voor ingrepen tijdens ruimtemissies. Het Amerikaanse ruimtevaartagentschap heeft onlangs met een vlucht van SpaceX een eenheid voor '3D-biofabricatie' naar het internationale ruimtestation gestuurd. Exoskeletten of uitwendige skeletten zijn ontwikkeld voor militaire toepassingen. Ze maken de mensen die zo'n skelet aantrekken fysiek sterker. De bedoeling is vooral dat ze zeer zware lasten kunnen dragen. Maar exoskeletten duiken overal op. "Vanaf ons vijftigste levensjaar verliezen we 0,5 tot 1 procent van onze spiermassa", onderstreept Philippe Coucke. Om dat verlies op te vangen heeft het Zwitserse bedrijf Superflex het Aura Powered Suit ontwikkeld. "Het systeem werkt een beetje zoals de elektrische ondersteuning van een fiets", legt de auteur uit. "Telkens als een persoon in dat pak beweegt, zal het systeem de daarbij uitgevoerde kracht vergroten door middel van 'elektrische' spieren." Er lopen zeer serieuze projecten voor de verbetering van onze hersenen. Het bedrijf Neuralink, geleid door Elon Musk (SpaceX, Tesla), heeft onlangs zijn project voor een hersenimplantaat onthuld. In eerste instantie moet dat implantaat gebreken verhelpen die het gevolg zijn van aandoeningen aan de hersenen of het ruggenmerg. Op langere termijn wil Elon Musk een soort van 'verbeterde mens' creëren, die uitgerust is met nieuwe technologische capaciteiten, waaronder een geheugen dat even groot is als dat van een krachtige computer. Elon Musk maakt zich grote zorgen om de exponentiële vooruitgang van de artificiële intelligentie, die ons kan verdringen en waartegen de mensheid zich moet wapenen.