Sinds de zesde staatshervorming zijn de gewesten, in Vlaanderen dus de VDAB, bevoegd voor het controleren van de beschikbaarheid van werklozen. Het normatief kader blijft federaal vastgelegd, maar de regio's hebben wel wat bewegingsvrijheid in verband met termijnen en modaliteiten van controle.

Uit cijfers van de RVA bleek donderdagochtend dat er in Vlaanderen vorig jaar een pak minder sancties werden uitgevaardigd tegen werklozen die te weinig actief zoeken naar werk.Voor de zogenaamde 'actieve beschikbaarheid' is het totale aantal sancties zelfs meer dan gehalveerd.

De sancties hebben zowel betrekking op de passieve beschikbaarheid (ingaan op voorstellen van de arbeidsbemiddelingsdienst, red.) als op de actieve beschikbaarheid. In dat laatste geval gaat het om actief zoeken naar werk, of meewerken aan een actieplan.

De sancties voor passieve beschikbaarheid lagen in 2016 op 13.891, ruim 3.600 minder dan in 2015. Bij de actieve beschikbaarheid was de daling van het aantal sancties nog groter: van 17.138 in 2015 tot 8.263 vorig jaar.

Meer sancties in Wallonië dan in Vlaanderen

In Vlaanderen waren er amper 679 sancties, tegen 5.135 in Wallonië en 2.394 in Brussel. Bijna 3.000 werklozen zagen hun uitkering tijdelijk geschorst, bijna 4.000 kregen een verminderde uitkering. Zo'n 473 werklozen werden uitgesloten. In Wallonië kreeg ook nog eens een groot aantal (14.372) werklozen een verwittiging.

Daarbovenop komt ook de controle van jongeren in beroepsinschakelingstijd, waar het aantal negatieve evaluaties wel is gestegen: van 10.813 in 2015 tot 14.587 vorig jaar. Het overgrote deel (12.415) van de negatieve evaluaties vond in Wallonië plaats. in Vlaanderen waren er 859 negatieve evaluaties.

Geen heksenjacht, wel hoorzitting

Vlaams minister van Werk Philippe Muyters (N-VA) reageerde verrast en vroeg een verklaring van de VDAB. Volgens de VDAB zijn de lagere cijfers te verklaren door een andere manier van tellen en registreren.

Toch roepen de cijfers volgens Vlaams parlementslid Axel Ronse vragen op. "We moeten VDAB de kans geven om dit in het Vlaams Parlement toe te lichten. Een hoorzitting is daartoe ideaal", aldus Ronse.

Ronse wil geen 'heksenjacht' op werklozen openen, ' maar we mogen er op zijn minst van uitgaan dat wie niet wil ingaan op een jobaanbod, wie geen opleiding of stage wil volgen dan ook z'n uitkering verliest'. "Naast de vele rechten zijn er in onze samenleving ook plichten. De werkloosheidsuitkering is geen vrijblijvend iets. Wie niet meewerkt moet worden gesanctioneerd", verduidelijkt de N-VA'er.