De regering-De Croo maakt een einde aan de mogelijkheid zwart geld te regulariseren na de betaling van een boete. Vanaf 1 januari 2024 zal die mogelijkheid ophouden te bestaan, twintig jaar nadat de eerste eenmalige bevrijdende aangifte (EBA) werd gelanceerd. Anton van Zantbeek, professor aan de KU Leuven en advocaat bij Rivus, zag in die twintig jaar twee bewegingen sterker worden. De eerste was de evolutie naar meer transparantie over het vermogen van de belastingplichtige, de tweede de strengere behandeling van zwart kapitaal (zie kader 'De banken zijn hypocriet'onderaan).
...

De regering-De Croo maakt een einde aan de mogelijkheid zwart geld te regulariseren na de betaling van een boete. Vanaf 1 januari 2024 zal die mogelijkheid ophouden te bestaan, twintig jaar nadat de eerste eenmalige bevrijdende aangifte (EBA) werd gelanceerd. Anton van Zantbeek, professor aan de KU Leuven en advocaat bij Rivus, zag in die twintig jaar twee bewegingen sterker worden. De eerste was de evolutie naar meer transparantie over het vermogen van de belastingplichtige, de tweede de strengere behandeling van zwart kapitaal (zie kader 'De banken zijn hypocriet'onderaan).De eerste massale regularisatieronde vond plaats in de jaren tachtig en negentig in het KB Lux-dossier. Toen werden alle dossiers apart bekeken. Eigenaars van een zwarte rekening kochten zich vrij met een boete van 10 procent op de inkomsten van de laatste drie jaar. De eerste eenmalige bevrijdende aangifte kwam er in 2004 tegen 6 procent (zie tabel Fiscale regularisaties onderaan). "Dat waren fiscale koopjes. Ik adviseerde cliënten erop in te gaan", herinnert Van Zantbeek zich. "Voor een kleine som waren ze van hun miserie af en konden ze dat spaargeld eindelijk gebruiken. De fiscus zou geen vragen meer stellen over de oorsprong van hun fortuin. Wie geen zinnig antwoord op zulke vragen heeft, kan worden belast wegens 'tekenen en indiciën', of een levensstijl die niet overeenstemt met het aangegeven inkomen." In de voorbije vijftien jaar brachten vier regularisatierondes de federale schatkist 3,4 miljard euro op, leren de jaarverslagen van het Contactpunt Regularisaties, dat over de regularisatie onderhandelt met de belastingplichtigen. Er vloeide 14,7 miljard euro van de zwarte naar de legitieme economie. Waar kwam dat geld terecht? "Dat is moeilijk te zeggen", stelt Erik Buyst, professor economie aan de KU Leuven. "Ik ken geen onderzoek daarover. De bijdrage van de repatriëring van zwarte tegoeden aan de economie is relatief. Fiscale fraude onttrekt middelen aan de reële economie, de regularisatie brengt ze terug naar de bron. Macro-economisch is die operatie een correctie van een scheeftrekking." Michel Maus, advocaat bij het Brusselse kantoor Bloom, relativeert ook: "Na de regularisatie vloeit het geld opnieuw naar een vermogensbeheerder. Die spreidt het risico van de beleggingen wereldwijd. Het deel dat naar de Belgische economie vloeit, is dus beperkt." Een deel gaat naar de kinderen van degene die de sommen regulariseerde, zegt Jan Tuerlinckx van Tuerlinckx Tax Lawyers. "Dikwijls spenderen die de schenking aan de aankoop van een huis." Buyst gelooft niet dat die miljarden een impact hebben op de woningprijzen. "Tegenover 400 miljard euro aan uitstaande hypotheekleningen staan slechts voor 15 miljard gerecupereerde vermogens, waarvan bovendien maar een deel gebruikt wordt voor de aankoop van woningen. Het effect op de prijzen is dus heel beperkt." Hoogstens aan de kust zorgden de vrijgekomen miljarden voor beweging, bevestigt Philippe Janssens van het vastgoedadviesbureau Stadim. "De rest is peanuts." Lees verder onder de videoOp 31 december 2023 stopt de 'laatste' fiscale regularisatie. Het regeerakkoord stelt dat het Centraal Aanspreekpunt (CAP) van de Nationale Bank vanaf dan behalve de naam van de rekeninghouders ook de saldi van hun Belgische bankrekeningen zal bewaren. De fiscus krijgt toegang tot die databank, als er een vermoeden van fraude is. "Dat kan ruim worden geïnterpreteerd", verwacht Van Zantbeek. "Vandaag liggen buitenlandse tegoeden op bankrekeningen onder vuur, terwijl de Belgische onbekend zijn. We moeten niet naïef zijn. Het regeerakkoord stelt dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Koppel dat aan de mededeling van de CAP-saldi aan de fiscus, en dan kan het Belgisch bankgeheim voor de bijl gaan en deze regularisatie op volle toeren draaien." Steven Vanden Berghe van het Contactpunt pleitte er in de Kamer voor de zwarte vermogens aan te pakken die nog op de Belgische rekeningen staan. In de periode 2006-2013 was het mogelijk zwarte kapitalen te repatriëren uit het buitenland zonder dat er een boete op geheven werd. Het parket stemde stilzwijgend toe niet te vervolgen. Er moest enkel een boete voor ontdoken inkomsten worden betaald. Na 2013 kon de regularisatie van zwarte kapitalen nog altijd, maar dan wel tegen de betaling van een boete. In de helft van de Vlaamse dossiers werd gebruikgemaakt van die mogelijkheid. Van de Franstalige dossiers was dat slechts 6 procent. Vanden Berghe schat op basis van die cijfers dat op Belgische rekeningen nog altijd 50 miljard euro aan zwarte kapitalen staat. Om daar een greep op te krijgen, opperde hij het bankgeheim af te schaffen. De rekeninghouders hebben dan alle redenen om spontaan naar de fiscus te stappen, om een strafrechtelijke vervolging wegens witwassen te ontlopen. Als de regering-De Croo inderdaad de laatste eenmalige bevrijdende aangifte beëindigt, dreigt wel een juridisch vacuüm te ontstaan. Wat moet bijvoorbeeld een erfgenaam doen, als hij in 2024 stuit op een kluis met geld? "Elke maand zien we wel een cliënt die zwart geld aantreft in een erfenis", getuigt Van Zantbeek. Tot eind 2023 is de kous af als op het zwarte kapitaal een boete van 40 procent wordt betaald, maar daarna? "Het is belangrijk dat ook na 2023 een regeling bestaat voor berouwvolle fraudeurs of erfgenamen van zwarte fortuinen." "Het is wishfull thinking te denken dat dit de laatste regularisatie wordt", meent ook Dave Van Moppes, vennoot bij Tuerlinckx Tax Lawyers. Hij verwijst naar de jaren 2014 en 2015, toen er evenmin een standaardformule bestond voor regularisering. "Toen praatten we met de Bijzondere Belastinginspectie over een regeling voor zwart geld. Antwerpen hanteerde een boete van 10 procent, in Brugge was het 50 procent. Wie leep kon onderhandelen, haalde het beste resultaat." Een interne nota stelde toen een standaardtarief in, maar dat stuitte op verzet van de Raad van State. Als de fiscus niet wil of kan onderhandelen over de regularisatie van zwart geld, kan de belastingplichtige proberen met het parket een minnelijke schikking te treffen. Van Moppes: "Ik heb het ooit geprobeerd in Antwerpen en Gent, en kreeg als antwoord dat het parket geen regularisatieloket is en andere prioriteiten heeft." Als er echt geen regeling mogelijk is, kan de fiscus dan na 2023 beslag leggen op zwarte vermogens? "Daar is geen enkele rechtsbasis voor", antwoordt Gerd D. Goyvaerts, vennoot van het fiscaleadvocatenkantoor Tiberghien. Een verbeurdverklaring door het gerecht is enkel mogelijk als het geld gevonden wordt bij iemand die een bewezen misdrijf gepleegd heeft. Van Zantbeek: "Dat is bijvoorbeeld niet het geval bij erfgenamen van een fraudeur of een misdadiger. Zelfs als in de kluis van een overleden bankrover naast een zak geld ook een kalasjnikov en een masker worden gevonden, kan het gerecht zonder een eerdere veroordeling geen beslag leggen op dat geld." De regering-De Croo moet de regeling nog uitwerken, maar krijgt wel al kritiek omdat ze wacht tot 1 januari 2024 om een einde te maken aan de fiscale regularisaties. Zo komen de laatste inkomsten daaruit toch nog in de begroting van deze regering terecht (zie kader Het grote fraudeoffensief). "Nogal schijnheilig", vindt Goyvaerts. "De politici noemen de regularisatieprocedure moreel verwerpelijk, en dus wordt ze afgeschaft. Door dat uit te stellen tot net voor het einde van haar regeerperiode, zet ze druk op fiscale fraudeurs om nog gebruik te maken van de uitdovende regeling. Zo kan deze regering haar begroting opsmukken met de laatste boetes op zwart geld. Het is te vergelijken met iemand die zegt over drie jaar te zullen stoppen met roken en ondertussen rustig voortdoet tot zijn volle sigarettenkast leeg is."