Het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA) en Europol kwamen afgelopen week met hun rapport over de Europese drugsmarkt. De cijfers zijn hallucinant. Europa was van oudsher een doelmarkt voor illegale drugs, maar wordt hoe langer hoe meer ook een productiemarkt. Om de huidige stand te schetsen: cocaïne komt uit Zuid-Amerika, heroïne uit Afghanistan, en cannabis en MDMA (actief bestanddeel van XTC) wordt op Europese bodem gekweekt en gemaakt.

De gevolgen daarvan in Europa? Meer corruptie en geweld. De drijvende krachten achter de drugsmarkt zijn "globalisering, technologie en innovatie", volgens het rapport. En die eengemaakte drugsmarkt blijk succesvol. Vandaag zijn drugs zijn zuiverder, krachtiger en goedkoper dan tien jaar geleden.

Markt van 30 miljard

Jaarlijks gaat zo'n 30 miljard euro om in de Europese drugshandel, die grotendeels in handen is van georganiseerde criminele groepen van over de hele wereld. Cannabis is goed voor 11,6 miljard euro en komt vooral via Spanje binnen. Heroïne en andere opiumderivaten zijn goed voor 7,4 miljard euro en komen uit Afghanistan, vooral via Turkije binnen. De Europese cocaïne-omzet klokt af op 9,1 miljard euro en komt met containers via de Belgische, Nederlandse en Spaanse havens binnen. Synthetische drugs zoals amfetamines en MDMA zijn goed voor 1 miljard euro en komen van Europese bodem met Nederland en België als voornaamste productiehubs.

Cannabis is veruit de grootste markt met bijna 25 miljoen gebruikers in Europa. Heroïne wordt naar schatting door 1,3 miljoen Europeanen gebruikt. De markten voor cocaïne en synthetische drugs hebben elk 4 miljoen gebruikers.

Goed georganiseerd

De Europese drugsmarkt verbindt criminelen over de hele wereld en vertakt zich naar andere criminele activiteiten zoals mensenhandel, straatgeweld, geld witwassen en terrorisme. Logistiek gezien is de legale wereldhandel een zegen geweest voor drugsbendes, die even handig gebruikmaken van de bestaande logistieke ketens als de eerste de beste multinational. Alle transportmodaliteiten worden benut, van containers en vliegverkeer tot pakketjes met bestelwagens.

Ook de digitalisering heeft zijn effect niet gemist, met het dark web, onlinewebwinkels, sociale netwerken en geëncrypteerde chatdiensten, zoals WhatsApp, als voornaamste wapens om onder de radar van de politiediensten te blijven.

De winstgevendheid is de voornaamste drijfveer achter de drugshandel. Dat leert de simpele winstmargeberekening in het rapport: 100 kg cocaïne heeft een straatwaarde van 6 miljoen euro en productiekosten van 'slechts' 250.000 euro. Tel uit je winst.

Qua oplossingen schuift het rapport geen baanbrekende acties naar voren, maar slaakt het een luide noodkreet voor meer middelen om de bestaande drugsbestrijding te versterken. Zo moet men de bewaking van de Europese buitengrenzen opvoeren, de Europese productiehubs nog strenger controleren en de voornaamste criminele organisaties harder aanpakken. Dat zal evenwel niet lukken zonder pan-Europese en zelfs globale samenwerking tussen politie en justitie, luidt de conclusie.