Veertien lange coronamaanden bleef het toerisme zo goed als onbestaande, op een kortstondige herleving in de zomer na. Toch bleef TUI-topman Friedrich Joussen de boodschap verspreiden dat reizen in de gecontroleerde omgeving van een TUI-pakketreis heel veilig was. Reizen bleef bovendien een essentiële behoefte en had dus een mooie toekomst.
...

Veertien lange coronamaanden bleef het toerisme zo goed als onbestaande, op een kortstondige herleving in de zomer na. Toch bleef TUI-topman Friedrich Joussen de boodschap verspreiden dat reizen in de gecontroleerde omgeving van een TUI-pakketreis heel veilig was. Reizen bleef bovendien een essentiële behoefte en had dus een mooie toekomst. Die mooie toekomst werd vooral door de Duitse belastingbetaler verzekerd. Drie keer kwam de overheid tussen, voor een bedrag van 4,3 miljard euro. De vakantiemaker wacht een loodzware terugbetaling. Eind maart had TUI geen 200 miljoen euro eigen vermogen meer, op een balanstotaal van bijna 15 miljard euro. Het eerste halfjaar, met de wintermaanden, is weliswaar doorgaans verlieslatend, maar de pandemie gaf de groep een extra mokerslag ( zie tabel hieronder). Bij zulke cijfers wordt optimisme bijna een plicht. Tijdens een gezamenlijke persconferentie vorige week van de luchthavenuitbater Brussels Airport Company, Brussels Airlines en TUI klonk de boodschap unisono vol hoop. "De vooruitzichten zijn positief en gunstig. Reizen kan ook deze zomer verantwoord en veilig", stelt Gunther Hofman, de algemeen directeur voor West-Europa van de luchtvaartmaatschappij TUI Fly, een dochter van de vakantiemaker TUI. "Een groot deel van onze reizigers boekt een van onze pakketreizen. Die hebben tijdens de coronacrisis hun degelijkheid bewezen. De reiziger is juridisch beschermd, bijvoorbeeld voor een repatriëring of herboeking." Ook Arnaud Feist, de CEO van Brussels Airport Company, is "vol vertrouwen dat de deur naar de vrijheid de volgende weken echt zal opengaan. Dat heeft alles te maken met de vaccinatiecampagne. Sinds een maand kunnen we weer naar het buitenland voor vakantie en vrije tijd. Veel mensen hebben daar zin in. We zien het aantal boekingen dag na dag stijgen. Ook zakenreizen trekken weer aan. Virtuele vergaderingen hebben hun grens bereikt." Peter Gerber, de CEO van Brussels Airlines, stelt dat "het ergste voorbij is. Toeristen willen naar de Canarische Eilanden, Spanje, Portugal of de Griekse eilanden. Toch blijft flexibiliteit het sleutelwoord. We moeten ons nog altijd voortdurend aanpassen aan de regelgeving in de diverse landen. Onze klanten moeten weten dat ze nog maanden kunnen herboeken." Brussels Airlines is een filiaal van de Duitse Lufthansa Groep. De Duitse CEO, Carsten Spohr, was tijdens de algemene vergadering van 4 mei ook al optimistisch. "Ondanks de zwaarste crisis in de geschiedenis van de luchtvaart, ben ik vol vertrouwen. Want mensen willen reizen!" Toch meent Spohr dat de markt pas tegen 2025 zal zijn hersteld van de coronaklap. Het herstel zal dus langzaam gaan. Arnaud Feist ziet het aantal reizigers wel elke dag "geleidelijk aan" toenemen: "We verwachten 40.000 reizigers per dag in juli. Op piekdagen in juli 2019 hadden we 90.000 reizigers. Het zal dus nog even duren vooraleer we een nieuw normaal vinden in het reizen." Peter Gerber van Brussels Airlines noemt het vliegtuig "de veiligste plaats ter wereld. Iedereen is getest en/of gevaccineerd. En het ventilatiesysteem maakt de lucht even veilig als in een operatiekamer." Want de consument blijft toch wat wantrouwig. Toen de Britse premier Boris Johnson eind februari versoepelingen aankondigde, met reizen vanaf mei, raakten de boekingssystemen van TUI in het Verenigd Koninkrijk overbelast. De vakantiemaker zag daarin het ultieme bewijs dat de klant snakt naar die al maanden uitgestelde reis. Maar de Britse vereniging van vakantiemakers, Advantage Travel, nuanceerde die blijde mare. 60 procent van de boekingen waren voor het jaar 2022, de overige 40 procent vooral voor de laatste maanden van dit jaar. TUI meldt bovendien in zijn jongste halfjaarverslag dat in de periode van oktober 2020 tot eind maart 2021 2,6 miljoen reizigers een vakantie boekten. Maar de voorbije maanden zwakten de boekingen af in vergelijking met eind 2020. En het gros van de reizen is voor later. Het aantal boekingen van Britten voor de zomer van 2022 bijvoorbeeld ligt bijna drie keer hoger dan die in de zomer van 2019. "De hemel klaart bij ons eindelijk wat op", merkt Piet Demeyere, de woordvoerder van TUI in België. "Steeds meer bestemmingen worden toegankelijker, zoals de heel populaire Balearen en de Canarische eilanden. Voor het Hemelvaartweekend waren de vluchten tot 92 procent gevuld. De reiziger heeft gewacht op beter nieuws. De reisplannen worden nu effectief in een boeking omgezet." Er zijn wel nog hinderpalen. De vaccinatiecampagne op het Europese vasteland is nu pas op kruissnelheid. Voor wie al minstens één spuitje kreeg, wenkt een Europees vaccinatiepaspoort dat toegang geeft tot alle landen van de Europese Unie. Dat paspoort zou er op 21 juni moeten zijn. Maar Arnaud Feist wil meer. Op de luchthaven van Zaventem zijn vorig jaar een kwart miljoen coronatests afgenomen. Dat testen blijft een noodzaak. Een lezer liet ons de voorbije week weten dat het testen geldt voor vertrekkende passagiers, maar dat hij bij zijn terugkeer uit Portugal geen test hoefde te ondergaan. "Sneltesten is ook een van de kernelementen in het coronaveiligheidsbeleid in Zuid-Europa, naast het vaccinatiepaspoort en immuniteitsbewijzen", benadrukt Gunther Hofman van TUI Fly. Griekenland bijvoorbeeld staakte de reisbeperkingen voor wie gevaccineerd is of al eens besmet was. Griekenland haalde in 2019 ruim 38 miljard euro inkomsten uit toerisme, meer dan een vijfde van zijn bruto binnenlands product. 2019 was met 34 miljoen toeristen een recordjaar. Vorig jaar waren het er 7,4 miljoen, goed voor nog geen 15 miljard euro. De al kwakkelende Griekse economie wil die levensader dus zo snel mogelijk terug. Ook de internationale reisvereniging World Travel & Tourism Council luidde onlangs de alarmbel. De pandemie kostte vorig jaar wereldwijd 4500 miljard dollar aan omzet en 62 miljoen banen. Vooral voor Zuid-Europa en groeilanden als Thailand en Turkije is toerisme een grote bron van inkomsten. De Belgische federale regering blijft intussen vakantiereizen afraden. Een kleurencode brengt het besmettingsrisico van de verschillende regio's in kaart. Wie terugkeert uit een rode zone moet in quarantaine en zich laten testen. "Wij bieden pakketreizen aan naar groene en oranje zones", zegt Gunther Hofman van TUI Fly. "Voor bestemmingen met code rood hebben we enkel vliegtickets. Het probleem is dat een hele regio soms rood is gekleurd, terwijl die code niet geldt voor de vakantiebestemming in die zone." Dat is bijvoorbeeld het geval voor grote regio's in Griekenland. Daarom wordt gedacht aan corridors naar sommige Griekse vakantie-eilanden. De corridorreizen lassen meer veiligheidsprotocollen en testen in. Ze zijn er voor kleinere groepen en bubbels in een gecontroleerde omgeving. Het aantal bestemmingen blijft beperkt, terwijl het aantal boekingen groeit. Krijgen we daardoor stijgende prijzen? "We kunnen moeilijk iets zeggen over het effect op de prijzen", meldt Peter Gerber van Brussels Airlines. "Maar ik verwacht geen grote prijsstijgingen. Tenzij er weinig aanbod is naar een bepaalde bestemming. Dat kan een prijseffect hebben." Maar er kan snel worden geschakeld in het aanbod, want de luchthavens gebruiken nog maar weinig van hun capaciteit. Ook Brussels Airlines kan zijn vliegcapaciteit snel opdrijven, wanneer de vraag aantrekt. De hotelcapaciteit ter plaatse is een ander paar mouwen. In onzekere tijden kiezen toeristen voor de klassiekers: Frankrijk, Griekenland, Italië, Portugal of Spanje. Maar wellicht zullen ook de inwoners van die grote vakantielanden massaal in eigen land met vakantie gaan. "De voorbije jaren bleven de prijzen stabiel", weet Gunther Hofman van TUI Fly. "Bepaalde landen zijn nog niet toegankelijk. Dat betekent minder hotelcapaciteit, wat de prijsvorming in evenwicht brengt." TUI haalt vandaag circa drie kwart van de capaciteit van een normale zomervakantie. "Indien veel bestemmingen niet uit code rood geraken, zal dat de markt vernauwen naar de oranje bestemmingen", duidt TUI woordvoerder Piet Demeyere. "En dat kan het evenwicht tussen de vraag en het aanbod ongunstig beïnvloeden."