Alles over PS

De vakbonden willen met een actiedag op 29 maart druk zetten op de regering-De Croo om de loonwet te versoepelen en de komende twee jaar een hogere reële loonstijging toe te kennen. Maar de Vivaldi-coalitie gaat niet overstag. De regeringspartij PS heeft wel oren naar de syndicale eisen, maar wil later in andere dossiers grotere trofeeën binnenhalen.

Op federaal niveau moeten de komende weken en maanden verschillende topfuncties en bestuursmandaten in overheidsinstellingen en staatsbedrijven ingevuld geraken. De manier waarop de partijen de zitjes verdelen is een weinig verheffend spektakel. Dat gesjacher is oude politieke cultuur. Het is zeer de vraag of nog iemand aandacht heeft voor de competenties van de toekomstige voorzitter van de NMBS, De Nationale Loterij of Proximus.

De blokkering in het loonoverleg tussen vakbonden en werkgevers legt de bal in het kamp van de regering-De Croo. Het is nu aan de minister van Werk, Pierre-Yves Dermagne (PS), om een loonnorm voor de komende twee jaar vast te leggen. Als hij ingaat op de eis van de vakbonden om een grotere loonstijging toe te kennen dan de wet bepaalt, zit de PS op ramkoers met de liberalen in de regering. De linker- of de rechterflank van de regering moet sowieso inbinden.

Minister van Pensioenen Karin Lalieux (PS) wil de verhoging van de minimumpensioenen de komende jaren financieren door het fiscaal gunstregime voor aanvullende pensioenen aan te pakken. Dat moet 1,8 miljard euro opbrengen. Indien de regering-De Croo dat pad inslaat, betekent dat een contractbreuk van de staat met de burgers. Die werden net met fiscale voordelen naar aanvullend pensioensparen gelokt.

De Vlaamse regering wil langdurig tijdelijk werklozen intensiever begeleiden en opleiden, maar het enthousiasme daarvoor is bij de federale regering en vooral de PS beperkt. Ondertussen groeit de bezorgdheid over het stijgende aantal langdurig zieken dat vooral in Wallonië te grote proporties aanneemt. En aan Franstalige kant wordt kribbig gereageerd op het CD&V-voorstel voor een nieuwe staatshervorming volgens het principe 2+2. Het is een kwestie van tijd vooraleer deze thema's voor noord-zuidspanningen zorgen in de regering-De Croo.

De PS wil de loonwet aanpassen, zodat een hogere reële loonstijging mogelijk is dan de vooropgestelde 0,4 procent. Dat klinkt de vakbonden als muziek in de oren. Coalitiepartner Open Vld zet de hakken in het zand. Toegeven betekent dat de vakbonden ook in andere sociaaleconomische dossiers hun slag kunnen thuishalen en met de hulp van de PS het regeringsbeleid flink naar links kunnen doen overhellen.

Het Overlegcomité heeft dinsdagavond de eerste versie van het "plan voor herstel en veerkracht" en de bijhorende verdeling van het geld uit het Europese relancefonds goedgekeurd, zo heeft het kabinet van staatssecretaris voor Relance Thomas Dermine (PS) gemeld.

Vlaanderen krijgt met 2,25 miljard euro de helft van de Europees relancegeld voor de deelstaten. Dat is minder dan gevraagd, maar de regering-Jambon lijkt er tevreden mee. Cruciaal is nu hoe de federale en regionale overheden de miljarden zullen gebruiken. Bij de PS, die het relancebeleid regisseert, is de verleiding groot om lopende uitgaven als productieve investeringen te verpakken.

Het coronavirus zal in 2021 veel tijd en energie van de regering-De Croo vergen. Maar zodra de pandemie wordt ingedijkt, zullen de klassieke ideologische spanningen in de bonte coalitie toenemen, zeker over sociaaleconomische thema's als fiscaliteit, begroting, concurrentiekracht en relance.

Hogere uitgaven voor pensioenen en andere uitkeringen, die uiteindelijk wel worden gefinancierd door vermogenstaksen. Alle sociale departementen in handen van de socialistische familie. Het is duidelijk: de PS is de grote winnaar van de Vivaldi-onderhandelingen. Net als in 1988 kan de partij na een aantal jaren oppositie uitpakken met een 'retour du coeur'-beleid.

Een Vivaldi-regering wordt op de rails gezet. Maar een ontsporing van de trein is niet uitgesloten. De sociaaleconomische kloof tussen de partijen blijft zeer diep. De voorbije week werd bovendien duidelijk dat niet-economische dossiers, zoals identiteit en de verdere liberalisering van abortus, Vivaldi onder druk kunnen zetten.

Egbert Lachaert denkt aan een Vivaldi-regering, maar die dreigt behoorlijk links te worden. De Franstalige socialisten willen niet terugkomen op wat ze in de vorige onderhandelingen al hebben binnengehaald. En dan moeten de Franstalige groenen van Ecolo nog hun eisen op tafel leggen. Open Vld en de rechtervleugel van CD&V dreigen een paar onverteerbare sociaaleconomische maatregelen te moeten slikken.

De druk van Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert om meer rechts-liberale accenten in een regeerakkoord te krijgen, is ijdele hoop. Welke federale coalitie ook gevormd wordt, de economische bocht naar links lijkt genomen. De PS zal niet meer terugkomen op de toegevingen over de sociale uitgaven, die ze van de N-VA heeft bekomen. En nieuwe en hogere taksen - mét vermogensbelasting - moeten helpen om een totale ontsporing van de begroting tegen te gaan.

Een nieuwe federale regering is er nog niet, maar aangezien de PS en de N-VA zich aan elkaar hebben vastgeklonken, liggen de sociaaleconomische contouren van het regeerakkoord klaar. Een vermogenswinstbelasting, hogere uitkeringen en uitgaven voor de gezondheidszorg zijn een ruk naar links. Maar de maatregelen van de regering-Michel zouden amper worden teruggeschroefd.