De aanstelling van Peter Leyman aan het hoofd van Voka - in een duobaan met Jo Libeer - kan op ruime en onverdachte instemming rekenen. "Waren er maar meer managers zoals hij. Schrijf dat maar op", zegt een enthousiaste Herwig Jorissen, voorzitter van het Vlaamse ABVV-Metaal. "Als ex-topman van Volvo Cars Gent is hij een overtuigde verdediger van de industrie in Vlaanderen." Geen wonder dat ook de andere belangrijke actoren uit de Vlaamse industrie tevreden reageren.
...

De aanstelling van Peter Leyman aan het hoofd van Voka - in een duobaan met Jo Libeer - kan op ruime en onverdachte instemming rekenen. "Waren er maar meer managers zoals hij. Schrijf dat maar op", zegt een enthousiaste Herwig Jorissen, voorzitter van het Vlaamse ABVV-Metaal. "Als ex-topman van Volvo Cars Gent is hij een overtuigde verdediger van de industrie in Vlaanderen." Geen wonder dat ook de andere belangrijke actoren uit de Vlaamse industrie tevreden reageren. Want Leyman is meer dan de man die twintig jaar lang bij Volvo Cars Gent actief was, eerst in humanresourcesfuncties en sinds 2001 als general manager. De voorbije twee jaar was hij ook CEO van Vergokan in Oudenaarde, een uit de kluiten gewassen kmo voor kabelsystemen. "Vergokan leiden was iets anders dan een complexe organisatie van 5500 man aansturen. Bij Volvo ging het louter om productie. In Oudenaarde droeg ik ook de verantwoordelijkheid voor de profit & loss van de onderneming. En ik moest ook toekijken op dingen als verkoop en marketing. Dat was een openbaring." Leyman voelt zich nog altijd een man van de industrie. "Sommigen beweren dat de industrie de weg op gaat van landbouw en dat ze op termijn nog amper 3 procent van het bbp zal uitmaken. Ik geloof daar niet in. Met logistiek en innovatie alleen gaan we het in dit land niet redden." De technologiefederatie Agoria, voor Peter Leyman een vertrouwde biotoop, zal het graag horen. Leyman was een vijftal jaar voorzitter van Agoria Oost- en West-Vlaanderen. Een groot deel van de top van de federatie behoort tot zijn professionele intimi: topman Paul Soete, de Gentse directeur Alain Depoorter, maar vooral Wilson De Pril, directeur-generaal Agoria Vlaanderen. "Wilson was directeur van Agoria Oost- en West-Vlaanderen toen ik bij Volvo startte. We deelden een interesse voor alles wat met automobiel te maken heeft." "Ik ken Peter sinds het begin van de jaren tachtig en kan gerust zeggen dat we vrienden zijn", zegt De Pril. "Hij is een harde werker, professioneel opgegroeid in een grote onderneming, maar bij Vergokan heeft hij ook ervaring opgedaan in een kleiner bedrijf. Het is een goede zaak dat hij ook in die brede kmo-wereld actief is geweest voor hij overstapte naar een topfunctie bij Voka. Natuurlijk wordt het anders. Nu moet hij naar buiten treden voor een collectief van ondernemingen. Maar hij kent de werkgeverswereld vanuit zijn rol als voorzitter van Agoria Oost- en West-Vlaanderen." Leyman praatte in die periode vaak met De Pril over samenwerken met vakbonden en onderhandelingsmodellen. Bij het sectoraal overleg voor de metaalsector is hij weliswaar nooit rechtstreeks betrokken geweest. Leyman: "De sectorale onderhandelingen werden op nationaal niveau gevoerd. Ik deed wel mee aan het voorbereidende werk. Zo heb ik Paul Soete goed leren kennen. Ik zat ook in de nationale raad van bestuur van Agoria en leerde de problemen van andere bedrijven kennen." Hr-managers onder elkaar Ook bij Voka zal Leyman verschillende standpunten moeten bundelen tot een gezamenlijke visie. Leyman: "Dat zal niet altijd even eenvoudig zijn. Ik besef maar al te goed dat een werkgeversorganisatie anders functioneert dan een bedrijf waar je CEO bent. Bij Vergokan zat ik in een comfortzone, dit wordt een uitdaging." Maar Leyman staat er niet alleen voor. Philippe Muyters wordt aan het hoofd van Voka immers opgevolgd door een duo. Leyman zal als gedelegeerd bestuurder de contacten met de buitenwereld, de Vlaamse regering, de top van de administratie en de vakbonden onderhouden. Jo Libeer (53) gaat als algemeen directeur van Voka de interne organisatie van het VEV en de kamers van koophandel coördineren (zie ook De 22 van Jo Libeer, blz. 46). Peter Leyman doet ook geen stap in het onbekende. Hij was in 2006 een jaar voorzitter geweest van Voka Oost-Vlaanderen en zat een drietal jaar in het bestuurscomitévan Oost-Vlaanderen, het operationeel orgaan van de kamer van koophandel. De nieuwe Voka-topman rekent voor advies wellicht ook op zijn goede contacten met Vlaamse captains of industry. Een belangrijke figuur is Philippe Vlerick, de sterke man achter de industrieholding Pentahold, de eigenaar van Vergokan. "Philippe is niet echt gelukkig met mijn vertrek bij Vergokan, maar we zijn altijd fair en eerlijk geweest met elkaar. Ook nu." Een andere belangrijke figuur voor Leyman is Chris Dewulf, de voorzitter en ex-CEO van de weefgetouwengroep Picanol. Leyman: "Ik zie Chris regelmatig. Ik heb hem altijd als een van mijn mentoren beschouwd. Hij is een man van de werkvloer. Zoals ik. Ik heb dat met de paplepel meegekregen." Chris Dewulf was een van Leymans voorgangers bij Volvo Cars Gent. Opvallend: hij heeft net als Leyman een achtergrond in human resources. Ook Hubert Casneuf, een vroegere topman van Volvo Cars, heeft een verleden in human resources. Toeval? "De verantwoordelijkheden bij een fabriek als Volvo Gent draaiden rond mensen: je moet ze op de juiste plaats zetten en laten evolueren", legt Leyman uit. "Dat was ook ingegeven door de moedermaatschappij. De Zweedse bedrijfscultuur hechtte toen veel belang aan human resources." De nieuwe Voka-topman voelt zich nog altijd zeer goed in het hr-wereldje, maar voelt niet langer de nood om er allerlei seminaries over bij te wonen. "In Vlaanderen vormen hr-mensen een gesloten wereld", stelt hij vast. Leyman beaamt dat er bij heel wat Vlaamse personeelsmanagers een gevoel van frustratie overheerst: "Logisch. In veel bedrijven is dat de eindeloopbaanfunctie of de laatste job vooraleer je buiten vliegt. Ik ken weinig bedrijven waar de hr-manager echt betrokken is bij de strategische oefening van het bedrijf." De hr-ervaring moet Leyman goed uitkomen in het sociaal overleg. Bovendien onderhoudt hij goede contacten met een aantal vakbondsmensen. De relatie met de politiek is dan weer iets complexer, om het zacht uit te drukken. Toen Peter Leyman nog topman was van Volvo Cars Gent werd wel eens gezegd dan hij meer invloed had dan de Gentse burgemeester. Als werkgever van 5500 mensen had hij dan ook een rechtstreekse lijn met de eerste minister of de Vlaamse minister-president. Wat wordt dat dan met Voka in Vlaanderen dat 17.000 leden telt euro en 60 procent van de Vlaamse private tewerkstelling of 900.000 werknemers vertegenwoordigt? "De lijn naar de politieke beslissingscentra was er en zal er blijven," zegt een Vlaamse topondernemer. "De drempel om toegang te krijgen tot politici was klein bij Volvo Cars, want die 5500 mensen waren natuurlijk ook potentiële kiezers. Voor kmo's is het zo goed als onmogelijk om snel toegang te krijgen tot politiek", geeft Leyman toe. Peter Leyman mocht dan als Volvo-baas veel contacten hebben met de politieke wereld, toch fronsten nogal wat mensen de wenkbrauwen toen hij zich kandidaat stelde bij de parlementsverkiezingen van juni 2007. Hij kreeg de derde en verkiesbare plaats op de CD&V-lijst. De politieke kleur wekte geen verwondering - "ik denk dat mijn vader nog voor het NCMV, de voorganger van Unizo, heeft gewerkt" -, wel de overstap op zich. "Je moet dat in de context zien", zegt Leyman. "Ik had er twintig jaar Volvo op zitten. Had men mij gevraagd om vijf jaar CEO te worden van GM of Ford, dan had ik geweigerd. Ik wou wel nog ergens hr-manager worden of CEO van een klein bedrijf. Maar toen Yves Leterme me vroeg om in de politiek te gaan, heb ik niet geweigerd. Ik kende hem van vroeger. Maar misschien heb ik te snel ja gezegd." Het vervolg is bekend: Leyman scoorde met 31.577 voorkeurstemmen in het traditioneel blauwe Oost-Vlaanderen zeer sterk. De regeringsformatie werd echter een processie van Echternach. Uiteindelijk nam Leyman een goed half jaar na de verkiezingen ontslag als Kamerlid, ontgoocheld door het immobilisme van de politiek. "Misschien was het anders gelopen mocht de formatie vlot zijn gegaan", geeft Leyman toe. "Anderzijds: in het bedrijfsleven kun je dingen bereiken zonder om de vier jaar verkozen te moeten worden. Maar ik heb geen rancune. Uit politieke hoek heb ik ook geen negatievereacties gekregen." De CD&V wordt nochtans niet graag herinnerd aan de Leyman-saga. Na enig aandringen komen de tongen wel los, zij het anoniem: "Het probleem was dat Leyman grotendeels aan zijn lot werd overgelaten. Leterme had men binnengehaald, maar die had zijn handen vol met de formatie. De diehards hebben hem ook nooit als een volwaardige partner aangezien." De mislukte passage in de politiek heeft de voormalige topman van Volvo lang doen nadenken vooraleer hij inging op het aanbod van Luc De Bruyckere om gedelegeerd bestuurder te worden van Voka. "Twee maanden heb ik er over gedaan. Ik wilde geen tweede mislukking zoals in de politiek. Maar het Voka-aanbod is een eer voor mij. Niet iedereen krijgt de kans om de spreekbuis zijn van ondernemend Vlaanderen." Als topman van Voka moet Leyman wel een aantal bestuursmandaten laten vallen. Hij had al zijn zitje bij Assubel afgestaan toen hij in de politiek stapte. Hij blijft wel bestuurder bij het Gentse cateringbedrijf Gourmet Invent, het Ieperse Transics en blijft in een aantal adviesraden, bijvoorbeeld die van de Vlerick Leuven Gent Management School. Leyman onderhoudt trouwens goede contacten met de universitaire wereld zoals met Marc De Clercq, decaan aan de faculteit Economie van de Universiteit Gent, en Roland Van Dierdonck, voormalige decaan van de Vlerick-school. Voka houdt steevast een pleidooi voor meer Vlaamse autonomie. Kan de nieuwe gedelegeerd bestuurder zich daarin vinden? Leyman noemt zich openlijk Vlaamsgezind, maar niet radicaal. "Een aantal zaken kunnen zo niet verder in dit land. Ik zie toch grote verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië. In een aantal dossiers lopen de meningen sterk uiteen. Maar: we moeten kijken naar wat ons nog samenhoudt, eerder dan naar de grote verschillen." Leyman is Vlaamsgezind maar geen lid van de Marnixring of de Orde van de Prince. "Maar wel van de Rolling Amazon Band", lacht hij. In zijn vrije tijd is Leyman gitarist en frontman van deze band die bestaat uit (ex-)personeelsleden van Volvo. Aanvankelijk was het de bedoeling om zeven jaar geleden één keer te spelen naar aanleiding van 75 jaar Volvo. Ook de bekende Vlaamse componist-dirigent Dirk Brossé was bij het project betrokken. "Wij hebben een paar nummers gespeeld met het European Festival Orchestra", herinnert Leyman zich. "De goede relatie met Dirk is gebleven." Voor de rest is de automobielwereld duidelijk een afgesloten verhaal. Leyman werd meermaals opgevoerd om samen met andere auto-experts als Vic Heylen en Pierre-Alain De Smedt (VW Vorst en Febiac) zijn licht te laten schijnen over de sector, maar het is niet zo dat de heren elkaar nu nog informeel ontmoeten over te praten over de auto-assemblage in België. Leyman: "Pierre-Alain De Smedt heb ik jammer genoeg nooit gekend. Ik heb wel nog contacten met Volvo-mensen in Zweden maar niet in Vlaanderen. Dat is een afgesloten hoofdstuk. Wat niet wegneemt dat wat nu in de autosector gebeurt mij bijzonder bezighoudt, maar dan meer vanuit een bekommernis om de werkgelegenheid. Als er morgen bij pakweg BASF een probleem is, zal ik mij daar ook zorgen over maken." focus. De '22' van Jo Libeer, blz. 46 Door Alain Mouton/Foto's Belga"Waren er maar meer managers zoals hij" Herwig Jorissen, ABVV-Metaal "In het bedrijfsleven kan je dingen bereiken zonder om de vier jaar verkozen te moeten worden"