Met het in Dublin afgesloten stabiliteitspact lijkt het laatste obstakel voor de Europese Monetaire Unie (EMU) uit de weg geruimd. Kermit Schoenholtz, hoofdeconoom Europa bij Salomon Brothers, blikt vooruit op wat 1997 zal brengen voor de economieën uit het Oude Continent en ziet dat de geleverde inspanningen eindelijk vruchten afwerpen : "Aangevuurd door een soepele monetaire politiek pikten de continentale Europese economieën in 1996 terug aan met hun trendgroei na de lage gemiddelde groei van de voorbije vijf jaar. Tegelijk zorgen de budgettaire inspanningen en de politieke wil voor een wijdverspreid geloof dat het EMU-project zoals gepland in 1999 van start zal gaan. Heel wat landen verlagen hun langetermijnrentevoeten en Europa lijkt zich op te maken voor een economische groei."
...

Met het in Dublin afgesloten stabiliteitspact lijkt het laatste obstakel voor de Europese Monetaire Unie (EMU) uit de weg geruimd. Kermit Schoenholtz, hoofdeconoom Europa bij Salomon Brothers, blikt vooruit op wat 1997 zal brengen voor de economieën uit het Oude Continent en ziet dat de geleverde inspanningen eindelijk vruchten afwerpen : "Aangevuurd door een soepele monetaire politiek pikten de continentale Europese economieën in 1996 terug aan met hun trendgroei na de lage gemiddelde groei van de voorbije vijf jaar. Tegelijk zorgen de budgettaire inspanningen en de politieke wil voor een wijdverspreid geloof dat het EMU-project zoals gepland in 1999 van start zal gaan. Heel wat landen verlagen hun langetermijnrentevoeten en Europa lijkt zich op te maken voor een economische groei." TRENDS. Breekt voor Europa nu een periode van langdurige groei aan ? KERMIT SCHOENHOLTZ. De Europese landen zullen in 1997 goed presteren op het vlak van economische groei. Zeker voor de EMU-kernlanden vormen de appreciaties van de Italiaanse lire en het Britse pond een extra groeiprikkel. Landen als Spanje en Italië zullen volgend jaar dan weer een nog restrictiever fiscaal beleid moeten voeren. Europa zal opnieuw zijn langetermijntrendgroei bereiken, ondanks de fiscale rem het terugdringen van de overheidstekorten neemt in 1997 nog een hap van 1 % uit het Europese bruto binnenlands product (BBP). Dat groeicijfer zal zo hoog zijn dat Europa op dat vlak voor het eerst in vijf jaar de Verenigde Staten achter zich zal laten. In 1998 verwacht ik zelfs nog een versnelling van die groei. In Frankrijk en Duitsland bijvoorbeeld kan de restrictieve fiscale politiek om de Maastricht-criteria te halen, worden versoepeld. Bovendien staan in 1998 verkiezingen op het programma in Frankrijk en Duitsland. Dat speelt in de kaart van een meer expansief gericht fiscaal beleid. Het betekent echter ook dat op iets langere termijn de inflatoire druk zal toenenemen. Wellicht zal in 1997 de Europese inflatie een 30-jarig dieptepunt bereiken om daarna, in 1998, opnieuw op te veren. Betekent dit ook dat de rentevoeten in Europa hun bodem hebben bereikt ?Inderdaad, de groei in de kernlanden zal er ook de rentevoeten opdrijven. De behoefte aan een nog soepeler monetaire politiek ebt weg. Tegen eind 1997 zal de rentevoet op tienjarige DM-obligaties tot 6,5 % opveren. Bovendien zal het verschil in obligatierendement tussen de landen die traditioneel een hoger rendement boden en de kernlanden kleiner worden. Nu algemeen wordt aangenomen dat de EMU van start zal gaan, smelt de risicopremie op het wisselkoersrisico van de zwakkere munten weg. Het dichtslibben van dat verschil kadert ook in de convergentie tussen de Europese economieën. U verwacht dus dat de EMU met een vrij groot aantal landen van start kan gaan ?Ja, Spanje en Portugal zullen in 1997 identieke overheidstekorten als Frankrijk halen en zullen waarschijnlijk voldoen aan het inflatiecriterium. Als de overheid doorgaat met de fiscale consolidatie zal Italië tegen 2001 ook de 3 %-begrotingsnorm bereiken. Ook België zal probleemloos gedelibereerd worden inzake de 60 %-schuldnorm. Er is immers een duidelijke neerwaartse trend merkbaar. Bovendien zullen landen zoals Groot-Brittannië, Zweden of Denemarken die tijdens de opstartfase nog even de kat uit de boom willen kijken vrij snel toetreden. Mogen we ons in 1997 eventueel aan speculatieve aanvallen verwachten tegen de munten die in 1999 of iets later tot de EMU toetreden ?Nu de kapitaalbewegingen volledig geliberaliseerd zijn en de transactiekosten laag zijn, kan men zich altijd aan grote verschuivingen verwachten. Toch denk ik dat in 1997 de markten daartoe weinig reden zullen hebben omdat de Europese munten op dit ogenblik correct zijn gewaardeerd. Ook de huidige koers van de Europese munten ten opzichte van de dollar zit in de buurt van het competitief evenwicht.Nochtans blijkt uit de recentste wereldhandelcijfers dat Europa marktaandeel op de wereldmarkten verliest ?Daaruit mag men nog niet besluiten dat Europa aan competitiviteit inboet. Vergeet niet dat de Europese lopende rekening een overschot vertoont, terwijl de VS met een tekort kampt. Dat verschil is wel vertekend door de slabakkende vraag in Europa de voorbije jaren in vergelijking met de VS. De Europese munten zijn nu correct gewaardeerd tegenover de dollar.Waar liggen de valkuilen voor de Europese economieën in 1997 ?De bestrijding van de werkloosheid vormt de belangrijkste uitdaging. Voor het EMU-project spelen de prestaties op het vlak van tewerkstelling misschien niet meteen mee al was het maar omdat op dat vlak aan geen Maastricht-norm moet worden voldaan. Op langere termijn is een hogere tewerkstellingsgraad echter een must om de overheidsfinanciën niet opnieuw te laten ontsporen. Die onderliggende structurele zwakte maakt tevens dat onze economieën zeer gevoelig zijn voor eventuele tegenslagen. Elke onverwachte conjunctuurverzwakking vormt een risico voor het EMU-project, omdat het vertrouwen van de burger snel kan worden aangetast. Een hervorming van de sociale zekerheid, het verlichten van de fiscale druk, het indekken van de enorme toekomstige pensioenlasten en de arbeidsmarkt uit het te strakke keurslijf verlossen, zijn dan ook de onderliggende voorwaarden om de Europese heropleving een duurzaam karakter te bezorgen. Vergeet niet dat de groei in de eerste helft van de jaren '90 ver beneden het peil lag dan de politici hadden vermoed.Is dat ook de analyse die we in 1997 voor het economisch plaatje van België kunnen maken ?Inderdaad, het halen van de Maastricht-normen blijft een hoofdrol opeisen. Door de onderliggende zwakke economische structuur zal het beleid bijzonder kort op de bal moeten spelen. Mocht in de loop van 1997 blijken dat de begrotingsdoelstellingen niet worden gehaald, dan zal de regering onmiddellijk moeten ingrijpen.DAAN KILLEMAES KERMIT SCHOENHOLTZ (SALOMON BROTHERS) Europa zal in 1997 voor het eerst in vijf jaar de Verenigde Staten qua groeicijfers achter zich laten.