Duitsers en Polen
...

Duitsers en PolenDe spanningen tussen Duitsland en Polen vormen een historische konstante. Is er na de hereniging van Duitsland en de demokratizering in Polen een nieuwe toestand geschapen ?In het jaar 1018 maakte het verdrag van Bautzen een einde aan een 15 jaar durende oorlog tussen het Heilige Duitse Rijk en Polen. Dat is waarschijnlijk de oudste herinnering die we bewaard hebben aan de blijkbaar tijdloze spanningen tussen de Germaanse en Slavische bevolkingsgroepen in Centraal-Europa. Polen verdween meermaals van de wereldkaart, verdeeld als het werd onder zijn buren. Dat belette echter niet dat het land ook zijn grote beschavings- en kultuurperiodes kende, zoals onder de Jagiello-dynastie van 1386-1572, waarin het onder meer wetenschappers als Copernicus voortbracht. Maar voor het overige is het vooral een verhaal van kommer en kwel geweest, waarin de Duitse buur meer dan eens een kwalijke rol speelde. Over de toekomstperspektieven van het Duits-Poolse samenleven stelde Arte een programma samen (donderdag 2 november vanaf 20 u.40).Na het verdrag van Versailles in 1919 werd Polen voor het eerst sinds lang weer een onafhankelijke staat. Dat leidde in 1921 tot de inrichting van een republiek, maar ook al spoedig tot de invoering van een diktatuur onder Pilsudski en uiteindelijk vanaf 1935 tot de oprichting van een militaire junta. De betrekkingen tussen Duitsland en Polen werden kompleet aan diggelen geslagen door de Nazi-inval in september 1939 meteen het begin van de Tweede Wereldoorlog en door de daaropvolgende verwoesting van Warschau in '44. Na de oorlog, toen de kommunisten de macht gegrepen hadden, werden de zaken er nauwelijks beter op. Pas aan het begin van de jaren '80 begon het tij te keren : Solidarnosc begon te ageren en zou uiteindelijk de val van het regime veroorzaken. Later in datzelfde decennium kwam daar aan de andere zijde de afbraak van de Berlijnse Muur bij en de daaropvolgende hereniging van het grote Duitsland. Hoe kijken Polen en Duitsers aan tegen de gemeenschappelijke toekomst van hun beide landen ? Dat is de rode draad door het avondvullend Arte-programma ; met onder meer een dialoog tussen gewezen Wehrmacht-soldaten en hun Poolse tegenstrevers van weleer, een relaas van de werking van de klandestiene universiteit van Krakau tijdens de oorlogsjaren en een analyse van de aktiviteiten van Solidarnosc in het licht van de gespannen verhouding van de vakbond ten opzichte van de toenmalige DDR. Zoals steeds wordt de avond afgerond met een speelfilm : de Duits-Poolse coproduktie "Lieber reich und schön", over de pogingen van gewiekste westerse zakenlui om de herwonnen vrije Poolse ekonomie in te palmen.Rudi MackintoshArte, 2 november, vanaf 20 u.40.Lech Walesa Solidarnosc brak het Poolse kommunisme, later viel de Berlijnse Muur.Hoe kijken Polen en Duitsers nu tegen elkaar aan ?TRANSPARANTE MENSIn het debat dat bij ons al jaren gevoerd wordt rond de efficiëntie van de sociale zekerheid, komt de vloed van röntgenopnamen die elk jaar in de ziekenhuizen gedaan worden, steeds opnieuw naar voor als één van de opvallende voorbeelden van verspilling. Zijn röntgenopnamen een overbodige luxe ? 100 jaar geleden werden ze ontdekt. Kijken in het lichaam werd snel een populaire bezigheid voor de medici. Inmiddels zijn er allerlei nieuwe technieken aan toegevoegd. Het menselijk lichaam begint langzaam maar zeker doorzichtig te worden. Zonder het lichaam open te maken, kan het in 3 dimensies worden bekeken. De droom van iedere chirurg begint werkelijkheid te worden. Stop de patiënt in de computer en navigeer als voorbereiding op de operatie door zijn lichaam. Is het duur speelgoed of medische noodzaak ? In zijn populair-wetenschappelijke reeks Noorderlicht poogt de VPRO een antwoord te bieden. (Ned 3, maandag 6 november, 20 u.) FENOMEEN QUEENQueen was en is een fenomeen. Het sukses van de Britse rockgroep overstijgt de 130 miljoen platen die hij wereldwijd verkocht. Queen is immers ook een stadion vol sportfans die "We are the champions" kwelen of de onvergetelijke ogenblikken van "Live Aid", toen zanger en boegbeeld Freddie Mercury het Wembley-stadion als één man deed meezingen. Queen is ook de motor achter de wereldwijde aids-sensibilizering en een groep die het huwelijk tussen rock en videokunst als basis voor zijn expressie genomen heeft. Over dat Queen-fenomeen zend Ka 2 een ruime reportage uit. Gemonteerd in een flitsende Queen-stijl leiden de nog resterende leden van de band zichzelf in en wordt uiteraard een passend eerbetoon geleverd aan de in 1991 aan aids overleden Freddie Mercury. Een dokumentaire voor de echte rockfan, met onder meer beelden uit de Queen-studio in Montreux, waar de groep zich vaak wekenlang terugtrok voor de opnames van cd's.(Ka 2, zondag 5 november, 20 u.) DE MOEDER VAN DE SATIRE"Not the Nine O'Clock News" was aan het begin van de jaren '80 op BBC 2 hét alternatief voor de soms dorre klokvaste nieuwsuitzending van het eerste kanaal om 9 uur 's avonds (vandaar dus de titel). Het wekelijks programma begon zijn leven als een satirisch overzicht van de aktualiteit en allerlei randfenomenen van het dagelijkse leven maar groeide in de loop der jaren uit tot één van de grote klassiekers van de Britse comedy. Van in die beginjaren werd het programma gedragen door een toen nog onbekend viertal : Mel Smith, Griff Rhys Jones (die samen daarna het steengoede "Alas Smith & Jones" maakten), Pamela Stephenson en... Rowan "Mr. Bean" Atkinson. Nu, zestien jaar nadat ze hun eerste programma in elkaar knutselden, werd voor het eerst een kompilatie gemaakt van de beste sketches uit de langlopende serie. De BBC zend die hoogtepunten tijdens de komende weken telkens op vrijdagavond uit. Voor wie niet meer precies weet hoe men de spot kan drijven met de Thatchers en de Reagans van deze wereld is deze heruitzending verplicht kijkvoer ! (BBC2, elke vrijdag, 23 u.)TELEXWekelijks terugkerende cult-kolder van Amerikaanse makelij : Saturday Night Live. De reeks (uit het seizoen 1976-'77 !) loopt al een heel tijdje en zal het allicht nog een hele poos uithouden. Deze week met Joe Cocker en Eric Idle (Ka 2, zaterdag 4 november, 23 u.55).Het onderzoek naar de gewelddaden van de zogenaamde "Bende van Nijvel" is nog steeds niet afgerond. Panorama analyzeert in het eerste deel van een tweedelige reportage waarom het onderzoek nooit tot konklusies leidde. (TV1, donderdag 2 november, 22 u.15)