Binnenkort is het weer tijd om de aangifte voor de personenbelasting in te dienen. We brachten vier specialisten rond de tafel om de nieuwigheden toe te lichten: Jef Wellens, fiscalist bij Kluwer; Jan De Meyer, taxmanager van Ergo Insurance; Herman De Cnijf, directeur Fiscale Hogeschool Brussel; en Michel Maus, hoogleraar fiscaal recht aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen.
...

Binnenkort is het weer tijd om de aangifte voor de personenbelasting in te dienen. We brachten vier specialisten rond de tafel om de nieuwigheden toe te lichten: Jef Wellens, fiscalist bij Kluwer; Jan De Meyer, taxmanager van Ergo Insurance; Herman De Cnijf, directeur Fiscale Hogeschool Brussel; en Michel Maus, hoogleraar fiscaal recht aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen. JEF WELLENS. "Er zijn veertig codes weggevallen, deels doordat de fiscale regels over de roerende inkomsten werden gewijzigd. Door de algemene verhoging van de roerende voorheffing tot 25 procent werd de zogenoemde rijkentaks eigenlijk uitgebreid naar alle belastingplichtigen." HERMAN DE CNIJF. "Er zijn ook minder codes doordat de belastingverminderingen voor energiebesparende investeringen werden geschrapt. Enkel dakisolatie geeft nog recht op een fiscaal voordeel. Ook de belastingvermindering voor de verbouwing van woningen in een zone voor positief grootstedelijk beleid, voor elektrische personenwagens en voor de installatie van een oplaadpunt van elektrische wagens aan de woning zijn afgevoerd." JAN DE MEYER. "Er zijn vijftien codes bij gekomen door een aantal nieuwigheden. Belastingplichtigen die PWA- of dienstencheques hebben gekocht, moeten die op de aangifte opsplitsen naargelang ze die hebben betaald vóór of na 1 juli 2013." MICHEL MAUS. "Bovendien werd de belasting op de tweede pensioenpijler -- denk aan groepsverzekeringen -- sinds 1 juli 2013 verhoogd van 16,5 tot 20 procent als de uitkering gebeurt op 60 jaar, en tot 18 procent als ze plaatsvindt op 61 jaar. Wordt het kapitaal uitbetaald na 62 jaar, dan blijft het tarief 16,5 procent." JEF WELLENS. "Een belangrijke nieuwigheid is de meldplicht voor de oprichters en de begunstigden van een juridische constructie. Daarmee worden in de eerste plaats trusts en stichtingen in belastingparadijzen geviseerd. Belastingplichtigen die een vennootschap hebben opgericht of die hebben geïnvesteerd in een beleggingsfonds, vallen niet onder die nieuwe verplichting. Ook voor gelegenheidswerk in de horeca werd in 2013 een bijzonder regime uitgewerkt. Bezoldigingen aan gelegenheidswerkers in de horeca worden afzonderlijk belast tegen 33 procent." HERMAN DE CNIJF. "Nee, niet echt. De aangifte is niet eenvoudiger geworden in vergelijking met de vorige jaren. Belastingplichtigen die een hypothecaire lening hebben afgesloten, doen er goed aan een fiscaal consulent in te schakelen om hun formulier in te dienen. De aangifte wordt nog complexer als we volgend jaar te maken krijgen met de gevolgen van de zesde staatshervorming. De woningfiscaliteit wordt dan een gewestelijke materie, en elk gewest heeft de bevoegdheid om de fiscale aftrekken van de intresten en de kapitaalaflossingen van een hypothecaire lening zelf te regelen." JAN DE MEYER. "Op een persconferentie van de federale overheidsdienst Financiën op 29 april werd gezegd dat de moeilijkheidsgraad van de belastingbrief niet overdreven hoefde te worden. Volgens de berekeningen van de dienst gebruikt 82 procent van de Belgen minder dan 20 codes, en 95 procent gebruikt minder dan 30 codes. Maar dat betekent niet per se dat een aangifte eenvoudig is." MICHEL MAUS. "Het aantal belastingplichtigen dat een vooraf ingevulde aangifte krijgt, stijgt elk jaar. Voor het inkomstenjaar 2013 is die groep uitgebreid met personen van wie de bezoldigingen -- na aftrek van de forfaitaire beroepskosten -- niet hoger zijn dan de belastingvrije som van 7270 euro, en met personen jonger dan 16 jaar die belastbare onderhoudsuitkeringen krijgen waarvan het bedrag niet hoger is de belastingvrije som." HERMAN DE CNIJF. "Belastingplichtigen die zo'n voorstel van vereenvoudigde aangifte krijgen, doen er verstandig aan dat goed te controleren. Er is nog altijd een kleine foutenmarge. Staan er geen fouten in de aangifte, dan moeten ze niets doen en ontvangen ze enkele maanden later een aanslagbiljet met het bedrag dat ze terugkrijgen of moeten betalen. Staan er wel fouten in of is de aangifte onvolledig, dan hebben ze tijd tot 26 juni om het antwoordformulier in te vullen en terug te sturen, of tot 16 juli 2014 om wijzigingen aan te brengen via Tax-on-web." JEF WELLENS. "Soms moet de fiscus terugkomen op een uitbreiding van de doelgroep. Zo besliste men vorig jaar om weduwnaars of weduwen van wie de partner in 2012 was overleden, geen vereenvoudigde aangifte meer te sturen. Die groep belastingplichtigen moet haar aangifte dus opnieuw zelf invullen. Op die manier vermijdt de fiscus dat hij de belastingplichtige een belastingaanslag moet voorstellen, of dat hij de voordeligste aanslag moet berekenen. Voor het jaar van overlijden heeft de weduwnaar of de weduwe de keuze tussen een gemeenschappelijke of een afzonderlijke aanslag. Die keuze kan ertoe leiden dat hij of zij tot 5000 euro meer of minder belasting moet betalen." JAN DE MEYER. "Zelfs als een belastingplichtige wettelijk is vrijgesteld om een aangifte in te vullen, doet hij er goed aan er toch een in te dienen. Of om de vereenvoudigde aangifte te corrigeren, als bijvoorbeeld roerende voorheffing is ingehouden die niet verschuldigd is omdat het belastbare inkomen lager is dan het belastingvrije deel van het inkomen." JEF WELLENS. "Ik vrees dat de grens bereikt is. Mensen met een hypothecaire lening -- en zo zijn er een paar miljoen -- zullen altijd zelf hun aangifte moeten invullen. Want zelfs als de banken de fiscale attesten met alle leningsgegevens spontaan zouden uitwisselen met de fiscus -- wat nu niet het geval is -- lijkt het me onmogelijk enkel op basis van die attesten de aangifte correct en optimaal in te vullen. Daarvoor is onze woonfiscaliteit te complex. Die complexiteit neemt nog drastisch toe met de zesde staatshervorming." MICHEL MAUS. "Om nog meer vooraf ingevulde aangiftes te kunnen versturen, moet de fiscaliteit vereenvoudigen. Rekening houdend met wat ons te wachten staat na de zesde staatshervorming, lijkt dat meer dan ooit een utopie. Met de staatshervorming heeft de overheid een serieuze kans gemist om de fiscaliteit te vereenvoudigen." JAN DE MEYER. "Dat klopt. Tot nog toe werd een eerste waarschuwing gestuurd, zonder sancties. Dat is voorbij. Wie te laat is, krijgt een boete. Als die laattijdige aangifte niet correct is, kan er een belastingverhoging van 10 tot 200 procent bij komen. Die percentages worden toegepast op de verschuldigde belastingen op de niet-aangegeven inkomsten. De verhoging wordt alleen toegepast als die hoger zijn dan 2500 euro." MICHEL MAUS. "De percentages van de belastingverhoging variëren. Het eerste jaar dat iemand nalaat een aangifte te doen, verhoogt de belasting met 10 procent, het tweede jaar met 20 procent, het derde jaar met 30 procent, het vierde jaar met 50 procent, het vijfde jaar met 100 procent en vanaf het zesde jaar en meer met 200 procent. Bovendien wordt geen rekening gehouden met ingehouden voorheffingen of voorafbetalingen." JEF WELLENS. "Dat kan leiden tot enorme boetes. Neem een werknemer met een modaal inkomen die voor het derde jaar op rij vergeet zijn aangifte in te dienen. Vroeger kwam hij ervan af met een boete van 125 euro en een mogelijke belastingverhoging van 50 euro. Nu bedraagt de boete 250 euro in combinatie met een belastingverhoging van liefst 2750 euro." HERMAN DE CNIJF. "Het is logisch dat de fiscus belastingplichtigen die moedwillig nalaten een aangifte in te dienen, strenger aanpakt. Maar het is niet te verdedigen dat een belastingplichtige zwaar wordt beboet als hij te goeder trouw zijn aangifte te laat heeft ingediend en waarbij de rechten van de schatkist niet in het gedrang komen. De boetes en belastingverhogingen zijn niet verantwoord en dragen niet bij tot een goede verstandhouding tussen de burger en de overheid." JEF WELLENS. "Zeker. De nieuwe fiscale spelregels -- waaronder de bevoegdheidsverdeling en de gewestelijke opcentiemen -- zitten gebetonneerd in de bijzondere financieringswet en zijn onherroepelijk, tenzij er een nieuwe staatshervorming komt." HERMAN DE CNIJF. "De impact van de zesde staatshervorming zal groter zijn dan de vorige grote hervorming in 2001. Vlaanderen, Wallonië en Brussel krijgen eigen inkomsten uit de personenbelasting doordat ze aanvullende belastingen heffen op de federale personenbelasting. De belasting wordt dus berekend op een federaal en een gewestelijk spoor." MICHEL MAUS. "De federale overheid blijft bevoegd voor de bepaling van de belastbare grondslag en voor de tarieven in de personenbelasting. Behalve voor het heffen van opcentiemen zijn de gewesten exclusief bevoegd om belastingverminderingen, terugbetaalbare belastingkredieten en forfaitaire kortingen toe te staan. De belastingverminderingen moeten wel passen binnen de gewestelijke bevoegdheden. Concreet gaat het om PWA- en dienstencheques, de beveiliging van woningen tegen inbraak en brand en de leningsuitgaven voor de eigen woning. Blijven federaal: giften, pensioensparen, kosten voor kinderopvang en leningsuitgaven voor de niet-eigen woning." JEF WELLENS. "De complexiteit komt tot uiting in de woonfiscaliteit. De vijf belastingvoordelen voor een hypothecaire lening die we nu kennen en waarvan de woonbonus er één is, worden omgezet in liefst veertien nieuwe belastingverminderingen: vijf federale belastingverminderingen en negen verminderingen per gewest. Een hypotheek is vanaf nu een fiscale kameleon: een lening voor een woning in Vlaanderen krijgt meestal een Vlaamse belastingvermindering, maar kan na een verhuizing plots niet langer recht geven op die Vlaamse vermindering, maar op een federale en zelfs een Waalse of Brusselse vermindering." JAN DE MEYER. "Het aangifteformulier zal volgend jaar veel meer codes tellen en nog ingewikkelder worden. Er zullen ook neveneffecten zijn. Zo worden opzeggingsvergoedingen en vakantiegeld mogelijk zwaarder belast. De zesde staatshervorming is fiscaal dus niet neutraal." JOHAN STEENACKERS, FOTOGRAFIE DIRK WAEM/BI