"Achter een kabeljauwschotel in het noordelijke Baskenland worden heel andere verhalen verteld dan bij de gestoofde ossenstaart in het zuiden van Andalusië. Een cultuur van rivaliserende stammen die bijeen lijkt te worden gehouden door voetbal, de loterij en feesten." Zo typeert Steven Adolf de cultureel-politieke lappendeken Spanje. Na acht jaar Madrid en het immense land te hebben doorkruist, schreef de Nederlandse correspondent voor onder meer NRC Handelsblad en ...

"Achter een kabeljauwschotel in het noordelijke Baskenland worden heel andere verhalen verteld dan bij de gestoofde ossenstaart in het zuiden van Andalusië. Een cultuur van rivaliserende stammen die bijeen lijkt te worden gehouden door voetbal, de loterij en feesten." Zo typeert Steven Adolf de cultureel-politieke lappendeken Spanje. Na acht jaar Madrid en het immense land te hebben doorkruist, schreef de Nederlandse correspondent voor onder meer NRC Handelsblad en Elsevier het doordringende Spanje achter de schermen. Een betere analyse van het mediterrane mozaïek hebben we nog niet gevonden. Vergeet nu heel even de uitroeptekens van de reisgidsen en de 1001 clichés - wie Spanje snel en degelijk wil leren kennen, kan voorlopig niet om Adolf heen. Zijn analyse heeft hij gewaagd maar geslaagd gestructureerd door te focussen op tien regionale feesten. Vreemd genoeg maakt hij via die vaak zonderlinge folklore duidelijk waarin de vele regio's zo grondig verschillen en hoe Spanje ondanks alles ook federaal strak bijeen blijft. Uiteraard vergeet Adolf ook de meest prangende middelpuntvliedende krachten niet, de Baskische en Catalaanse nationalisten op kop. In zijn strenge, afwijzende visie op het nationalisme scoort hij heel wat punten, maar achter zijn afkeer schuilt ongetwijfeld ook een portie onbegrip, het soort onbegrip dat Nederlanders wel vaker hebben tegen culturen die zich absoluut niet willen laten platdrukken door een centrale macht.De focus op de bonte folkloristische feesten betekent ook niet dat Adolf geen oog zou hebben voor de hedendaagse realiteit. Integendeel, die feesten blijken immers niet altijd een teken van traditionele gehechtheid, maar herleven de jongste jaren omdat het economisch beter gaat en omdat bepaalde steden zich gewoon willen promoten, al dan niet op zoek naar (nog) meer toeristen. Ook economisch mag Spanje niet onderschat worden, zo leren we.Aan deze Spaanse introductie voegen we nog Spanje - Een reisgids aan toe van Rik Zaal. Eindelijk eens een boek met een te bescheiden titel. Terwijl hij de bezienswaardigheden en horeca aanwijst, schetst Zaal ook een vrij degelijk cultureel-historisch beeld van het land. Een degelijke mix van foto's, praktische tips en achtergrondinfo vinden we ook in de stevige National Geographic Reisgids, het bewijs dat ook glimmende gidsen een hoge kwaliteit kunnen halen. Luc De Decker [{ssquf}]Steven Adolf, Spanje achter de schermen. Prometheus/NRC Handelsblad, 440 blz., 14,50 euro. Rik Zaal, Spanje - Een reisgids. Arbeiderspers, 29,90 euro. Fiona Dunlop, Spanje. National Geographic Reisgids, 399 blz., 22,99 euro.