Dat het betaalverkeer onder invloed van technologische en digitale evoluties de voorbije jaren ingrijpend is veranderd, is een understatement. Het internet, e-commerce, de smartphone, contactloos betalen, geconnecteerde toestellen... Stuk voor stuk innovaties die hebben geleid tot een nieuw betaaluniversum.
...

Dat het betaalverkeer onder invloed van technologische en digitale evoluties de voorbije jaren ingrijpend is veranderd, is een understatement. Het internet, e-commerce, de smartphone, contactloos betalen, geconnecteerde toestellen... Stuk voor stuk innovaties die hebben geleid tot een nieuw betaaluniversum. In het dagelijkse leven duiken voortdurend nieuwe oplossingen op waarmee de consument waar dan ook zo makkelijk mogelijk kan betalen: contactloos betalen met een ring of een horloge, betalen via een QR-code of door middel van een vingerafdruk of een selfie. Bedrijven en fintechs komen met almaar meer initiatieven om betalingen vlotter te laten verlopen. Daarbij is het sleutelwoord 'frictieloos', zeg maar gebruiksvriendelijk. De bedoeling van de spelers uit de sector is af te rekenen met alle mogelijke belemmeringen die kunnen beletten dat een betaling doorgaat. De betaalsector onderschrijft het mantra van de internetspelers dat zegt dat niets belangrijker is dan de gebruikerservaring. Lastige goedkeuringen die de consument kunnen ontmoedigen? Weg ermee. De ultieme ervaring is de onzichtbare betaling. Daarvoor hoef je niets meer te doen: je passeert niet langs de kassa, je hoeft geen betaalmiddel meer boven te halen en geen transactie meer te valideren. Alles ligt vooraf vast en is vooraf goedgekeurd. Aan voorbeelden geen gebrek. Klanten van Uber stappen uit het voertuig zonder hun portefeuille uit te halen. Ze stemmen ermee in dat de transportgigant de kostprijs van de rit automatisch inhoudt op de kredietkaart die ze aan de app hebben gekoppeld. Klanten van de kassaloze winkel Amazon Go in de Verenigde Staten nemen in de rekken wat ze nodig hebben en verlaten de winkel zonder dat ze zelfs maar een kassierster hebben gezien. En dan is er nog het stijgende aantal betalingen door geconnecteerde toestellen waaraan de gebruiker impliciet de toestemming geeft te betalen: de geconnecteerde koelkast van Samsung die melk kan bestellen wanneer die op is, de wasmachine die in verbinding staat met Amazon en automatisch wasmiddel bestelt, enzovoort. Ook de Britse restaurantketen Wagamama liet zich inspireren door de onzichtbare betaling: de klanten kunnen er via de app rechtstreeks betalen én een fooi geven, waardoor het traditionele betaalmoment na de maaltijd volledig verdwijnt. Het onlinebetaalverkeer staat minder ver, hoe onlogisch dat ook mag lijken. Henri Dewaerheijd, countrymanager België bij Mastercard: "De explosieve toename van internettoepassingen en e-commerce ten spijt, valt online vrij weinig innovatie te bekennen. Voor de meeste onlinebetalingen met een kredietkaart is in België nog een kaartlezer vereist of moet nog een sms worden verzonden. Die systemen zijn niet erg praktisch en remmen de consument af. De verklaring? Online ligt het fraudepercentage hoger dan in het echte leven."Volgens de Belgische topman van Mastercard vallen de grootste omwentelingen te verwachten in het onlinebetaalverkeer. Webshops en betaalspelers moeten nog altijd kiezen tussen veiligheid en gebruiksgemak. Gaan ze voor maximale veiligheid, dan neemt de vlotheid van betalen af en moeten ze er vrede mee nemen dat een aantal transacties op het laatste moment toch niet doorgaat. Volgens een studie van Adyen (2018) zouden twee op de vijf Fransen al een keer van een onlineaankoop hebben afgezien in de betaalfase, omdat ze hun bankgegevens moesten invullen. Maar een en ander is aan het bewegen, zeker nu de Europese richtlijn PSD2 systematische identificatie van de consument noodzakelijk maakt. Biometrie - denk maar aan vingerafdruk-, gezichts- en stemherkenning - is de authenticatietechnologie die het sterkst de wind in de zeilen heeft. Diverse bankapps in ons land bieden al de selfie pay-optie aan. De gebruiker houdt zijn gezicht voor de camera van zijn smartphone, waarop die hem herkent en de betaling toestaat. En de vingerafdrukscanner dient al lang niet meer alleen om je smartphone te ontgrendelen: soms kun je er ook mee inloggen op je bankapp of betalingen mee valideren. Als we naar de ontwikkelingen in slimme speakers zoals Amazon Echo of Google Home kijken, zullen we binnenkort wellicht ook onlinebetalingen verrichten met stemherkenning. Het toestel zal de stem van de consument herkennen en de betaling laten doorgaan. "Het grote publiek is al vertrouwd met het gebruik van die toestellen", merkt Henri Dewaerheijd van Mastercard op. "Het rijmt allemaal perfect met de filosofie van frictieloze toepassingen. Google, Apple, Facebook en Amazon hebben de consument zover gekregen dat hij biometrie aanvaardt en gewend is, wat de deur opent voor betalingen via die techniek." Biometrische herkenning mag onlinebetalingen dan al vlotter laten verlopen, de consument moet bij zulke systemen nog altijd actief interveniëren. In die zin verschillen ze dus van de onzichtbare betaling. Maar de onlinebetaalsector denkt wel in die richting. Naast algoritmes om fraude op te sporen op basis van de miljarden gegevens en de transactieoverzichten waarover het bedrijf beschikt, schakelt Mastercard zijn dochter NuData en de toepassing NuDetect in, een oplossing gebaseerd op passieve biometrie. Die technologie analyseert de context en het gedrag van de klant. Ze houdt onder meer rekening met de snelheid en de behendigheid waarmee die tikt, met de helling van het toestel, met geolokalisatie, enzovoort. Op basis van al die gegevens wordt discreet gecontroleerd of het wel degelijk om de juiste persoon gaat, zonder dat men hem of haar tijdens de aankoop hoeft te lastig te vallen met een authenticatieverzoek. "Het gebruik van die persoonsgegevens met het oog op een betere online- ervaring moet wel gebeuren in het raam van de GDPR. De consument moet er dus mee instemmen. En over wat precies met die gegevens gebeurt, moet er volledige transparantie zijn", benadrukt Henri Dewaerheijd. Op termijn betalen we ook online dus wellicht onzichtbaar.