Uit de nieuwe Trends Top blijkt dat de 150.000 Belgische bedrijven die het boekjaar 2010 positief afsloten (exclusief holdings, banken en verzekeringen) samen 8,028 miljard euro aan vennootschapsbelasting betaalden op een brutowinst van 66,280 miljard euro. Dat komt neer op een effectief tarief van 12,11 procent.
...

Uit de nieuwe Trends Top blijkt dat de 150.000 Belgische bedrijven die het boekjaar 2010 positief afsloten (exclusief holdings, banken en verzekeringen) samen 8,028 miljard euro aan vennootschapsbelasting betaalden op een brutowinst van 66,280 miljard euro. Dat komt neer op een effectief tarief van 12,11 procent. De top twintig van bedrijven die het grootste bedrag aan vennootschapsbelasting betaalden, draagt niet minder dan 17,59 procent van de fiscale inkomsten uit vennootschappen: 1,39 miljard euro (zie tabel De twintig grootste belastingbetalers). Daar wil de nieuwe regering nog een schepje bovenop doen. Het begrotingsakkoord voor 2012 bevat twee maatregelen die de fiscale druk op ondernemingen fel de hoogte in jagen: een beknotting van de notionele-intrestaftrek (1,97 miljard euro) en een meerwaardebelasting op aandelen voor bedrijven (0,15 miljard euro). De bedrijven moeten dus 2,12 miljard euro inleveren om de put in de staatsfinanciën te dempen. Op een totaal van 9,735 miljard aan vennootschapsbelasting (inclusief holdings, banken en verzekeringen) in 2010 komt dat neer op een belastingverhoging van meer dan 20 procent. En dat terwijl de fiscale druk op ondernemingen in België al bijzonder groot is. Volgens de beroepsfederatie van technologiebedrijven Agoria dragen de Belgische vennootschappen samen 2,9 procent van het bbp bij aan de schatkist. In Duitsland (2,4 %), Nederland (2,4 %) en Frankrijk (2,2 %) is dat een pak minder. "De total tax rate - waarbij we niet enkel rekening houden met de vennootschapsbelasting en de winst maar ook met de werkgeversbijdragen - ligt zeer hoog in België", bevestigt Frank Vandermarliere, directeur Economisch Departement van Agoria. "Met 57,3 procent scoort ons land beduidend slechter dan Denemarken (27,5 %), het Verenigd Koninkrijk (37,3 %), Nederland (40,5 %), Duitsland (46,7 %) en zelfs Zweden (52,8 %). Van onze buurlanden doet enkel Frankrijk (65,7 %) het nog slechter." Met het verhogen van de belastingdruk op de bedrijven schiet België zichzelf in de voet. De notionele-intrestaftek beknotten, zet geen zoden aan de dijk (zie kader Snoeien in notionele-intrestaftrek levert weinig of niets op). Integendeel, het bevestigt enkel het imago van ons land als onbetrouwbare en wispelturige belastingheffer. "Je stimuleert de economie niet door de fiscale druk op ondernemingen met meer dan 20 procent te verhogen", zegt André Claes, managing partner van het Global Tax Centre Europe van Deloitte. "Nochtans zou het aantrekken van nieuwe investeringen nu dé prioriteit van de regering moeten zijn. Ons land is een kleine transiteconomie met vrij verkeer van personen en goederen. Met strenge maatregelen tegen het bedrijfsleven kan je sluitingen zoals bij die van ArcelorMittal in Luik toch niet tegenhouden. De trend naar globalisering is veel sterker. Verspil daar geen krachten aan. Laat ons een innovatieve beleidsstrategie ontwikkelen om uit te groeien tot een toplocatie in bepaalde niches. Door die sectoren - zoals biotechnologie - fiscale voordelen te geven, lok je ondernemingen naar hier. Dat levert arbeidsplaatsen en inkomsten voor de staat op." Consultatie en transparantie zijn belangrijke pijlers van zo'n ondernemingsbeleid. "Dat leidt tot stabiliteit", meent Claes. "Ondanks de invoering van de 'rulings'- voorafgaande overeenkomsten tussen bedrijven en fiscus - gooit België geen hoge ogen voor wederzijds vertrouwen. De Belgische fiscus gebruikt bijvoorbeeld datamining - automatische screening van belastingaangiftes op basis van knipperlichten - om bedrijven te controleren. Maar in tegenstelling tot hun Duitse collega's, die net hetzelfde doen, leggen ze hun werkwijze niet uit aan de belastingplichtigen." Ook blijkt uit onderzoek van Deloitte dat 90 procent van de ondernemingen graag een verslag van de belastingcontrole - inclusief discussiepunten waarover geen akkoord is bereikt - zou ontvangen. "In de praktijk wordt dat rapport enkel voor intern gebruik van de fiscus opgemaakt. Dat is een illustratie van het wederzijds wantrouwen", stelt Claes. "Ook de constante veranderingen in de fiscale wetgeving jagen de bedrijven weg. De belastingonzekerheid is en blijft een groot probleem in België. Kijk maar naar de geplande beperking van de notionele-intrestaftrek, zowel in volume als in tijd. Dat zal niets opbrengen. Multinationals en andere proactieve bedrijven hebben al lang een uitweg voorbereid (zie kader Snoeien in notionele-intrestaftrek levert weinig of niets op). Als gevolg van de nieuwe maatregel zal het nominale bedrag aan aftrekken dalen, net als de belastbare basis. De Belgische schatkist houdt netto geen eurocent aan de operatie over." Maar wat dan met de vaststelling dat de grootste groepen in ons land minder belastingen betalen dan een gemiddeld bedrijf? "Internationale ondernemingen kunnen inderdaad gemakkelijker aan fiscale optimalisatie doen", zegt Claes. "Door hun structuur genieten ze relatief het meest van de talrijke aftrekken en maatregelen om dubbele belastingen te vermijden. Vaak zijn het holdings, waarvan de werkmaatschappijen al hun deel aan een nationale schatkist hebben afgestaan. Ze compenseren ook winsten met verliezen uit voorgaande boekjaren en maken handig gebruik van de talrijke vrijstellingen. Maar we moeten ons ervan bewust zijn dat zulke mogelijkheden tot fiscale optimalisatie voorkomen in alle fiscale stelsels en dat een groot deel ervan rechtstreeks voortvloeit uit internationale wetgeving." Naast vennootschapsbelasting dragen bedrijven natuurlijk nog op andere manieren bij aan de Schatkist. "Wij vonden 92 soorten belastingen op ondernemingen, inclusief socialezekerheidsbijdragen", zegt Frank Dierckx van PricewaterhouseCoopers. Daarnaast innen de bedrijven gratis, maar niet zonder kosten, belastingen voor de staat." Claes (Deloitte) pleit voor de oprichting van een fiscaal eenheidsloket, waar de bedrijven terechtkunnen met al hun vragen over belastingen, zowel op federaal als op regionaal niveau. "De concurrentie tussen de landen om bedrijven en investeringen aan te trekken, is zeer groot. Alleen door een commerciële dienst op te richten, die effectieve bevoegdheden heeft om belastingakkoorden met bedrijven af te sluiten, kunnen we nieuwe activiteiten aantrekken. De cel 'Fiscaliteit van Buitenlandse Investeringen' doet goed werk, maar telt weinig leden en beschikt in tegenstelling tot collega's uit de buurlanden over te weinig concrete bevoegdheden." Ondertussen zit ook de internationale wetgever niet stil. De Europese Commissie werkt aan een gemeenschappelijke belastbare basis voor alle vennootschappen. Die moet voor de bedrijven de administratieve rompslomp verminderen en de transparantie verhogen. "De nominale belastingvoet zal dus nog een grotere rol spelen in het aantrekken van binnen- en buitenlandse investeringen", legt Konings uit. "De eurocrisis dwingt Europa een politieke unie uit te werken, ook voor fiscale kwesties. Commissievoorzitter José Manuel Barroso droomt al hardop over eigen belastingen, zoals de CO2-heffing of de financiële transactietaks. Om oneerlijke concurrentie te vermijden wordt ongetwijfeld nog verder het mes gezet in de talrijke uitzonderingen, aftrekposten en belastingverminderingen van de lidstaten." Op termijn ziet de professor economie de lidstaten zelfs een deel vennootschapsbelasting aan Europa afstaan als compensatie voor zijn publieke diensten aan de bedrijven, zoals het handels- (antidumping) en het concurrentiebeleid (strijd tegen kartels). "België doet er dus goed aan zijn belastingsysteem op Europese lijst te schoeien en het nominale tarief op termijn te verlagen", vindt Konings. Die officiële aanslagvoet is het fiscale uithangbord van het land. "Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een verlaging van de vennootschapsbelasting naar 25 procent België 90.000 banen kan opleveren. Anderzijds leert de jongste studie van Tim Goesaert (Vives) dat de toename van het belastingtarief met 1 procent leidt tot 1,5 procent minder investeringen." Internationaal daalt de vennootschapsbelasting jaar na jaar. Ten slotte is een heffing op de winsten van een onderneming overbodig, want een voorschot op de uiteindelijke belasting van de investeerder. Bovendien wentelt het 'kapitaal' die kosten toch maar af op de factor 'arbeid' en de 'consument' (prijs van het eindproduct). "Gezien de begrotingstekorten zal het niet voor morgen zijn, maar uiteindelijk is de nationale vennootschapsbelasting op termijn gedoemd uit te doven omdat ze onproductief is", besluit professor economie Jef Vuchelen (VUB): "Het volstaat de dividenden bij het inkomen uit arbeid te tellen om een eenvoudige en rechtvaardige heffing te introduceren. Zo verdwijnt de discussie over de notionele-intrestaftrek en krijgt de fiscus meer tijd en middelen om de fiscale fraude te bestrijden."De Trends Top kost 325 euro (exclusief btw) voor een login voor twaalf maanden, inclusief het boek Top 30.000. Meer informatie en bestellen via trendstop.be/info ERIK POMPEN"Met strenge maatregelen tegen het bedrijfsleven hou je sluitingen zoals die van ArcelorMittal in Luik niet tegen. Verspil daar geen krachten aan" André Claes (Deloitte) "België zou er goed aan doen zijn belasting-systeem op Europese lijst te schoeien en het nominale tarief op termijn te verlagen" Joep Konings (KU Leuven)