Als Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche en Unizo-topman Karel Van Eetvelt op het vliegveld van het zuidelijk gelegen Naga City, ten zuiden van de Filipijnse hoofdstad Manilla, voet aan de grond zetten, wacht hen een warm onthaal. Een reusachtig spandoek heet de Boerenbond en Unizo welcome. Vrolijk lachende Filipino's hangen met een diepe buiging bloemenkransen om de hals van de verbaasde bezoekers. "Het is eens iets anders dan een grimmige vakbondsbetoging in hartje Brussel", laat Vanthemse zich ontvallen. Het is de eerste maal dat het duo Vanthemsche-Van Eetvelt het veldwerk komt bekijken van de Vlaamse ngo Trias, waarin Unizo en Boerenbond participeren (zie kader Meer inbreng van bedrijven). In de rij van ngo's die aan ontwikkelingssamenwerking doen, is Trias een onbekend en relatief nieuw, maar zeker niet het lelijke eendje.
...

Als Boerenbond-voorzitter Piet Vanthemsche en Unizo-topman Karel Van Eetvelt op het vliegveld van het zuidelijk gelegen Naga City, ten zuiden van de Filipijnse hoofdstad Manilla, voet aan de grond zetten, wacht hen een warm onthaal. Een reusachtig spandoek heet de Boerenbond en Unizo welcome. Vrolijk lachende Filipino's hangen met een diepe buiging bloemenkransen om de hals van de verbaasde bezoekers. "Het is eens iets anders dan een grimmige vakbondsbetoging in hartje Brussel", laat Vanthemse zich ontvallen. Het is de eerste maal dat het duo Vanthemsche-Van Eetvelt het veldwerk komt bekijken van de Vlaamse ngo Trias, waarin Unizo en Boerenbond participeren (zie kader Meer inbreng van bedrijven). In de rij van ngo's die aan ontwikkelingssamenwerking doen, is Trias een onbekend en relatief nieuw, maar zeker niet het lelijke eendje. De ngo, opgericht aan het begin van het millennium, wil de zaken anders aanpakken: geen voogdij, geen schoonmoederhouding, zo weinig mogelijk financieel geschuif richting één uitgestoken hand. Trias werkt in het arme Zuiden alleen samen met netwerk- of ledenorganisaties, die het sterker probeert te maken. Het uitgangspunt is dat vooral entrepreneurship en groei meerwaarde leveren. Coaching moet naar zelfredzaamheid en zelfontwikkeling leiden. "We sluiten niemand uit die in deze principes gelooft", zegt Koen Symons, de communicatieadviseur van Trias. "Ook kansarme groepen zoals jongeren, vrouwen of extreem armen krijgen onze aandacht." Een half uur na de ceremoniële ontvangst op het vliegveld van Naga, wordt Karel Van Eetvelt ontvangen op het stadhuis van Naga City, een middelgrote stad op een uur vliegen van Manilla. Anders dan in de door armoede geteisterde hoofdstad, toont Naga City de Filipijnse middenstand in al zijn glorie. Hier hangt een sfeer van vrolijkheid, handel en neringdoenerij. Een menselijke bijenkorf. "We kunnen Trias niet genoeg danken voor alle hulp, zowel voor de lokale middenstand als voor de landbouwers hier in de buurt", zegt burgemeester John G. Bongat. Die middenstand kon de hulp goed gebruiken, toen Chinese investeerders in 2009 uitpakten met de SM Shopping Mall, een super-de-luxe winkelcomplex naar westers model. "Bij de lokale middenstand was het paniek op alle banken", zegt Clarine Tobias van de lokale Chambre of Commerce. "Veel winkeliers en handelaars zagen hun handeltje bedreigd." Karel Van Eetvelt weet als geen ander wat dat betekent, de grote olifant die de kleine mier dreigt te vertrappelen. Het verhaal van Naga City is hetzelfde als dat van pakweg het Wijnegem Shopping Center destijds of de komst van K in Kortrijk naar het hart van de stad. "Wij kennen dit soort situaties al sinds de jaren zeventig, hier ontdekken ze het nu pas", zegt Van Eetvelt. "Er is maar één oplossing om dat doemdenken te counteren: het lokale ondernemerschap nog meer stimuleren." Trias -- dat in Manilla kantoor houdt met twee Vlamingen en vier Filipino's -- had de voorbije jaren dus bergen werk in Naga City. "De eerste stap is altijd te werken via ondernemersverenigingen die op hun beurt een netwerk uitbouwen met kmo's, de overheid of microkredietinstellingen", zegt Gudrun Cartuyvels, die het Trias-kantoor op de Filipijnen leidt. "We wilden dus dat de lokale middenstanders zich meer verenigden. Alleen is alleen, in groep kan je de problemen beter analyseren en proberen op te lossen." Trias begeleidde in een eerste fase dat proces van ledenwerving en belangenverdediging. De volgende stap was minstens even belangrijk: zorgen voor een herwonnen dynamiek. De Public Market, de plaats waar de lokale middenstand en de bevolking elkaar treffen, werd schoongeveegd en geschilderd, de voetpaden kregen een opknapbeurt, de verkeersstromen en het logistieke model werden aangepakt, de bestaande winkeliers werden aangespoord hun zaak op te frissen en nieuwe middenstanders werden uitgenodigd de handschoen op te nemen. Bij dat alles blijft het basisprincipe voor Trias altijd hetzelfde: 'zij vragen, wij adviseren, zij draaien'. Nu, vier jaar na de komst van de Big Shopping Mall met zijn ruim honderd blinkende winkels, kan Karel Van Eetvelt de situatie met een gerust gemoed overschouwen: Naga City heeft én een moderne winkelinfrastructuur, én een goed draaiende middenstand die voor zijn rechten opkomt. "Wij zijn niet tegen winkelcentra, we zeggen alleen dat dat niet ten koste van de lokale middenstand mag gaan", verklaart de Unizo-topman. "Aan het einde van de rit blijft één principe altijd overeind: alleen entrepreneurship brengt meerwaarde en helpt mensen vooruit. Trias geldt wat dat betreft als ons verlengstuk. Unizo heeft altijd het ondernemerschap willen steunen en een eigen stem willen geven, in eigen land of elders in de wereld. Dat zit nu eenmaal in de genen van onze organisatie." Wat Van Eetvelt voor de middenstand doet, doet Piet Vanthemsche voor de landbouw. Hij bezoekt in de buurt van Naga City de landbouwcoöperatieve Pecuaria, een netwerk van 426 gezinnen die hoofdzakelijk leven van rijstteelt. Onder een loden zon brengt een kar de Boerenbond-voorzitter naar het 800 hectare grote terrein aan de voet van de vulkaan Isarog. Samen met de plaatselijke boeren steekt Vanthemse er de handen uit de mouwen. Bij Pecuaria of andere coöperatieven -- Trias steunt bijvoorbeeld ook Ka-Entrep in Manilla, een nieuwe organisatie van kmo's en winkeliers -- zijn ze bijzonder opgetogen met de flankering door Trias. Onder impuls van Trias verlegde Pecuaria de aandacht stilaan naar meer biologische landbouw en een hogere productie. "We proberen het hele bedrijfsproces beetje bij beetje vooruit te helpen", zegt Gudrun Cartuyvels. "We doen dat niet met het opgeheven vingertje, maar wel op basis van gelijkwaardigheid en volgens een samenwerkingsmodel. Wij tonen hoe ze hun organisatie en dienstverlening beter kunnen maken. Maar finaal moeten zij het waarmaken op het terrein of achter hun pc: anders en beter oogsten, een vlottere logistiek, de eerste principes van marketing, een betere profilering op de markt, de hele troep aansturen vanuit managementoogpunt. Kortom: wij faciliteren en helpen, niet meer en niet minder. Daar bestaat een mooi woord voor: zelfredzaamheid." Als Piet Vanthemsche na anderhalf uur hard labeur het rijstveld verlaat, is ook hij opgetogen: "Een van de vele vragen die je moet stellen, is: hoe bezorg je deze mensen meer inkomsten en dus een beter leven? Het antwoord kan alle kanten op, maar het groeperen van de krachten, zoals Trias voorstaat, is zeker een stap in de goede richting. In het geval van Pecuaria brengt de ommezwaai naar meer biologische landbouw alvast meer geld in het laatje." Dat Trias op het terrein met raad en daad aanwezig is, lijkt misschien vanzelfsprekend, maar dat is het niet. "Bepaalde ontwikkelingsorganisaties of ngo's lijken soms te bestaan tot meerdere glorie van zichzelf", zegt Vanthemsche. "Terwijl hun plaats niet in Brussel of in België is, maar hier, op het terrein, zoals Trias doet. Mensen praten met mensen, en helpen hen zo vooruit. De Boerenbond wil via Trias inzetten op capacity building. Er wordt gezorgd voor een omkadering waardoor organisaties leren hun eigen weg te gaan. Het ergste wat je kan doen als ontwikkelingswerker is jezelf onmisbaar maken. Concreet vertaald: als deze Filipijnse coöperatieve volwassen genoeg is om op eigen benen te staan, moet Trias naar de exit en op naar de volgende uitdaging." In het geval van Pecuaria is de weg hogerop definitief ingeslagen. De rijstpartijen zijn niet langer alleen bestemd voor lokale consumptie, ze vinden nu ook stilaan hun weg naar de markten en de distributiecentra in de hoofdstad Manilla. Omdat dromen mag, wordt zelfs al heimelijk gedacht aan export naar het rijke Westen. Zijn Trias en de Boerenbond dan op lange termijn niet bezig hun eigen concurrenten groot te maken? Dat wil Piet Vanthemsche vooral niet gezegd hebben: "Het moet de bedoeling zijn dat ook het zogenaamde arme Zuiden deelneemt aan de globale economie. Het is een principe dat we absoluut moeten huldigen: letterlijk iedereen heeft recht op toegang tot de markt." KAREL CAMBIEN IN DE FILIPIJNEN