Het zijn hectische maanden geweest voor IBt, voluit International Brachytherapy. Nooit eerder stond de producent van radioactieve implantaten om kanker te bestrijden zo in het centrum van de belangstelling. Maar het optimisme over de langverwachte winstcijfers wordt gefnuikt door een aandeelhoudersruzie en twee rechtszaken die wellicht uitmonden in een verplicht overnamebod door Eckert & Ziegler (E&Z), de holding van de vorig jaar als een messias ingehaalde Duitse bedrijfsleider Andreas Eckert. Die gaf eerst de aanzet voor de levensnoodzakelijke transformatie van IBt, om zich nadien op onbegrijpelijke wijze te laten verleiden tot een naïeve poging om het bedrijf volledig in te palmen zonder een bod te moeten uitbrengen. "Heel deze zaak belemmert het bedrijf en vertroebelt de sfeer. Het zou dom zijn om dat te ontkennen", zegt François Blondel, de gedelegeerd bestuurder van IBt.
...

Het zijn hectische maanden geweest voor IBt, voluit International Brachytherapy. Nooit eerder stond de producent van radioactieve implantaten om kanker te bestrijden zo in het centrum van de belangstelling. Maar het optimisme over de langverwachte winstcijfers wordt gefnuikt door een aandeelhoudersruzie en twee rechtszaken die wellicht uitmonden in een verplicht overnamebod door Eckert & Ziegler (E&Z), de holding van de vorig jaar als een messias ingehaalde Duitse bedrijfsleider Andreas Eckert. Die gaf eerst de aanzet voor de levensnoodzakelijke transformatie van IBt, om zich nadien op onbegrijpelijke wijze te laten verleiden tot een naïeve poging om het bedrijf volledig in te palmen zonder een bod te moeten uitbrengen. "Heel deze zaak belemmert het bedrijf en vertroebelt de sfeer. Het zou dom zijn om dat te ontkennen", zegt François Blondel, de gedelegeerd bestuurder van IBt. IBt werd in 1996 opgericht door enkele Amerikaanse onderzoekers. Nauwelijks een jaar later trok het bedrijf naar de beurs. Het bedrijf uit Seneffe profileerde zich als een specialist in de behandeling van pros- taatkanker met radioactieve staafjes die via een naald rechtstreeks worden geïnjecteerd in tumoren om die inwendig te bestralen. Die behandelingswijze heet brachytherapie. Onvervulde beloften over resultaten en toekomstplannen deden de aandacht van analisten echter snel wegebben. IBt had dan ook aangegeven al in 1999 met winst te zullen uitpakken. "IBt heeft daardoor nog altijd een probleem met zijn geloofwaardigheid. Dat komt ook door de CEO, die er niet voor terugdeinst om bepaalde zaken omhoog te praten", stelt een analist. "Bijna elke keer als ze iets doen, hangt er een geurtje aan", zegt een andere. Eind 2007 zag het er beroerd uit voor IBt. Het moest zijn grootse plannen voor de VS afblazen, waarop de aandelenkoers in elkaar stuikte. IBt gaf als hoofdreden dat de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten het terugbetalingssysteem voor brachytherapie hadden gewijzigd. Analisten en beleggers konden er niet mee lachen, want kort daarvoor had IBt nog gesteld dat het wel snor zat met de plannen in de VS. De terugbetalingsperikelen waren niet het enige probleem. Ook de zwakke dollar en de forse Amerikaanse concurrentie speelden het bedrijf parten. "Het was een pijnlijke les", zegt Blondel. "Niet dat er sprake was van paniek, maar toch van grote ongerustheid." De CEO ging koortsachtig op zoek naar alternatieven. Hij deed de toer van de grote spelers in de Amerikaanse gezondheidszorg met de vraag of zij IBt wilden overnemen. De zoektocht brachten Blondel en Herman Wielfaert, de topman van het durfkapitaalfonds - en IBt-aandeelhouder - Creafund II, eind vorig jaar in Berlijn op het hoofdkwartier van grote Europese concurrent Bebig. Die laatste was een dochter van E&Z. En het klikte meteen met Eckert. "Wij hadden dezelfde visie op de markt. Ook hij zag dat wij allebei te klein waren en samen de nodige kritische massa in marketing en verkoop konden krijgen", zegt Blondel. Eind februari 2008 kwam er een akkoord uit de bus waarbij IBt Bebig kocht voor 21,5 miljoen euro, gefinancierd met nieuwe aandelen. E&Z kreeg zo ruim 29 procent van de stemrechten bij IBt. Eind vorig jaar kocht IBt dan de activiteiten van E&Z in tijdelijke brachytherapie. Zo'n tijdelijke implantaten zijn populair voor de behandeling van gynaecologische tumoren of borst-, hals-, oog- en hersentumoren. "Strategisch was dit allemaal uiterst belangrijk", zegt Blondel. "Wij zijn nu het enige bedrijf dat zowel permanente als tijdelijke implantaten aanbiedt. We hebben het risico van de groep gespreid." Die tweede deal vormde echter de aanzet tot de juridische malaise. Eckert had namelijk ook een calloptie op stemgerechtigde winstbewijzen, die hij verkocht aan de vennootschap SMI Steglitz Medinvest. Die oefende de optie begin dit jaar uit, en kreeg daardoor een belang van 22 procent in IBt. Creafund II trok meteen aan de alarmbel. Wielfaert vond dat E&Z de overnamewetgeving omzeilde door de winstbewijzen door te spelen naar een bevriende partij. SMI was namelijk pas een handvol dagen voor de transfer van de opties opgericht door een voormalig lid van de raad van toezicht van E&Z, die bovendien een lening kreeg van E&Z voor de aankoop van de aandelen. "Dit was geen doelbewuste zet tegen de aandeelhouders van IBt", benadrukt Wielfaert. "Eckert is vastgeraakt in de structuur die hij zelf had opgezet, en hij had geen andere optie dan alle aandeelhouders van IBt in de wind te zetten." "Een domme constructie", vindt ook Blondel. IBt trok trouwens zelf naar de CBFA, die E&Z verplichtte om het bod te lanceren. E&Z is tegen de beslissing van de CBFA in beroep gegaan bij het Brusselse hof van beroep, dat zich ook buigt over de klacht van Creafund tegen E&Z. "De kans bestaat dat beide procedures worden samengevoegd", zegt Wielfaert. Het Brusselse hof van beroep spreekt zich hoogstwaarschijnlijk begin september uit. "Maar wij proberen tot een soort minnelijke regeling te komen", zegt Wielfaert. "Op vertrouwelijke basis blijven we praten. De hand is uitgestoken. Maar ik steek niet onder stoelen of banken dat we daar al anderhalve maand niet in slagen." Wielfaert wil meer bepaald dat de klachten worden ingetrokken. "De inzet is een industrieel project, een marktleider met ruwweg 200 man personeel. Bovendien staan we aan de vooravond van winstbevestiging. Zo'n succesverhaal heb je niet alle dagen in handen." Volgens Wielfaert bestond de kans dat de Duitsers IBt doelbewust voor een spotprijsje in de wacht zouden slepen. De aankondiging van slecht nieuws over de jaarresultaten van IBt had de koers in de toenmalige conjunctuur danig onder druk kunnen zetten. "We hebben daar een stoploss moeten inbouwen door die procedure te voeren en op die manier ook de rechten van de minderheidsaandeelhouders te vrijwaren", legt Wielfaert uit. Creafund eiste een bod aan 3,47 euro per aandeel, de prijs waartegen E&Z zijn belang in IBt verwierf. Wielfaert wijst er bovendien op dat E&Z zich in eigen huis wél profileert als overnemer van IBt. "Als je het jaarverslag van E&Z leest en de algemene vergadering bijwoont, zie en hoor je dat Eckert zegt dat IBt van E&Z is. Oké, maar dan moet hij ook de daad bij het woord voegen." Niet dat Creafund overweegt uit IBt te stappen. Het durffonds heeft ruim 600.000 aandelen in IBt, of ruim 3 procent van het kapitaal. Volgens Wielfaert is een fusie van IBt met E&Z de meest zinvolle optie. Zo'n eengemaakt bedrijf moet dan op de Brusselse beurs noteren. "Op de Duitse beurs is er minder visibiliteit. Als je dergelijk industrieel fusieproject hier laat lopen, wordt dat zowel voor E&Z als voor de Belgische IBt-aandeelhouders op middellange termijn een kaskraker." Intussen heeft IBt de fusie met Bebig al grotendeels uitgevoerd. Daarbij is het gros van de werknemers in Seneffe ontslagen, en werd de productie overgeheveld naar de terreinen van E&Z in Berlijn. Blondel zelf zit trouwens wekelijks enkele dagen in Berlijn, waar 120 mensen aan de slag zijn voor IBt Bebig. In Seneffe blijven er nog een vijftiental mensen werken. Ook in Frankrijk, India, Engeland en Spanje heeft IBt personeel. De hele zaak heeft diepe bressen geslagen in de verstandhouding tussen bestuurders onderling en aandeelhouders. Toch beseffen alle betrokkenen dat ze gedoemd zijn om met elkaar door te gaan. Eckert speelt het hard, maar de Belgen hopen vurig dat er begin juli een akkoord uit de bus komt dat een einde maakt aan het juridische gekrakeel. Want zonder akkoord zal het Brusselse hof van beroep Eckert ongetwijfeld verplichten tot een bod. En dat kan hij niet betalen, omdat de markt E&Z veel lager waardeert. IBt is vandaag bijna twee keer zoveel waard als E&Z, dat toch 30 procent van IBt heeft en een omzet en ebitda die stukken hoger zijn. "Dat is de kern van het probleem en de reden waarom we niet vooruit geraken. Als E&Z zijn overnameverplichting naleeft en in aandelen betaalt, worden Belgische aandeelhouders de dominante aandeelhouders van E&Z", legt Wielfaert uit. Dat Eckert in eigen huis door deze zaak gezichtsverlies heeft geleden, speelt ongetwijfeld mee in zijn aanhoudende verzet tegen de overnameverplichting. De aandeelhoudersvergadering van E&Z is zeer slecht verlopen, weet Blondel. "Ze waren niet tevreden met de manier waarop hij de zaak heeft gemanaged. Er is een aanzienlijk risico dat de controle wordt overgenomen door les petits belges als het tot een verplicht bod komt", aldus Blondel, die E&Z omschrijft als een Koreaanse chabol, een verzameling van verschillende handelsactiviteiten. Middenin de juridische problemen timmert Blondel naarstig aan de weg voor IBt. Toepassingen voor prostaatkanker zijn ook in de nieuwe constellatie de belangrijkste activiteit, en goed voor ruim de helft van de omzet. Hoewel de markt voor brachytherapie, dat pas begin jaren 2000 in Europa zijn intrede heeft gedaan, onmiskenbaar blijft groeien, zijn de meningen over de toekomstmogelijkheden van de techniek verdeeld. Statistieken per land zijn niet beschikbaar, maar brachytherapie groeit volgens Blondel jaarlijks met 15 tot 30 procent in Europa. In 2006 werden in Europa 10.000 prostaatkankers behandeld. "Niet slecht, maar in de VS zijn dat er wel vijf à zes keer meer", zegt Blondel, die zich bewust is van de scepsis van urologen over brachytherapie. "Het is een techniek die even goed of beter is dan andere technieken, met een slaagpercentage van 95 procent of meer", aldus de CEO. De behandeling geeft volgens hem veel minder secundaire effecten, wat een aantal urologen dan weer betwist. Enkel psychologisch kan brachytherapie volgens Blondel wegen, omdat de tumor in het lichaam blijft zitten. Dat in tegenstelling tot de klassieke en radicale behandelingswijze, de zogenaamde prostatectomie, waarbij de prostaat in zijn geheel wordt weggesneden. Een meer recente behandeling, deels ontleend aan de bekende niersteenvergruizer, hanteert ultrasone geluidsgolven. Het Gentse UZ is bijvoorbeeld niet mals voor brachytherapie. Blondel wuift de weerstand weg. "Elk centrum kan zijn voorkeurs-technologie hebben", zegt hij enkel. "Wij zeggen 'jullie beslissen, maar wij stellen iets voor dat al meer dan tien jaar aantoont dat het even goed of beter werkt dan de rest, een uitzonderlijke levenskwaliteit geeft aan de patiënt en voor de maatschappij het minst duur is'." Een mogelijke reden voor de scepsis is dat de behandeling minder opbrengt voor de arts. "Een uroloog is van opleiding chirurg. Als die opteert voor brachytherapie, moet hij de patiënt delen met de radiotherapeut die als enige mag behandelen met radioactieve bronnen." Bij brachytherapie bestaat de kans dat de radioactieve staafjes verloren gaan in het lichaam. "Daarom ook dat je dit niet kan gebruiken voor alle kankers. Je hebt een zekere densiteit van het orgaan nodig", geeft hij toe. Maar volgens de CEO wordt ook dat probleem opgevangen door de implantaten met hechtdraad aan elkaar te verbinden. Of IBt als winnaar uit de bus komt in de nichemarkt van brachytherapie, weet Blondel ook niet. "Ik ben niet zeker dat IBt the champion of the century wordt in brachytherapie. Maar ik ben wél overtuigd dat het een sterke ontwikkeling gaat kennen de komende jaren en zal slagen als techniek." Een mogelijke bedreiging voor brachytherapie zijn de vaccinontwikkelaars, die mogelijk ooit met een vaccin tegen prostaatkanker uitpakken. "Maar dat zal ook niet voor de eerstvolgende tien jaar zijn", zegt hij. "We hebben nog mooie jaren voor ons. En als er zo'n vaccin komt, hebben we onze andere toepassingen. Het businessmodel is fundamenteel gewijzigd. Het IBt van vandaag heeft niets meer te zien met het IBt van gisteren." Of die mooie jaren als onafhankelijk bedrijf worden beleefd, is af te wachten. Dat Blondel voor de alliantie met E&Z zijn waren was gaan slijten bij de grote spelers in de VS, is nog niet vergeten. "Ik kan me ook niet ontdoen van het idee dat ze het bedrijf snel wat oppoetsen, met een mooie strik errond, om het dan te verkopen aan een grote speler", zegt een analist, daarmee verwijzend naar de sterke eerstekwartaalcijfers. Blondel strijdt ook niet af dat een overname mogelijk is. "Ik heb ook gezien dat Johnson & Johnson (J&J) een bedrijf koopt dat een behandeling voor prostaatkanker heeft. Dat is interessant", lacht hij. J&J, het moederbedrijf van Janssen Pharmaceutica, is trouwens in vroegere dagen nog actief geweest in brachytherapie. Een analist wijst erop dat Varian, het nummer één op de Amerikaanse markt voor kankerbehandelingen, recentelijk veel aandacht heeft gehad voor brachytherapie. "Het zou me niet verwonderen als daar contacten zijn geweest", zegt hij. Blondel ontkent echter. "Er is niets bezig, maar het is redelijk om te stellen dat een bedrijf van een zekere omvang en een goed opgebouwd profiel aandacht gaat trekken." En zo'n kandidaat-overnemer hoeft helemaal niet te wachten tot de rust is teruggekeerd in het huishouden van IBt. "Mocht er nu echt een overnamekandidaat zijn, zou het niet intelligent zijn om te wachten tot onze problemen opgelost zijn. We staan aan de vooravond van winstbevestiging, dus zal de koers snel volgen", besluit Wielfaert. (T) Door Bert Lauwers