Wie terechtkomt in een waanzinnig bloederig conflict, is nooit meer dezelfde. Het is een huizenhoog cliché. Tot je het ervaart. Tot er steeds meer vragen en steeds minder antwoorden overblijven. Tot je keurige theorieën hopeloos uiteenkruimelen. Het overkwam Michael Ignatieff. Hij bleef reizen naar de brandhaarden van deze wereld. In Etnische conflicten en het moderne geweten maakt hij tijd voor een morele balans. Hij brengt verslag uit, maar focust tegelijkertijd op de westerse reactie. De co...

Wie terechtkomt in een waanzinnig bloederig conflict, is nooit meer dezelfde. Het is een huizenhoog cliché. Tot je het ervaart. Tot er steeds meer vragen en steeds minder antwoorden overblijven. Tot je keurige theorieën hopeloos uiteenkruimelen. Het overkwam Michael Ignatieff. Hij bleef reizen naar de brandhaarden van deze wereld. In Etnische conflicten en het moderne geweten maakt hij tijd voor een morele balans. Hij brengt verslag uit, maar focust tegelijkertijd op de westerse reactie. De conflicten (in onder meer Bosnië, Rwanda en Afghanistan) worden nu immers dagelijks op het tv-nieuws gevolgd. Daardoor schoppen ze ook de mensen in de nog relatief rustige gebieden een mondiaal geweten. Het gevolg? Internationale acties komen op gang, die op hun beurt gewetensvragen oproepen en (zouden) moeten doen inzien dat ook een onpartijdig optreden niet zelden een erg complexe zaak is. Dit is 1999. De verontwaardiging en de roep om gerechtigheid bestaan nog, maar zij leven nu onder één dak met gezond scepticisme en desperaat cynisme. Ignatieff brengt dit geharrewar van gevoelens, meningen en gewetensvragen samen in vijf kraakheldere essays. Gelukkig doet hij dat zonder heel de Augiasstal van het westerse geweten te willen schoonspoelen. Ignatieff mag dan al pijnlijk veel turen naar dat geweten, hij is evenmin blind voor lokale en religieuze conflictbronnen. "Ik maakte mijn reizen toevallig kort na de nieuwe golf van internationalistisch interventionisme die opkwam tijdens de Golfoorlog, voordat deze weer wegebde in Bosnië. Ik wilde erachter zien te komen welke mengeling van morele solidariteit en overmoed de westerse landen tot dat kortstondige avontuur gebracht had om orde te scheppen in de wereld," schrijft hij in de inleiding. Maar Ignatieff - een Canadees met een Russische vader en een Britse moeder, die al sedert de jaren '80 in Londen woont - kijkt ook naar de brandhaarden zelf, en dan vooral naar het nationalisme in zijn diverse vormen.Het nationalisme in zijn meest duistere verschijningsvormen vormt ook de rode draad in Balkanschimmen van de Amerikaan Robert Kaplan. Hij bezocht het Joegoslavische kruitvat ook voor het ontvlamde en voorspelde toen al de sluimerende catastrofe. Zijn boek is een vlotte, overtuigende mengeling van hedendaags reisverhaal, oorlogscorrespondentie en een blik in de geschiedenis. In een epiloog waarschuwt hij dat Servië kordaat in toom gehouden moet worden. Anders lopen ook Bulgarije, Roemenië en Griekenland gevaar. Michael Ignatieff, Etnische conflicten en het moderne geweten. Contact, 238 blz., 860 fr. Robert Kaplan, Balkanschimmen - Een reis door de geschiedenis. Spectrum, 324 blz., 895 fr.LDD