Voor chirurgen is de operatietafel het meest logische werkterrein, maar tegelijk is het ook een speelveld voor de wetenschapper-uitvinders onder hen. Dat is het geval voor de gezichtschirurg Maurice Mommaerts. Hij leidt in het UZ Brussel-ziekenhuis in Jette de dienst mond-, kaak- en aangezichtschirurgie en hij is tegelijk het wetenschappelijke brein van CADskills. Die intrigerende start-up levert op maat gemaakte implantaten.

Mommaerts is niet aan zijn proefstuk toe. Hij was al betrokken bij de uitbouw van Surgi-Tec, dat in Gent medische instrumenten en botschroefjes in titanium produceert. "Ik ben nogal creatief in mijn chirurgie", zegt hij. "Ik heb een aantal chirurgische instrumenten en technieken uitgedacht. Dat is een logisch proces. Je gaat op zoek naar manieren om de morbiditeit te verkleinen en patiënten sneller en met minder pijn het ziekenhuis uit te helpen."

Met dank aan IWT

Surgi-Tec en CADskills zijn nu buren. Ze houden kantoor in de schaduw van Flanders Expo in Gent. Maar ze doen lang niet hetzelfde. "Surgi-Tec maakt botschroefjes en chirurgische instrumenten in serie", zegt Robin Detaille, operationeel directeur bij CADskils. "Wij leveren gepersonaliseerd maatwerk."

Die aanpak hangt samen met de evolutie die 3D-printing of de zogenaamde additive manufacturing de jongste jaren in de medische wereld heeft gekend. "Er is een revolutie aan de gang", zegt Mommaerts. CNC-millingmachines kunnen een prothese weliswaar tot op een honderdste van een millimeter nauwkeurig maken, maar dat gebeurt door materie weg te frezen, bijvoorbeeld uit een blok titanium. Additive manufacturing vertrekt van een poeder en bouwt laag per laag een voorwerp op. Dat betekent minder verspilling van grondstoffen, en dat het goedkoper is veranderingen aan te brengen.

Tot vijf jaar geleden was 3D-printing in de eerste plaats interessant voor het maken van prototypes. De kwaliteit van de geprinte producten verbeterde, maar de printsnelheid en de beperkingen in omvang maken dat 3D-printing nog altijd niet bruikbaar is voor serieproductie. "Maar wij zijn actief in de gepersonaliseerde geneeskunde, niet in serieproductie", zegt Mommaerts. "Wij maken 3D-geprinte implantaten op maat van een patiënt."

Het gaat dan bijvoorbeeld om een schedelplaat, een totale gewrichtsvervanging van het kaakbeen, een implantaat voor gebitsprotheseverankering of over facial implants voor esthetische chirurgie. "De mogelijkheden van 3D-printing in de geneeskunde zijn groot", zegt Mommaerts. "Ooit hoop ik levend bot te printen. Ik wilde die mogelijkheden onderzoeken en wou designers en ingenieurs aantrekken in het ziekenhuis, maar het ziekenhuis kon daarin niet meestappen. Daarom is CADskills buiten de ziekenhuismuren opgestart met 250.000 euro steun van IWT (Instituut voor Innovatie door Wetenschap en Technologie, nvdr)."

Groeiambitie

CADskills bestaat sinds 1 januari 2016, maar ging pas echt van start op 1 juni vorig jaar toen de eerste 3D-printer werd geleverd en het eerste octrooi op naam van CADskills werd ingediend. CADskills heeft een operationeel directeur, twee designers, een O&O-ingenieur en een business developer. Het is ook op zoek naar een CEO voor de internationalisering van het bedrijf.

Het bedrijf werkt volledig volgens het principe made to order. Het productieproces verloopt ook digitaal. Niets is nog ambachtelijk. "Dat willen we zo houden", zegt Detaille. "In serieproductie is de competitie meteen veel groter. Een standaard heupprothese is niets voor ons. Iemand die na vijftien jaar een nieuwe heup nodig heeft en bij wie de gewone stockprothesen niet meer passen, heeft iets op maat nodig. Op een vergelijkbare manier zijn wij een nichespeler voor kleine botdefecten en gewrichten."

CADskills kijkt over de landsgrenzen. Een klant is bijvoorbeeld het ziekenhuis in Tilburg. "In Gent en Leuven raken we wat moeilijker binnen", geeft Mommaerts aan. "Het is hier nooit vanzelfsprekend sant in eigen land te zijn. Maar we hopen die barrière met wetenschappelijke publicaties weg te nemen. We zien het ook internationaal. Daarom hebben we PwC in de arm genomen. Samen hebben we een shortlist opgesteld van regio's die we kunnen aanpakken. Dat zijn de noordelijke landen, het Verenigd Koninkrijk en in een tweede fase Japan, de Verenigde Staten, Zuid-Korea en de Verenigde Arabische Emiraten. We zien ook uit Italië, Australië en Canada spontane interesse. Die contracten zijn in de maak."

Zoeken naar partners

De implantaten van CADskills zijn niet voor iedereen bedoeld. Mommaerts: "We hebben vooral chronische patiënten bij wie gewone implantaten of bottransplantaties geen optie meer zijn. Onze systemen zijn niet goedkoop en vergen meestal een verregaande ingreep. Een gewrichtsvervanging of een kaakamputatie, daar ga je niet lichtzinnig over."

Een duidelijke economische ambitie in omzetverwachtingen heeft CADskills nog niet. Al is het wel de bedoeling in enkele medische domeinen internationaal uit te groeien tot de referentiespeler. En het liefst snel. "Ik heb me voorgenomen niet meer te kiezen voor organische groei zoals bij Surgi-Tec", zegt Mommaerts. "We willen nu snel groeien."

Het is nog onduidelijk in hoeverre Mommaerts bereid is het kapitaal open te stellen voor extern kapitaal. "Eerlijk gezegd ben ik daar onervaren in", zegt hij. "Dat spel met aandelen speel ik niet graag. Maar er is geld nodig. En we praten met investeerders. Ik vind het wel belangrijk dat onze kennis in Vlaanderen verankerd blijft. Als het IWT 250.000 euro in ons investeert, dan moeten we iets terugdoen. Dat is belastinggeld dat ik wil valoriseren met tewerkstelling in Vlaanderen."

Roeland Byl, fotografie Emy Elleboog

"Als het IWT 250.000 euro in ons investeert, dan moeten we iets terugdoen. Dat is belastinggeld dat ik wil valoriseren met tewerkstelling in Vlaanderen"