Eindelijk heeft Johan Vanneste zicht op het tarmac. En wat voor één. Bijna wolkeloos is de stralend blauwe hemel boven Luik-Bierset. Op de vijfde verdieping zit de nieuwbakken operationeel directeur van TNT Airways. Voor zijn voeten strekt zich een bijna vier kilometer lange startbaan uit. 's Nachts krioelt het van de activiteit op het Europese logistieke knooppunt van de vrachtgigant TNT. Maar overdag is het rustig. "Nee, ik werk niet elke nacht", lacht een zichtbaar ontspannen Johan Vanneste.
...

Eindelijk heeft Johan Vanneste zicht op het tarmac. En wat voor één. Bijna wolkeloos is de stralend blauwe hemel boven Luik-Bierset. Op de vijfde verdieping zit de nieuwbakken operationeel directeur van TNT Airways. Voor zijn voeten strekt zich een bijna vier kilometer lange startbaan uit. 's Nachts krioelt het van de activiteit op het Europese logistieke knooppunt van de vrachtgigant TNT. Maar overdag is het rustig. "Nee, ik werk niet elke nacht", lacht een zichtbaar ontspannen Johan Vanneste. JOHAN VANNESTE. "Ik ken Niky Terzakis, de CEO van TNT Airways, al heel lang. We zitten ook samen in het bestuur van BATA (Belgian Air Transport Association). We hadden al contact toen ik in 2002 wegging bij Brussels Airlines. Maar toen kon ik ook bij VLM beginnen, als CEO. Toen bekend werd dat ik bij VLM vertrok, heeft Niky me opnieuw gecontacteerd." VANNESTE. "Je moet in de luchtvaart over een aantal kwalificaties beschikken. Het maakt dat je heel vaak dezelfde mensen tegenkomt. Heel grappig, maar ik kom hier heel wat mensen tegen die ik zelf nog heb aangeworven in mijn vorige jobs. Zo ken ik mijn rechterhand van bij Belgavia (de voorloper van afhandelaar Aviapartner, nvdr). De quality manager ken ik nog van bij vliegtuigonderdelenleverancier Asco. En ik schat dat hier tien ex-VLM-piloten vliegen, plus een aantal piloten van bij Air Belgium en DAT." VANNESTE. "Neen. Ik doe wel eens per maand de nacht. 's Nachts staat het hier inderdaad helemaal vol. Een echt mierennest. Als iets mis gaat, komt dat bij mij terecht. 's Morgens krijg ik de verslagen van de nacht ervoor. De uitdagingen zijn ook veel groter dan bij VLM, met wereldwijd nieuwe operaties en nieuwe vliegtuigen die eraan komen. Ik moet maken dat die binnenkomen zonder problemen en op tijd operationeel zijn. Bij VLM was de uitdaging weg. Hier zijn de uitdagingen gigantisch." VANNESTE. "Ook die vracht heeft een grote waarde. Bij onze belangrijkste klanten zitten bijvoorbeeld bedrijven als Apple, HP of Acer. Vanuit China, waar wij bijna elke dag op vliegen met onze 747's, brengen we de paletten met hun producten naar hier. Van hier gaan ze naar de distributiecentra. Dat zijn highprofileklanten die er net zoals passagiers niet mee lachen als dat vliegtuig te laat binnenkomt. On time performance is hier zo mogelijk nog belangrijker. Bij VLM was je nog op tijd als je vijftien minuten te laat vertrok. Hier is dat anders: alles wat niet exact op het juiste tijdstip vertrekt, is te laat." VANNESTE. "Ik wil niet rond de pot draaien. Ik heb mijn ontslag gekregen, maar dat is in goed overleg gebeurd. VLM was ook van een zelfstandige maatschappij geëvolueerd naar een leverancier van vlieguren. Mijn functie werd compleet uitgehold. Ik vond mij niet meer terug in de nieuwe structuur. Op zeker moment was dat niet meer houdbaar." VANNESTE. "Bij VLM hebben we fantastische dingen gedaan, tot aan de overname (in december 2007 werd VLM Airlines gekocht door Air France KLM, nvdr). VLM bestaat niet meer. Het is uit het straatbeeld verdwenen. Dat is jammer en dat is emotioneel geweest. Maar ik vind het werk dat ik doe, in de positie die ik heb in de luchtvaart, nog altijd een droomjob." VANNESTE. "Die slechte cijfers hebben twee oorzaken: de financiële crisis en de overname die pas na tien maanden werd goedgekeurd door de Britse concurrentieautoriteiten, omdat British Airways een klacht had ingediend. Met als gevolg dat we tien maanden standstill kenden, terwijl de financiële crisis intussen was losgebarsten. Toen hadden we moeten ingrijpen, routes snoeien, frequenties snoeien, activiteiten verminderen. Maar Air France had veel geld betaald voor VLM en wilde aanvankelijk niet dat wij slots (opstijg- en landingsrechten op een luchthaven, nvdr) zouden opgeven. Pas midden 2009, anderhalf jaar na de overname dus, kwam Air France tot het inzicht dat het geen zin had om zo veel geld te blijven verliezen. Ondertussen was het kalf verdronken. Bovendien kregen we ook klappen als gevolg van een slechte belegging in CDO's en door de dure brandstof." VANNESTE. "Vliegtuigbouw." VANNESTE. "Het is intussen lang geleden, maar ik heb zelf vliegtuigen ontworpen en gebouwd, met radiobesturing. Piloot worden was geen jongensdroom. Mijn interesse zat meer in techniek, hoewel ik vrij vroeg heb ontdekt dat ik niet zuiver technisch geïnteresseerd was, maar liever een managementrol had met een commerciële inslag. "Mijn eerste luchtvaartjob was bij Asco in Zaventem dat onderdelen maakt voor Airbus, Boeing en Embraer. Daar was ik betrokken bij de eerste productielijnen voor warmtebehandeling van staal. Dat veranderde de kristalstructuur van staal, waardoor het beenhard werd. Dat was een puur technische baan. Ik ben dan verhuisd naar een joint venture met een Amerikaans bedrijf. Dat was mijn eerste stap die het technische, commerciële en financiële combineerde met human resources maar ook met certificatie, kortom alles wat ik later in een luchtvaartmaatschappij nodig had. Toen heb ik echt de smaak te pakken gekregen. De grote baas, Roger Boas, zei me ' tu vas partir aux Etats-Unis et tu ne reviens pas sans commande' ( lacht). Ik moest dus geregeld voor enkele weken naar de VS. Zo heb ik het vak geleerd. En diezelfde karakteristieken vond ik terug in mijn tweede job bij Belgavia. Ik heb er mij zes jaar goed geamuseerd." VANNESTE. "Bij Asco was het Jef Maes. Een man met een zeer goede reputatie in de sector. Bij Belgavia had ik altijd veel bewondering voor Alexis Verougstraete, de eigenaar. Bij Belgavia vond ik de beste managementomstandigheden. Het was financieel enorm gedisciplineerd en vooruitstrevend, een ongelooflijke leerschool. Er was een maandelijkse budgetrapportering. Opleidingen waren verplicht voor de directie. Ik vond het een van de best georganiseerde bedrijven. En als ik mijn collega's van toen ontmoet, zeggen die dat nog steeds. Ik kon het bijna niet geloven, toen ik in 2009 vernam dat Aviapartner bijna failliet was." VANNESTE. "Ik wou er niet weg. Maar dan kreeg ik telefoon. Of ik algemeen directeur wou worden van Air Belgium, de chartermaatschappij van touroperator Sunair. Een kleine luchtvaartmaatschappij, met twee vliegtuigen. Ze boekte bovendien zware verliescijfers. Maar ik dacht dat het alleen maar kon verbeteren. En inderdaad. Air Belgium draaide aan het einde break-even. Maar Airtours, dat Sunair had overgenomen, besloot na zware verliezen bij Sunair de touroperator en de airline te sluiten. Ik heb zes maanden lang nog een doorstart geprobeerd met Air Belgium. Maar ik moest toch de stekker er uittrekken." VANNESTE. "Ik werd eigenlijk door een gelukkig toeval CEO van DAT, de regionale luchtvaartmaatschappij van Sabena. CEO Claude Palmero ging naar BIAC, de luchthavenuitbater in Zaventem. Müller vroeg mij als opvolger." VANNESTE. "DAT is van oorsprong een Antwerps bedrijf. Het verhuisde in 1996 naar Zaventem. Toen ik er kwam, heerste er nog steeds een Antwerpse spirit. Fierheid. DAT staakte niet, wanneer Sabena weer eens het werk neerlegde. Elke dag hielden we een war meeting. 'Wie gaat de bagage in de vliegtuigen brengen? Hoe gaan we de bemanning binnen krijgen'? Want op zeker moment blokkeerde een massa Sabena-piloten de deur. Maar DAT staakte niet. We waren heel trots met die aankondigingen in het radionieuws. 'Sabena vliegt niet. Maar alle DAT-vluchten vertrekken normaal'." VANNESTE. "Het is een combinatie van factoren. Alle schuld in de schoenen schuiven van de Zwitsers, of de politici, is al te gemakkelijk. De vakbonden waren zeer sterk. Het bedrijf was topzwaar. Er waren te veel werknemers. En ze hadden de verkeerde vlootkeuze gemaakt. Maar er was ook een groep van heel goede mensen. Sabena had kunnen overleven, indien snel en ingrijpend was opgetreden." VANNESTE. "Die eerste vlucht, naar Genève in november 2001, zal ik nooit vergeten. Maar vandaag is Brussels Airlines een heel ander bedrijf. En ze zijn goed bezig. Als ik meevlieg als passagier, is het altijd een beetje thuiskomen. Ik hoop altijd dat ik leden van de bemanning ken. In de cockpit wil ik even goedendag zeggen. Brussels Airlines mag heel blij zijn in de Lufthansa-groep. Dat geeft extra slagkracht en steun in de toekomst." VANNESTE. Ik heb niets dan positieve berichten gehad. En ik ben hier evenmin onthaald als le sale Flamand. Het is allemaal heel positief, gemoedelijk. Op het terrein gaat iedereen ervoor." VANNESTE. "Nee. Maar ik wou wel enkele maanden uitrusten, lezen, met mijn vrouw op vakantie gaan. En ik wou een marathon lopen. Na een kwetsuur moest ik er helaas mee stoppen. Maar ik had ook veel momenten van twijfel. Ik ben vijftig. Zou ik wel nog een baan vinden op hoog niveau? Het moeilijkste is het wachten." VANNESTE. "Ik functioneer inderdaad goed onder druk. De vele projecten, de nieuwe dingen die op je afkomen. Dat is wellicht een vorm van adrenaline. Maar ik ben eigenlijk heel rustig. Ik blijf in alle omstandigheden nuchter en beredeneerd. Ik zal niet uitvliegen en roepen en tieren." VANNESTE. ( zucht) "Ik weet niet waar dat vandaan komt. Maar ik ben heel maniakaal. Als ik ergens aan begin, wil ik dat het perfect wordt georganiseerd. Dat heb ik wellicht opgepikt uit mijn eerste baan: ik was testrijder voor een motorblad. Ik ging met de nieuwste motoren op alle testcircuits in de wereld rijden. Dus testrijder in leren pak, de knie aan de grond in de bochten. Je racet op zo'n circuit tegen extreme snelheden. Daar merk je hoe belangrijk het is dat alles tot in het laatste detail juist is. Elk tiende van een seconde telt. Dat creëert een enorme stress. Daar heb ik dingen meegemaakt, die veel gebeurtenissen in het zakenleven relativeren. Dat verklaart ook waarom ik nu kalm blijf." VANNESTE. "Ja. Ik heb twee motoren, waaronder een Ducati 1198. Daarmee race ik nog af en toe op een circuit. Ook mijn vrouw reed altijd graag met de motor. Vroeger gingen we ook samen op vakantie met de motor. Met een Honda Gold Wing 1500, naar Frankrijk en Rome." VANNESTE. "Ik kan weer lopen. De been-kwetsuur is voorbij. Volgend jaar wil ik, samen met mijn drie zonen, de ten miles van Antwerpen lopen. En voorts werk ik wat in de tuin. We wonen in Zoersel, op de rand van de beschaving. Ik houd er vijf schapen van een Noord-Engels ras. Zo moet ik het gras niet zelf afrijden ( lacht)." BERT LAUWERS EN WOLFGANG RIEPL"VLM was ook van een zelfstandige maatschappij geëvolueerd naar een leverancier van vlieguren" "Air France had veel geld betaald voor VLM en wilde aanvankelijk niet dat wij slots zouden opgeven"