Het besef groeit dat de omgeving een belangrijke invloed kan hebben op het gedrag, de prestaties en het welzijn van mensen. Ongetwijfeld geldt dit ook op het werk. Dat een intelligent ingericht magazijn of kantoorgebouw de productiviteit kan opkrikken is, bekend en berekend. Maar hoe zit dat met een veel complexer begrip zoals innovatie?
...

Het besef groeit dat de omgeving een belangrijke invloed kan hebben op het gedrag, de prestaties en het welzijn van mensen. Ongetwijfeld geldt dit ook op het werk. Dat een intelligent ingericht magazijn of kantoorgebouw de productiviteit kan opkrikken is, bekend en berekend. Maar hoe zit dat met een veel complexer begrip zoals innovatie? Een onderzoek van de Amerikaanse specialist in kantoorinrichting Steelcase in samenwerking met CoreNet Global, een internationale vereniging voor vastgoedprofessionals, toont niet zo verrassend aan dat de meeste bedrijven doordrongen zijn van het belang van innovatie. Zo geeft het overgrote deel (82 %) van de meer dan 200 bevraagde bedrijven aan dat innovatie ingebed is hun strategie. Op het eerste gezicht vertaalt zich dat ook in werkomgevingen die innovatie stimuleren: op de vraag of het bedrijf plekken voorziet die innovatie stimuleren, antwoordt 69 procent bevestigend. Dat hoge percentage contrasteert echter met de beperkte ruimte die bedrijven voorzien voor samenwerken. Van het groeiende inzicht dat innovatie vooral tot stand komt door het samenbrengen van mensen met verschillende ideeën, disciplines en achtergronden, valt weinig te merken op de werkvloer. Bij 41 procent van de bedrijven ligt de verhouding tussen individuele werkplekken en samenwerkplekken op 80/20. En slechts bij 14 procent is het de omgekeerde verhouding (80 % samenwerkplekken en 20 % individuele werkplekken). Volgens Veerle De Clerck, product and knowledge-specialist voor Steelcase in de Benelux, is er bovendien niet alleen een kwantitatief probleem, maar schort er ook wat aan de kwaliteit van de (weinige) plekken waar mensen kunnen samenwerken: "Door onwetendheid grijpen de meeste bedrijven terug naar een heel klassieke lay-out: een aantal openplanwerkplekken voor individuele taken, daarrond enkele afgesloten ruimtes voor het management plus enkele klassieke vergaderruimten. Als er samengewerkt moet worden, reserveert men dan zo'n vergaderzaal. Voor een gewone meeting is dat wellicht oké, maar zo'n ruimte is meestal helemaal niet uitgerust en ingericht om intensief samen te werken. Het volstaat niet om mensen samen te brengen, je moet ze ook de nodige instrumenten geven. Dat kunnen digitale middelen zijn, zoals een performant videoconferentiesysteem, waarmee je externe expertise van over de hele wereld kunt binnenbrengen, maar het kan even goed een wand in de vorm van een whiteboard zijn zodat mensen hun ideeën eenvoudig kunnen visualiseren." Tegenover de 'eenheidsworst' plaatst Steelcase acht innovatiemodellen met een corresponderende aangepaste (samen)werkomgeving. Verschillen in oganisatie, cultuur en activiteiten zorgen volgens Steelcase immers voor zeer uiteenlopende noden. Een voorbeeld is het consultancymodel. Dat is gericht op bedrijven die vaak en intensief een beroep doen op externe expertise bij het innovatieproces. Zulke bedrijven hebben baat bij een guest house, een plek waar de teams ideeën uitwisselen en prototypes kunnen uittesten. "De Angelsaksische bedrijfscultuur omarmt zeer sterk die inbreng van externen bij innovatie", licht Veerle De Clerck toe. "Dan heb je in eerste instantie een technologisch goed uitgeruste ruimte nodig, denk aan performante videoconferencing, vergaderruimte. Maar door die samenwerking met externen zijn de teams vaak ook groter en dan is het nuttig aansluitend in een nabijgelegen ruimte in kleinere teams aan de slag te kunnen met deelprojecten of nevendiscussies." LAURENZ VERLEDENS