Koffie drinkt hij niet meer. Dat maakt hem nerveus in combinatie met zijn jetlag. En van zijn bijnaam Dr. Doom houdt hij ook niet meer. Liever wordt hij Dr. Realist genoemd. Nouriel Roubini werd wereldbefaamd als een van de weinige economen die de financiële crisis zagen ontstaan. Zo lang niemand het maar in zijn hoofd haalt om hem een optimist te noemen. Anderhalf uur luisteren naar een economische pingpongmatch tussen de chief economist van Econopolis, Geert Noels, en Nouriel Roubini doet een mens wat. Luistert u even mee.
...

Koffie drinkt hij niet meer. Dat maakt hem nerveus in combinatie met zijn jetlag. En van zijn bijnaam Dr. Doom houdt hij ook niet meer. Liever wordt hij Dr. Realist genoemd. Nouriel Roubini werd wereldbefaamd als een van de weinige economen die de financiële crisis zagen ontstaan. Zo lang niemand het maar in zijn hoofd haalt om hem een optimist te noemen. Anderhalf uur luisteren naar een economische pingpongmatch tussen de chief economist van Econopolis, Geert Noels, en Nouriel Roubini doet een mens wat. Luistert u even mee. Roubini gelooft dat het herstel een U aanneemt. Een geleidelijk herstel, in mensentaal. Maar, voegt hij er dadelijk aan toe, "het risico op een double dip bestaat." Een nieuwe crisis dus. En dus stelt hij zich ook terughoudend op. Voor de VS verlaagt hij de groeiprognose van 3 procent, die hij voor het eerste halfjaar verwacht, naar 1,5 procent voor de tweede helft van het jaar. "De eerste jaarhelft profiteert nog van de overheidsstromen die in de economie worden gepompt. Maar ze ebben weg. De macro-economische indicatoren zien er niet goed uit. Daarom verwachten veel economen een double dip." Roubini ziet het beschikbare inkomen van de Amerikaan afkalven en dat baart hem zorgen. Zeker omdat achter de werkloosheidscijfers in de VS meer schuilt dan dat het economisch ongeschoolde oog kan zien. "De cijfers tonen dat 8,4 miljoen jobs in de VS zijn gesneuveld. Maar het verlies aan effectief gewerkte uren is nog veel groter." En prompt steekt de econoom van wal met het verhaal van zijn tandarts en poetsvrouw die hun klanten massaal zagen afhaken. "Ze hebben hun job dus nog, maar werken wel veel minder. Het aantal uren dat wordt gewerkt, is een veel betere barometer voor de economie. Die uren zitten niet in de statistieken, maar het betekent wel dat het beschikbaar inkomen uit loon zakt." NOURIEL ROUBINI.(lacht) "Neen hoor, ik werk veel meer. Misschien ben ik de uitzondering. Onze organisatie is een van de weinige die werk creëren. De vraag is niet of er jobs bijkomen, de vraag is of er genoeg jobs bijkomen om het verschil te maken. Wij denken van niet. De komende vier jaar zouden er elke maand 300.000 jobs moeten bijkomen in de VS om hetzelfde niveau als voor de crisis te halen. Dat zien we niet gebeuren." ROUBINI. "Een simpel antwoord, voorlopig moeten de overheden niet te veel doen. De schuld van de VS is zeer hoog. Maar de steun te vroeg terugtrekken, veroorzaakt deflatie. Ik geloof trouwens meer in de dreiging van deflatie dan van inflatie. Voor een aantal landen is de bondmarkt wakker geschud. Zij zullen landen als Griekenland, het VK en IJsland forceren om maatregelen te nemen. Maar zij zullen de VS niet aanpakken. Toch niet dit jaar. De VS boeken economische groei en dat houdt de intresten op overheidsobligaties laag. Net als het feit dat de Federal Reserve de rente laag houdt tot minstens het einde van de eerste jaarhelft. "Er loert voldoende gevaar voor een double dip, ook in de VS. Maar dit jaar worden er belangrijke verkiezingen gehouden, dus worden de problemen politiek verschoven tot 2011. Volgend jaar laten de problemen zich scherper voelen in de VS, de eurozone en ook China. Griekenland wordt bijvoorbeeld geholpen, maar door het gebrek aan duurzame economische groei komen daar ook in 2011 de echte problemen naar boven. Spanje kampt met hetzelfde probleem. Overal zijn er grote overheidsinvesteringen. Die zijn niet duurzaam op de lange termijn, maar voorkomen een double dip op de korte termijn." ROUBINI. "Iedereen kijkt naar de budgettaire problemen van de overheden. Maar verschillende landen kampen met het veel grotere probleem niet voldoende te groeien en economisch niet meer competitief te zijn. Daardoor verliezen ze marktaandeel ten opzichte van bijvoorbeeld Azië. De lonen stijgen meer dan de productiviteit van de werknemers en dat is problematisch. Als, en dat is een grote als, je de budgettaire problemen opgelost krijgt, hoe ga je het probleem van de economische groei oplossen? Als een land de eurozone verlaat, zou dat chaos veroorzaken. Bovendien zou terugkeren naar de lokale munt, de uitstaande schuld in euro alleen maar duurder maken. Wat de zaken nog verergert. Landen als Griekenland zijn volgens mij too big to fail, dus zullen andere tussenbeide komen als het echt nodig is." ROUBINI. "Dat zal niet gebeuren. Duitsland zal nooit een hogere prijs willen betalen voor de uitgifte van staatspapier omdat andere landen een hoger risico hebben. Het solvabiliteitsrisico van Griekenland wordt een gevaar voor Duitsland en de Duitse belastingbetaler zal dat risico nooit willen dragen." ROUBINI. "Inderdaad, en een land als Turkije kan rationeel beter kijken naar het Oosten, waar de groei zit, dan naar het Westen waar de problemen zich opstapelen. Dat ze nauwer aansluiten bij Iran past in die redenering. "In Europa zijn er minder jobs verloren gegaan dan in de VS, maar er komen er ook minder weer bij. De potentiële groei in de VS bedraagt 3 procent. In het beste scenario is de groei voor de eurozone 2 procent en die neigt realistisch meer naar 1,5 procent." ROUBINI.(onverstoord) "Het is moeilijk inschatten, maar de groei in de VS zal hoger zijn dan in de eurozone of in Japan. De jobmarkt zal beter herstellen in de VS." ROUBINI. "In het beste scenario zien we de groeiratio voor de geavanceerde economieën in een laag ritme stijgen: 2 procent voor de eurozone en Japan. Maar groeien de problemen van landen als Griekenland, dan is de kans groot dat slechts 1 procent groei wordt behaald. Of nul procent. In de VS kan de groei terugvallen tot 1,5 procent. Er is dus een inherent risico voor een double dip. Het is geen free lunch wat de overheden hebben gedaan." Haalt u even adem, want het is niet overal kommer en kwel. Roubini ziet in de BRIC-landen wel wat groeipotentieel. Alleszins in de BIC-landen, want Rusland ligt uit de gratie. "Ik ben het meest bezorgd over Rusland. Dat is een ziek land. Ze profiteren van de hoge energieprijzen, maar er zitten te weinig fundamenten achter. Olie en gas zijn eerder een vloek voor deze economie dan een zegen, want de economische basis ontbreekt." India staat wat hoger op de Roubini-ladder. "De groei in India gaat wat trager dan in China, maar ze is wel stabieler dan in China." U kunt het raden. De pessimist is daar weer. Want ook over China hebben de economen zo hun twijfels. De pret-bedervers. ROUBINI. "Ik heb inderdaad lege steden en luchthavens gezien. De capaciteit in China is verhoogd doordat overheidsbanken massaal overheidsbedrijven financierden, maar was die capaciteit nodig? U hebt gelijk, voor een land dat in ontwikkeling is als China, is de infrastructuur veel te gesofisticeerd. Het heeft veel overheidsgeld geïnvesteerd, maar veel infrastructuur wordt gewoonweg niet gebruikt. Snelwegen zijn gewoon leeg. Er staan daar dure projecten die nergens anders te zien zijn, ook niet in de VS, die niet worden gebruikt. Projecten die gefinancierd zijn met goedkoop geld, maar die niet opbrengen. Dat kan een probleem worden." ROUBINI. "Het systeem is volledig ontransparant. De overheidsschulden zijn waarschijnlijk veel groter dan de officiële cijfers doen vermoeden. Maar dat moet niet meteen leiden tot een fiscale crisis. Hun reserves zijn toch stevig genoeg. Het groeimodel van China staat onder druk, want geen enkele economie kan meer produceren dan er wordt geconsumeerd. Maar het probleem zal zich ook in China niet dit jaar stellen. Als een groeivertraging zich voordoet in China verwacht ik dat de overheid gewoon weer een tandje bijsteekt. Dat kan natuurlijk niet eeuwig blijven duren. Ze kunnen nog even hetzelfde ritme aanhouden. Eventually, it is going to be a mess." Rotzooi dus. En dan is het tijd voor wat filosofie. Beide economen discussiëren over het na te streven model voor de toekomst. Geen communisme, maar ook geen louter vrijemarkteconomie. En als het gesprek dan gaat over drank en vrouwen kan er wat gelachen worden. Economen zijn ook maar mensen. De blackberry van Noels hapert waardoor we te laat komen bij Pascal Paepen, director of Capital Markets bij KBC Financial Products. Samen met Pierre Lagrange de bekendste Belg in de City. Noels verslijt blackberry's als Griekenland euro's en dus is de verbazing groot als Paepen zijn exemplaar bovenhaalt. Vier jaar oud. "Ik ben een slechte zaak voor de economie", weet Paepen. Dat is relatief, want Paepens appartement fungeert de jongste tijd als een soort bed and breakfast. "Ik heb nog nooit zoveel bezoek gehad als nu. Vrienden komen nu veel meer logeren omdat het Britse pond zo laag staat. Er wordt veel reclame gemaakt voor Londen in de tijdschriften. De toeristen blijven dus toestromen, maar gebruiken vooral de wat goedkopere hotels. De duurdere ketens zitten met ernstige problemen." Ook in het VK zit de economie in het slop. Hoewel, de City draait weer op volle toeren weet Paepen. Maar de levensstijl is toch wat soberder geworden. "De duurdere restaurants die vroeger weken of maanden op voorhand waren geboekt, delen in de klappen. Bij wijze van spreken kan je nu twee dagen op voorhand bellen. De goedkopere ketens hebben het druk. Ik denk dat deze switch van de consument voorgoed is. Zodra mensen iets goedkopers hebben genomen en ze zien dat het ook goed is, waarom zouden ze dan weer meer geld gaan uitgeven? In Amerika is deze trend ook aanwezig. Ik denk dat dit heel goed is voor de lange termijn. Consumenten beslissen meer rationeel en besteden hun geld binnen hun budgetten." PASCAL PAEPEN (KBC). "Veel mensen hebben hun job verloren. In november hadden we een grote bijeenkomst met klanten en ik merkte dat vele vroegere klanten al een jaar zonder werk zaten. Ik was eigenlijk wat geschrokken om dat te horen, want bijvoorbeeld de markt van de converteerbare bedrijfsobligaties loopt weer goed. Maar in het dagelijkse leven hebben zich geen schrijnende toestanden voorgedaan. Mensen zijn naar hun ouders getrokken, anderen konden wel enige tijd financieel verder. De meesten hadden nogal wat financiële reserve opgebouwd. Nu, ik merk dat een aantal mensen dat ontslagen was nu weer aangeworven is door zijn oude werkgever. Dat is toch niet zo slecht, een jaar uitbetaald gekregen, thuis zitten en dan weer aan de slag kunnen. Maar dat is een serieuze minderheid. We zijn voorlopig toch nog altijd met 60.000 minder aan de slag." PAEPEN. "Er zijn natuurlijk drama's gebeurd. Maar vooral de hedgefondsen hebben beter standgehouden dan algemeen verwacht. Ze hebben aan gating gedaan, hun gelddeuren gewoon gesloten toen de klanten kwamen aankloppen om hun geld terug te trekken. Enkele hedgefondsen zijn ermee begonnen en de rest heeft dat gevolgd. Commercieel is dat moeilijk verkoopbaar aan de klanten, maar als iedereen het doet, is het natuurlijk haalbaar. Het staat bijna ook in elke prospectus van een hedgefonds, dat ze kunnen gaten. Dat ze de deuren sloten, heeft de markt voor een groot gedeelte gered. Het is natuurlijk wel contradictorisch voor hedgefondsen. Zelf vinden ze dat alles vrij moet zijn, maar dan sluiten ze de deuren als eerste. Nu, veel bedrijven hebben kunnen profiteren van de problemen van hedgefondsen. Doordat ze delen van hun portefeuille snel en goedkoop op de markt moesten gooien, konden verschillende bedrijven hun schuldpapier goedkoop terugkopen. Ook voor enkele Belgische bedrijven was dat een profijtelijke zaak." Probleem is dat de Britse overheid de City niet zo genegen meer is. Onder verkiezingsdruk besliste de overheid de bonussen extra hoog te belasten. En dat vindt Paepen gevaarlijk. "Ik begrijp dat sommige bonussen te hoog zijn, maar het gesprek dat in de media is gevoerd, was populistisch en de oplossing lost de problemen niet op. Ik verwacht dat door de hogere belastingen vooral hedgefondsen naar Zwitserland trekken. Ik heb geen voorkennis, maar verwacht het wel. Je kunt in Zwitserland onderhandelen per kanton over wat je als belasting gaat betalen. Het kan zijn dat ze de backoffice hier laten, maar de topverdieners wel laten verhuizen. Londen had een goede fiscale reputatie. Nu staan we volgens een onderzoek achter New York, Frankfurt, Zwitserland en Parijs. Hongkong staat zeker ook nog voor ons. Dat verbaast. Als partijen wegtrekken uit de City, dan is dat een zwaar verlies voor de overheid. Dit is toch een fout van de overheid. Ze heeft altijd heel goed verdiend aan die hoge bonussen. Met het nieuwe systeem gaat ze op korte termijn wat meer verdienen, maar niet op de lange termijn. De eerste grote speler die vertrekt, is het moeilijkste. Maar dan volgen de anderen snel." En ook dit gesprek eindigt over de minder serieuze dingen in het leven. Drank en drugs in de City. Het zijn geen taferelen waarover Paepen kan meepraten. Een Belg in de City blijft altijd een Belg. Door an goovaerts in londenAnderhalf uur luisteren naar een economische pingpongmatch tussen Geert Noels en Nouriel Roubini doet een mens wat. Ook over China hebben de economen zo hun twijfels. De pretbe-dervers.