2000 leerde dat ondernemen een baaierd is van rare streken. De geflopte dotcomrevolutie had haar knettergekke verschijnselen. De hypes op Nasdaq vertelden over hebzucht, hoogmoed en andere ondeugden. De jojo-bewegingen van Vlaamse hightech-kampioenen lieten licht schijnen over ambitie, roekeloosheid, jaloezie.
...

2000 leerde dat ondernemen een baaierd is van rare streken. De geflopte dotcomrevolutie had haar knettergekke verschijnselen. De hypes op Nasdaq vertelden over hebzucht, hoogmoed en andere ondeugden. De jojo-bewegingen van Vlaamse hightech-kampioenen lieten licht schijnen over ambitie, roekeloosheid, jaloezie. De economie is voer voor psychoanalisten. Seks, agressie, drift. Deze woorden vind je zelden in de managementliteratuur. Zijn bedrijfsleiders abnormaal of doen zij zich normaler voor dan ze zijn? Het menselijk tekort is een heel gezonde kwaal. Honderd procent van de mensheid lijdt daaraan. Het menselijk tekort is de essentiële condition humaine. Elke entrepreneur heeft abnormaliteit in zich, zoniet blijft hij de bureaucraat in het grijze pak die nooit iets vreemds doet. Wat Manfred Kets de Vries bij een tempo van één boek per jaar en gebaseerd op honderden gesprekken met ondernemers vaststelt, is de zotheid van het bedrijfsleven (zie ook blz. 42). Werp de balansen, de businessplannen, de jaarverslagen en de auditors niet weg, maar vul ze aan met inzichten in de neuroses en de pathologieën die elk menselijk gedrag, dus ook het zakelijk gedrag, tormenteren. We weten het, we durven het echter niet onder ogen zien. In de managementboekjes wordt de zakenman te afgeborsteld, te redelijk voorgesteld. Lijden Pol Hauspie en Rudy Hageman aan Türschluss-Panik? Vechten ze irrationeel om de macht te herwinnen of te behouden? Heeft Hendrik Seghers een King Lear-syndroom? Voor de baas het weet, zit hij in een glazen hok met spiegels rondom zich, die zeggen: 'man, je bent ongelooflijk knap'. De ultieme narcistische kwetsuur is daarop kijken in een spiegel en het grijzen, kalen en rimpelen aanschouwen. Het gelaat is een bolwerk van het zelfbewustzijn. Schort er daar wat, dan val je terug op macht. Onbewust zeg je dan: 'over die jonge mooie mensen heb ik minstens nog gezag'. Zo arriveer je presto bij het president for life-gedrag en andere situaties uit het arsenaal van de psychiatrie. De invloed van de bedrijfseconomen met hun rationele modellen infiltreerde tientallen jaren de Europese managementwetenschappen. Je valt daarmee terug op het simplistische prikkel-respons-model van de behaviouristen. De werkelijkheid is veel rijker, avontuurlijker. Wat is het psychische theater in iemands hoofd? De behaviouristen aanvaarden alleen wat ze observeren en redeneren: 'ik kan niet zien wat er in je hoofd omgaat, alleen wat je doet'. Dat is steriel. Succesvolle organisaties schrijven hun resultaten vaak toe aan de vooruitziende blik, de intelligentie en het inschattingsvermogen van hun leiding en kaderleden. Problemen daarentegen worden toegeschreven aan onachtzaamheid, fouten of regelrechte domheid. In werkelijkheid zijn deze toewijzingen dikwijls bezijden de waarheid. Ze zijn bezijden de waarheid omdat directeuren van bedrijven nu eenmaal niet volstrekt rationele wezens zijn. Zij kunnen gedreven worden door fantasieën die een dramatische of schijnbaar irrationele invloed uitoefenen op de wijze waarop ze van dag tot dag bedrijven leiden. Een onevenwichtige manager verplettert zijn concern. Bij een volgende bedrijfsconflict, een fusie, een dalende koers, een opvolgingsprobleem: consulteer niet alleen uw advocaat of boekhouder, maar ook een psychoanalyticus.FRANS CROLS