Naar Cézanne, als het nog kan
...

Naar Cézanne, als het nog kanDe retrospektieve in Parijs toont een Cézanne die oneindig veel meer was dan de harmonieuze, kleurige, zachte, late impressionist en vroege kubist.Als u dezer dagen in Parijs ondanks de boycot en de bommen toch de grote overzichtstentoonstelling rond Paul Cézanne niet wil missen, zorg dan dat u op voorhand een ticket in handen hebt voor de dag en het uur waarop u ernaartoe wil. Anders is het risico groot dat u simpelweg het Grand Palais niet binnen kan. De organizatoren van de tentoonstelling verwachten minimaal 430.000 kijklustigen op 86 dagen, gegadigden zonder kaartje worden bij trosjes weer wandelen gestuurd.In februari reist de tentoonstelling overigens ook nog naar de Tate Gallery in Londen, dat het initiatief nam tot deze retrospektieve, en nog later gaat ze naar Philadelphia. De samenwerking tussen die drie prestigieuze musea zorgde ervoor dat in Parijs niet minder dan 109 schilderijen en enkele tientallen akwarellen en tekeningen zijn samengebracht. De laatste overzichtstentoonstelling van die omvang dateert al van zestig jaar terug, en het zal nog wel een tijdje duren voor er weer een komt.Vooral de vroege Cézanne, die tot op heden nogal verwaarloosd werd, zal zelfs de kenners verrassen. Al bij het allereerste schilderij in de allereerste zaal is het wat dat betreft raak. "Le Meurtre" heet het schilderij, en het is gemaakt in een rauwe, brutale stijl die uitstekend bij het boerentafereel past : een echtpaar dat in het schemerdonker en in het open veld een vrouw om het leven brengt. Het toont een Cézanne die oneindig veel meer was dan de myte van de late impressionist en vroege kubist, harmonieus, zacht, en kleurig, die de publieke opinie daarna in het leven had geroepen. En let ook eens op de opvallende gelijkenis tussen de berg die Cézannes favoriete tema werd, de Mont Saint-Victoire, en zijn portret van het bed waarin hij het Eeuwig Vrouwelijke had gelegd. Men zou eruit kunnen konkluderen dat hij met die berg in de eerste plaats een erotisch tafereel was blijven schilderen. Wie er meer wil over weten, heeft overigens aan lektuur geen gebrek : naar aanleiding van deze tentoonstelling werden door 23 uitgevers niet minder dan 40 boeken en drie cd-roms rond Cézanne uitgebracht. Samen zijn ze goed voor 5000 pagina's, 4000 illustraties, 1 miljoen woorden, en een prijskaartje van om en bij de 5000 Franse frank. Ook wat dat betreft, moet deze tentoonstelling een primeur zijn.MAX BORKARétrospective Paul Cézanne. Tot 7 januari in de Galeries Nationales du Grand Palais in Parijs. Tel. : 0033-42.56.25.50.La Montagne Sainte-Victoire au grand pin (circa 1887).Paysan en blouse bleue (1882 of 1887).(E)MOTIONDe wereldpremière van "Ballett Blanc" (sic), een video-enscenering die Annebarbe Kau rond muziek van Bernd Alois Zimmermann creëerde, vormt één van de hoofdattrakties van "Pictures of (e)motion", een internationaal festival rond dans, film, en nieuwe media in Bonn. Staan verder onder meer nog op het programma : de Featherstonehaughs, momenteel de cultdansers bij uitstek in Groot-Brittannië. Ook het filmprogramma richt zich overigens vooral op de Britten, en de wijze waarop zij als geen ander hedendaagse dans met entertainment weten te verbinden. Van 14 tot 18 november.tel. 0049-221.72.21.33.BERLIJN-MOSKOUNa de Oktoberrevolutie waren de Russen begin deze eeuw bij honderdduizenden naar Berlijn gevlucht, en daar zaten ook behoorlijk wat kunstenaars bij. Ze hadden hun eigen teaters, kranten, en tentoonstellingen. Meer dan 2000 kunstwerken uit de periode tot 1950 werden nu in Berlijn samengebracht om die wisselwerking tussen Berlijnse en Moskovitische kunstenaars te illustreren. De tentoonstelling loopt niet zonder enige controverse, al was het maar omdat ook heel wat nazistische "meesterwerken" worden getoond die intertijd door de Amerikanen in beslag werden genomen, en daarna nooit meer naar Duitsland kwamen.Berlijn-Moskou, 1900-1950. Tot 7 januari in de Martin-Gropius-Bau, Berlijn. tel. 0049-30.254.860. TATE 1Toen de Brit Damien Hirst recentelijk een koe in tweeën sneed en op sterk water zette, had hij dat ook als een "memento mori" bedoeld, een vingerwijzing naar alles wat sterfelijk is. Niet iedereen kon dat echter ten volle appreciëren. Nu is Hirst echter ook één van de vier kandidaten voor de roemruchte Turner Prize, rond wie in de al even prestigieuze Tate Gallery in Londen een tentoonstelling wordt georganizeerd. De winnaar wordt op 28 november bekendgemaakt. De tentoonstelling loopt tot 3 december, in de Tate Gallery Londen. tel. 0044-71.887.8000.TATE 2Rubens en Van Dyck vormen de hoogtepunten van een heel andere tentoonstelling in datzelfde Tate : "Paintings in Tudor and Jacobean England, 1530-1630". Maar nog belangrijker is het feit dat naar aanleiding van deze tentoonstelling heel wat vergeten kunstenaars van onder het stof werden gehaald. Daar is overigens ook heel wat research aan voorafgegaan. Eén van de vier essays in de catalogus is gewijd aan de relatie van Groot-Brittannië met de Lage Landen. Tot 7 januari in de Tate Gallery Londen. tel. 0044-71.887.8000.