Als we ons welvaartsniveau willen behouden, hebben we meer ondernemers nodig. En willen we meer ondernemers, dan moeten we ervoor zorgen dat mensen daar zo jong mogelijk mee beginnen", zegt Koen De Bosschere, hoogleraar aan de vakgroep elektronica van de ingenieursfaculteit van de Universiteit Gent. Hij is de drijvende kracht achter Durf Ondernemen, een project dat de universiteit heeft opgezet om het ondernemerschap bij haar studenten te stimuleren. Dat is ook de doelstelling van Student Ghentrepreneur, een consortium van de Universiteit Gent, de Hogeschool Gent, de Arteveldehogeschool, iMinds (het vroegere IBBT) en de stad Gent.
...

Als we ons welvaartsniveau willen behouden, hebben we meer ondernemers nodig. En willen we meer ondernemers, dan moeten we ervoor zorgen dat mensen daar zo jong mogelijk mee beginnen", zegt Koen De Bosschere, hoogleraar aan de vakgroep elektronica van de ingenieursfaculteit van de Universiteit Gent. Hij is de drijvende kracht achter Durf Ondernemen, een project dat de universiteit heeft opgezet om het ondernemerschap bij haar studenten te stimuleren. Dat is ook de doelstelling van Student Ghentrepreneur, een consortium van de Universiteit Gent, de Hogeschool Gent, de Arteveldehogeschool, iMinds (het vroegere IBBT) en de stad Gent. Ingvar Kamprad was zeventien toen hij Ikea oprichtte. Richard Branson zette op zijn zestiende zijn eerste stappen als ondernemer, Bill Gates en Mark Zuckerberg deden dat op hun twintigste. Dichter bij huis is er Marc Coucke, die nog studeerde toen hij op zijn 22ste met Omega Pharma begon. "Dat ze zo jong waren, is niet vreemd aan hun succes", denkt De Bosschere. "Jong starten heeft onmiskenbare voordelen. Uit onderzoek is gebleken dat mensen het creatiefst zijn voor hun 35ste. En wie ouder is, denkt vaak dat iets niet zal lukken, omdat hij weet dat anderen het al vergeefs hebben geprobeerd. Een achttienjarige beseft dat niet en soms lukt het dan. Bovendien hebben jonge mensen nog geen gezin en hoeven ze nog geen lening af te betalen. Dat geeft hen de vrijheid te doen wat ze graag doen. Ze kunnen ook zelf bepalen met wie ze in zee gaan, zonder een beroep te hoeven doen op de financiering van anderen." "Eén op de tien Vlamingen start ooit in zijn leven een zaak op", zegt De Bosschere. "De Universiteit Gent, de Hogeschool Gent en de Arteveldehogeschool hebben samen 65.000 studenten. Daar zitten dus 6500 toekomstige ondernemers bij. Die willen wij nu al opsporen, zodat we hen kunnen overtuigen niet te wachten tot ze van de schoolbanken af zijn. Nu kunnen ze ondernemen onder begeleiding. Het enige wat ze kunnen verliezen is tijd, maar die hebben ze als student toch zat." Ondernemende studenten aan de drie onderwijsinstellingen kunnen een bijzonder statuut aanvragen, dat vergelijkbaar is met het topsportstatuut. Ze hoeven niet in alle lessen aanwezig te zijn en kunnen examens verplaatsen. Ze kunnen gebruikmaken van vergaderzalen en een coworkingruimte, en ze worden opgenomen in het netwerk van de Gentse student-ondernemers. Van iMinds kunnen ze tot 25.000 euro startkapitaal krijgen voor ICT-projecten. Maar volgers De Bosschere is de coaching het allerbelangrijkste dat hen wordt aangeboden. "We helpen hen een zakenmodel uit te werken en leren hen hoe ze marktonderzoek kunnen doen. Bovendien kunnen ze een beroep doen op de expertise die op de universiteit aanwezig is." "Om het statuut te krijgen, moeten de studenten minstens in het tweede jaar zitten. Ze moeten een gefundeerd zakenidee kunnen voorleggen en al een bedrijf hebben opgericht, of dat binnen de twaalf maanden doen. We zijn nu twee jaar bezig en zien het aantal student-ondernemers gestaag toenemen. We begeleiden er nu 107. Daar zitten de meest uiteenlopende projecten bij, zoals het organiseren van megafuiven en teambuildings, het verhuren van tweedehandsmeubels aan Erasmusstudenten, het bedenken van merchandisingconcepten, het ontwerpen van apps en websites en het aanbieden van studiebegeleiding via de webcam." Het merendeel van de 40 student-ondernemers aan de UGent komt uit de ingenieursfaculteit (40 %). "Vakken over bedrijfskunde en het opstarten van een onderneming zitten bij de ingenieurs standaard in het opleidingsprogramma. Blijkbaar inspireert dat. Maar studenten uit alle faculteiten moeten de kans krijgen ze te volgen", stelt Koen De Bosschere vast. Dat niet iedere student-ondernemer een nieuw Omega Pharma uit de grond zal stampen, vindt hij niet erg. "Voor de Marc Couckes doen we het niet. Die komen er toch, met of zonder onze hulp. Een aantal studenten zal zijn bedrijf stopzetten nadat ze afgestudeerd zijn, anderen zullen het in bijberoep blijven doen. Maar het is altijd een meerwaarde op hun cv. Bovendien weten we uit onderzoek dat second-time-ondernemers meer kans op slagen hebben. We zijn ervan overtuigd dat hun ervaring hen zal helpen als ze later een nieuwe zaak starten." Er bestaan soortgelijke initiatieven aan buitenlandse universiteiten. Maar in Vlaanderen is het project uniek. "Ook de stad staat erachter. Ze organiseert de wedstrijd 'Gentse student-ondernemer van het jaar', een onderdeel van het jaarlijkse evenement Student Ghentrepreneur. Ook tijdens de Gentse Ondernemersdagen -- een samenwerking van de stad, iMinds, onderwijsinstellingen, Voka en Unizo -- staat de combinatie ondernemen-studeren in de schijnwerpers." Niels De Block (22) en Robin Vergauwen (23) zitten in hun laatste jaar kmo-management aan de Hogeschool Gent. "We komen allebei uit een familie van zelfstandigen. Dat ik een onderneming zou opstarten, stond dus in de sterren geschreven", vertelt Niels. "Toen we voor de hogeschool een zakenplan moesten schrijven, bedachten Robin en ik het concept voor James. Een halfjaar later besloten we het plan uit te voeren. Het kapitaal hebben we geleend bij 'family, friends and fools'. Banken liggen moeilijk als je geen trackrecord kunt voorleggen." "We verhuren chauffeurs die rijden met de auto van de klant. In het begin kwam de vraag vooral van bedrijfsmensen die wilden werken tijdens hun verplaatsingen. Maar ook voor iemand die uit eten of naar een feest gaat en een glaasje wil drinken, is een chauffeur handig, net als voor mensen die om een medische reden niet kunnen rijden. Of voor mensen die tijdelijk hun rijbewijs zijn kwijtgeraakt. Op dit moment zijn onze klanten voor de helft bedrijven en voor de helft particulieren. Beide zijn even belangrijk. Bovendien zijn ze complementair, want de professionals hebben ons op weekdagen overdag nodig, de privéklanten vooral 's avonds en in het weekend." Dat lijkt allemaal eenvoudig, maar er komt heel wat bij kijken. "We hebben zelf moeten uitzoeken met welke wettelijke regels we rekening moeten houden, want het concept was nieuw. Het grootste struikelblok was de verzekering. We hebben gepraat met wel twintig verzekeraars voordat er één bereid was mee te stappen in ons verhaal." "We hebben meteen zwaar geïnvesteerd in marketing. We namen een professioneel marketingbureau in de arm om een naam, een logo, een huisstijl en een website te ontwerpen. Achter onze website zit een gesofisticeerde planningstool. Medewerkers geven daarop hun beschikbaarheid door, zodat we de planning automatisch kunnen opmaken, zonder dat we voor iedere opdracht moeten rondbellen. Om ons product betaalbaar te houden, werken we met studenten, die we streng selecteren. Ze moeten minstens 21 zijn en al twee jaar hun rijbewijs hebben behaald. Nu werken er een dertigtal voor ons, verspreid over heel Vlaanderen." "We zijn anderhalf jaar bezig. We besteden ongeveer de helft van onze tijd aan James. Bij de hogeschool kunnen we altijd terecht met vragen. We hebben geen tijd om naar de les te gaan. Studeren valt niet gemakkelijk te combineren met ondernemen, maar we willen absoluut ons diploma halen. Dit semester hebben we enkel nog een stage. Die kunnen we lopen in ons eigen bedrijf. Dat is een primeur." In het eerste jaar boekte James al een kleine winst. "In het begin ging het minder snel dan we hadden verwacht, maar sinds een paar maanden zitten we in een stroomversnelling. Dat moet ook, want de rendabiliteit van ons zakenmodel is juist gelegen in het volume en de schaalvoordelen." Groeien in volume is één mogelijkheid, maar James kan ook groeien in andere richtingen. "We werken samen met het pop-uprestaurant van Wout Bru. Wij leveren voor hen de valetservice -- de klanten rijden hun wagen voor en onze mensen parkeren die. En als je reserveert in het restaurant, kun je er meteen een chauffeur bijboeken om je naar huis te brengen. Met andere restaurants hebben we de afspraak gemaakt om mensen ter beschikking te stellen, voor klanten die een chauffeur nodig hebben. Dat is een markt met potentieel, vooral als de alcoholcontroles nog worden opgevoerd. Ook discotheken kunnen zo partners zijn." "Niets houdt ons tegen ook auto's met chauffeur te verhuren, of auto's alleen. Of samen te werken met verhuurders van helikopters of privévliegtuigen." Het ultieme doel van Niels? "Dat James een begrip wordt, zoals een bob." Niels woont in het appartement waar James is gevestigd. In het weekend gaat hij naar zijn ouders met de was, zoals elke student. Of hij de geneugten van het studentenleven niet mist? "Ik ga ook weleens een pint drinken, maar niet tot 8 uur 's morgens. Dat heb ik genoeg gedaan in mijn eerste jaar. Hoewel ik toen geslaagd was, gaf me dat weinig voldoening. Het plezier dat ik voel als ik een deal sluit met een klant, daar kan geen fuif tegenop." Jasmien Vander Beken (24) is laatstejaarsstudente burgerlijk ingenieur bedrijfskunde. Toen ze in het tweede jaar zat, kwam ze op het idee een systeem te ontwikkelen waarmee gezinnen hun energieverbruik slim kunnen beheren. "Nu bestaat er enkel een dag- en een nachttarief", vertelt Jasmien. "Maar binnen afzienbare tijd zullen de prijzen variëren van uur tot uur, afhankelijk van de beschikbaarheid van elektriciteit." "Dus moet je mensen stimuleren om stroom te verbruiken als er veel is, en hun verbruik uit te stellen bij schaarste. Alleen valt de beschikbaarheid van elektriciteit niet precies te voorspellen. Dat betekent dat de prijzen nooit lang op voorhand vastliggen. De consument kan dat zelf niet volgen. Hij moet kunnen vertrouwen op een systeem dat voor hem berekent wanneer hij het goedkoopst zijn wasmachine kan aanzetten." Jasmien schreef een softwareprogramma dat draait op bestaande domoticasystemen en dat het energieverbruik stuurt. Met haar project haalde ze de voorlaatste ronde van een businessplanwedstrijd en won ze de pitchwedstrijd van Student Ghentrepreneur. Die ervaringen stimuleerden haar om de software op de markt te brengen. "Ik wil het pakket verkopen aan leveranciers van domotica, die het in hun systemen kunnen integreren." Dat Jasmien de domoticabranche goed kent, is meegenomen -- haar ouders hebben een domoticazaak. Wanneer die variabele tarieven worden ingevoerd, is niet duidelijk. Maar zodra dat gebeurt, moet Jasmien meteen op de kar kunnen springen. Dat is voldoende reden om de opstart van haar bedrijf niet van haar studieagenda te laten afhangen. Bovendien heeft ze als student veel vrije tijd. "Het studentenleven heb ik ondertussen wel gezien", lacht ze. En dus werkt ze ijverig verder, op haar kot of in het gezelschap van collega-student-ondernemers. Al vindt ze 'werken' een te groot woord. "Noem het een passie, of een intellectuele drang om een oplossing te vinden voor een probleem." Hoe Jasmien haar bedrijf kan oprichten, leert ze in de ondernemersvakken die haar faculteit als keuzevak aanbiedt. Voor de financiering hoopt ze subsidies te krijgen van iMinds of een andere instelling. Aandelen weggeven in ruil voor geld, doet ze liever niet. "Ik weet wat ik wil bereiken en behoud liever zelf de controle. Ik ben klaar om mijn product op de markt te brengen, in heel Europa."KARIN EECKHOUT, FOTOGRAFIE THOMAS SWEERTVAEGHER